زمان برای آخرین قمار نتانیاهو و ترامپ رو به پایان است
آلاستر کروک
ترجمه: مجله جنوب جهانی
در یک نگاه: آلاستر کروک معتقد است نتانیاهو و ترامپ، پس از شکست‌های انتخاباتی و تضعیف موقعیت سیاسی خود، ممکن است برای بازسازی اعتبار و میراث سیاسی‌شان به آخرین قمار نظامی علیه ایران روی آورند. اما گزینه‌های نظامی آمریکا، از حمله هوایی و عملیات زمینی تا استفاده از سلاح هسته‌ای، نه‌تنها تضمینی برای تسلیم ایران ندارند، بلکه می‌توانند پیامدهای اقتصادی و نظامی گسترده‌ای برای منطقه و اقتصاد جهانی به دنبال داشته باشند. نویسنده ریشه این خطر را در ویژگی‌های شخصیتی و سیاسی دو رهبر می‌بیند که شکست را نمی‌پذیرند و به جای عقب‌نشینی، بر تشدید تنش اصرار دارند. با نزدیک‌شدن پایان دوره سیاسی نتانیاهو و تضعیف جایگاه ترامپ، پنجره زمانی برای این آخرین قمار هر روز تنگ‌تر می‌شود.
آلاستر کروک، ۶ نوامبر ۲۰۲۶
آلاستر کروک در مقاله‌ای که در ۶ نوامبر ۲۰۲۶ نوشته است، پیوند میان انتخابات اسرائیل و انتخابات آمریکا را که تنها چند روز پیش برگزار شد، بررسی می‌کند.
این‌که ترامپ در آستانه آغاز به کار کنگره جدید آمریکا در ماه ژانویه، برای حمله به ایران شتاب کند، اقدامی است که آشکارا با منطق سیاسی سازگار نیست؛ زیرا بیش از هر عامل دیگری، این جنگ بوده که ترامپ را با سونامی انتخاباتی روبه‌رو کرده است. همان‌طور که ضرب‌المثل می‌گوید: وقتی در چاله افتاده‌ای، دیگر به کندن ادامه نده!
دوم این‌که چنین اقدامی می‌تواند برای واشنگتن فاجعه‌بار باشد. در جست‌وجوی پیروزی، هیچ گزینه آسانی وجود ندارد: حمله زمینی و اعزام «نیروهای زمینی» به خاک اصلی ایران یا جزایر خارک و قشم، بی‌تردید شایسته همان توصیفی است که سناتور کریس مورفی به کار برده است: «دیوانگی».
نیروهای آمریکایی چگونه وارد منطقه خواهند شد، چه مدت در آنجا خواهند ماند، چگونه تدارکاتشان تأمین خواهد شد و چگونه از آنجا خارج خواهند شد؟
حمله هوایی گسترده و سنگین چطور؟ این گزینه پیش‌تر آزمایش شده است. نتیجه آن نه تسلیم ایران بود، نه خیزش مردمی برای سرنگونی رهبری کشور و نه تضعیف راهبردی توانمندی‌های موشکی ایران. بااین‌حال، زندگی شمار بسیار زیادی از غیرنظامیان را ویران کرد.
حمله برای حذف رأس رهبری چطور؟ هنوز در واشنگتن به‌طور کامل درک نشده است که شهادت رهبر پیشین و محبوب و مورد احترام، آیت‌الله علی خامنه‌ای، یکی از نیروهای اصلی محرک مطالبه عمومی برای انتقام بوده و نقش مهمی در ریشه‌دارشدن «روحیه انقلابی» در ایران، به‌ویژه در میان جوانان، ایفا کرده است.
و در نهایت، درباره اشتیاق ادعایی ترامپ به انجام یک حمله هسته‌ای «یک‌باره» چه می‌توان گفت؟ حمله‌ای که به گفته برخی، می‌تواند تسلیم فوری ایران را به شیوه تسلیم ژاپن پس از بمباران هیروشیما به دنبال داشته باشد.
تنها چند روز پیش، تاکر کارلسون به نقل از یک ناظر آگاه و مطلع گفت: «بی‌بی هر روز با ترامپ تماس می‌گیرد… [و خواستار حمله هسته‌ای به کوه پیک‌اکس است].»
کارلسون به‌درستی اشاره می‌کند که پس از انتخابات اسرائیل، بدون مداخله ترامپ،
«[نتانیاهو] از مقام نخست‌وزیری کنار گذاشته خواهد شد و به سوی رسوایی، تحقیقات قضایی و احتمالاً زندان پیش می‌رود. [او] باید خود را به ترامپ نزدیک نگه دارد. او به این جنگ نیاز دارد.»
یک بمب غیرهدایت‌شونده B61-11 با قدرت ۴۰۰ کیلوتن، که برای نابودی پناهگاه‌های زیرزمینی طراحی شده است، اگر بر فراز کوه گرانیتی پیک‌اکس پرتاب شود، به احتمال زیاد نخواهد توانست زیرساخت‌های عملیاتی مستقر در عمق ۱۰۰ متری زمین را نابود کند.
برای انجام چنین کاری، به یک بمب‌افکن B-2 اسپیریت، به اندازه یک هواپیمای بوئینگ ۷۴۷، نیاز خواهد بود که توانایی حمل و پرتاب بمب‌های سنگرشکن را داشته باشد. پدافند هوایی ایران ممکن است بتواند این هواپیما را سرنگون کند؛ در آن صورت، احتمالاً بمب هسته‌ای منفجرنشده آن نیز در معرض دید قرار خواهد گرفت. اگر بمبی در کوه پیک‌اکس منفجر شود، شمار زیادی از مردم بر اثر ذرات معلق و رادیواکتیو گرانیت در هوا جان خود را از دست خواهند داد.
بمب کوچک‌تر B61-12 با قدرت ۵۰ کیلوتن را احتمالاً می‌توان با یک جنگنده F-35A حمل کرد؛ اما آیا این هواپیما سوخت کافی برای رفت‌وبرگشت در اختیار خواهد داشت؟
ایالات متحده با عملی‌کردن هر یک از این گزینه‌های نظامی، چه چیزی می‌تواند به دست آورد؟
پیامدهای یک حمله به ایران
یک چیز تقریباً قطعی است: به‌استثنای وقوع یک آرماگدون تمام‌عیار، هرگونه حمله به ایران، واکنشی از سوی ایران را در پی خواهد داشت که از نظر جغرافیایی دامنه‌ای گسترده خواهد داشت و بالقوه می‌تواند برای سال‌ها خسارات اقتصادی به اقتصادهای منطقه‌ای و غربی وارد کند؛ به‌گونه‌ای که بخش بزرگی از زیرساخت‌های انرژی جهان برای مدتی طولانی از کار خواهد افتاد.
پس چرا ترامپ و نتانیاهو دست به چنین اقدام ناکارآمد و ویرانگری خواهند زد؟ یکی از دلایل را باید در ماهیت تراژدی جست‌وجو کرد. بر اساس تعریف یونان باستان، تراژدی چیزی است که به این دلیل اتفاق می‌افتد که ناگزیر باید اتفاق بیفتد؛ به دلیل ماهیت کسانی که در آن دخیل‌اند؛ زیرا خودِ بازیگران، آن را رقم می‌زنند. آن‌ها چاره‌ای جز رقم‌زدن آن ندارند، چراکه این همان چیزی است که از طبیعت و سرشتشان برمی‌آید.
نتانیاهو در عرصه داخلی گام تعیین‌کننده‌ای برداشته است. رونن برگمن، روزنامه‌نگار برجسته تحقیقی اسرائیلی، در پنجم نوامبر می‌نویسد:
«دولت اسرائیل در میانه یک تلاش برای کودتا قرار دارد.»
«جریانی که در انتخابات شکست خورده است، از پذیرش نتایج خودداری می‌کند، ادعا می‌کند که پیروز شده و توضیح می‌دهد آنچه مانع دستیابی دوباره نتانیاهو به یک دوره نخست‌وزیری دیگر شده، نه اختلاف ۱۴ کرسی به زیان او، بلکه توطئه‌ای است که با پول، هواداران حماس، پاکت‌ها، کوپن‌های سوخت و دخالت یک موجودیت خارجی و متخاصم طراحی شده است.»
نتانیاهو و به احتمال بسیار زیاد ترامپ نیز، در این باور گرفتار شده‌اند که شکست ایران باید اتفاق بیفتد، زیرا آن‌ها چاره‌ای جز رقم‌زدن آن ندارند. آن‌ها حمله خواهند کرد، زیرا این اقدام بخشی از منش و سرشت آن‌هاست؛ آن‌ها به جای پذیرفتن شکست، بر قمار خود دوچندان پافشاری می‌کنند.
ترامپ که می‌خواهد ثابت کند همیشه حق با او بوده است، حتی پس از یک شکست انتخاباتی خردکننده، همچنان می‌گوید:
«من در حمله به ایران کار درستی انجام دادم. بله، ممکن است این کار برای ما هزینه انتخاباتی داشته باشد. اما در نهایت و در درازمدت، باز هم همین کار را انجام می‌دادم، زیرا ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.»
بنابراین، شاید شاهد شکل‌گیری آخرین قمار تراژیک دو مرد باشیم که خود را برخوردار از یک «مأموریت» خطیر و تاریخی می‌دانند.
دکتر مایکل میلشتاین، تحلیلگر اسرائیلی، می‌نویسد:
«ترکیب دو رهبر سیاسی که هر دو در قدرت هستند اما موقعیتشان تضعیف شده، هر دو از شکست‌های انتخاباتی آسیب دیده‌اند و خشم و میل به بازیابی اعتبار و بازسازی میراث تاریخی خود آن‌ها را به حرکت وامی‌دارد، می‌تواند در زمینه تشدید تنش‌های منطقه‌ای بسیار انفجاری باشد.»
نتانیاهو و ترامپ، هر دو پس از انتخابات به‌شدت تضعیف شده‌اند. این مسئله درباره ترامپ آشکار است و درباره نتانیاهو نیز صدق می‌کند؛ او دیگر نخست‌وزیر نیست، بلکه صرفاً نخست‌وزیر موقت است و آن هم به‌سختی. همان‌طور که آیزنکوت دقیقاً امروز هشدار داده است:
«این وضعیت که در آن یک نخست‌وزیر موقت، که در اقلیت قرار دارد و اعتماد عمومی را به شکلی چنان شدید از دست داده است، همچنان دستگاه امنیتی و نهادهای اجرای قانون را اداره می‌کند، خطرناک است و حتی نباید برای یک روز دیگر نیز ادامه یابد. وضعیت تا این اندازه وخیم است…»
بسیار محتمل است که رئیس‌جمهور هرتزوگ روز یکشنبه، مأموریت تشکیل دولت آینده را به آیزنکوت واگذار کند.
دو کارشناس برجسته امنیتی اسرائیل، دنی سیترونوویچ، تحلیلگر ارشد پیشین اطلاعات نظامی، و اودی اونتال، مقام ارشد پیشین حوزه امنیت و دفاع، به همراه شماری دیگر، هشدار داده‌اند که هیچ فوریتی برای آغاز حمله به ایران وجود ندارد.
هیچ شواهد اطلاعاتی تازه‌ای درباره حرکت ایران به سوی ساخت سلاح هسته‌ای وجود ندارد
آن‌ها تأکید می‌کنند که هیچ داده اطلاعاتی جدید یا مدرکی وجود ندارد که نشان دهد ایران در مسیر ساخت سلاح هسته‌ای پیشرفت کرده است؛ این در حالی است که نتانیاهو ادعاهای دیگری مطرح می‌کند.
بنابراین، زمان رو به پایان است؛ روزها نیز یکی پس از دیگری بر نتانیاهو تنگ‌تر می‌شوند.
حمله‌ای تازه به ایران، آخرین قمار نتانیاهو و ترامپ خواهد بود.
این همان پیوند میان نتیجه انتخابات اسرائیل و انتخابات آمریکا است که تنها چند روز پیش برگزار شد.
آیا چیزی، رویدادی یا تحولی وجود دارد که بتواند مانع ادامه حرکت این دو بازیگر اصلی در مسیر «مأموریت» و «راه» خود شود؟
نزدیک‌ترین عامل ممکن است یک بحران اقتصادی در بازارها باشد که اقدامات اصلاحی فوری را ضروری سازد. در نگاه نخست، ورود به جنگ در میانه آشفتگی بازارها، از دیدگاهی عینی، می‌تواند اقدامی در جهت خودویرانگری تلقی شود.
ممکن است شماری از مشاوران ترامپ در برابر چشم‌انداز دور تازه‌ای از جنگ، به‌ویژه اگر استفاده از سلاح‌های هسته‌ای مطرح باشد، سر به شورش بردارند یا حتی استعفا دهند. همچنین ممکن است در درون نظام سیاسی و اداری آمریکا، حدی از ناکارآمدی وجود داشته باشد که پیچیدگی‌های یک جنگ دوردست را غیرقابل‌تحمل کند؛ در چنین شرایطی، مسائل لجستیکی به‌سادگی بیش از اندازه پیچیده خواهند شد.
و سرانجام، آیا ممکن است نوعی دئوس اکس ماکینا (Deus ex Machina)، یعنی یک عامل ناگهانی و غیرمنتظره، در قالب توافق صلحی «منحرف‌کننده توجه» با روسیه درباره اوکراین، یا توافقی برای برقراری «صلح» و پایان جنگ با ایران، از راه برسد؟
ریشه‌های هر دو مناقشه پیچیده و تاریخی‌اند. راه‌حلی که شتاب‌زده و فی‌البداهه ارائه شود، گره درهم‌تنیده این منازعات عمیقاً ریشه‌دار را باز نخواهد کرد؛ منازعاتی که از ماهیت بازیگران دخیل در آن‌ها سرچشمه می‌گیرند و خودِ این بازیگران آن‌ها را به وجود آورده‌اند.
مناقشات عمیق و پیچیده، محصول فرهنگی ریشه‌دار هستند که حل‌وفصل آن‌ها به زمان و وقوع تحولات نیاز دارد؛ بسیار فراتر از یک «پنجره زمانی که در حال بسته‌شدن است».
درباره نویسنده:
آلاستر کروک، دیپلمات پیشین بریتانیایی، بنیان‌گذار و مدیر «مجمع منازعات» (Conflicts Forum) در بیروت است؛ سازمانی که از تعامل میان اسلام سیاسی و غرب حمایت می‌کند.
تاریخ انتشار نسخه اسپانیایی: ۹ نوامبر ۲۰۲۶