سخنرانی شی جین‌پینگ در نشست بزرگداشت صدوشصتمین سالروز تولد سون یات‌سن
نویسنده: شی جین‌پینگ
ترجمه: مجله جنوب جهانی
در یک نگاه
شی جین‌پینگ، دبیرکل حزب کمونیست چین، در این سخنرانی به مناسبت صدوشصتمین سالروز تولد سون یات‌سن، بنیان‌گذار جمهوری‌خواهی نوین در چین، او را قهرمان ملی و پیشگام انقلاب دموکراتیک معرفی می‌کند و حزب کمونیست را «وفادارترین وارث» راه او می‌خواند. تصویر او از سون یات‌سن بر شش مؤلفه استوار است: میهن‌دوستی، مردم‌محوری، حقیقت‌جویی، پایداری در برابر دشواری‌ها، جبههٔ متحد و نگاه جهانی؛ و هر مؤلفه به یکی از وظایف «راه‌پیمایی نوین» حزب، یعنی نوسازی به سبک چینی و بازسازی ملی، پیوند می‌خورد. بخش پایانی سخنرانی به اتحاد میهن و مسئلهٔ تایوان اختصاص دارد: پکن بر سیاست «اتحاد مسالمت‌آمیز و یک کشور، دو نظام» و «اجماع ۱۹۹۲» تأکید می‌کند و هرگونه فضا برای جدایی‌طلبی را رد می‌کند.
(۱۲ نوامبر ۲۰۲۶)
رفقا، دوستان!
امروز در این گردهمایی باشکوه یاد صدوشصتمین سالروز تولد سون یات‌سن را گرامی می‌داریم و از خدمات جاودانهٔ او در راه استقلال ملی، پیشرفت اجتماعی و سعادت مردم قدردانی می‌کنیم. می‌خواهیم روح گران‌بهای او را بیاموزیم، به ارث ببریم و بپرورانیم، تا همهٔ فرزندان ملت چین در داخل و خارج از کشور را برای پیشبرد ساخت کشوری قدرتمند و تحقق بازسازی ملی از راه نوسازی به سبک چینی، به همبستگی و تلاش مشترک برانگیزیم.
سون یات‌سن قهرمان بزرگ ملی، میهن‌دوست بزرگ و پیشگام بزرگ انقلاب دموکراتیک چین بود. در روزگاری زاده شد که کشور ما زیر تجاوز وحشیانهٔ قدرت‌های غربی و حکمرانی پوسیدهٔ استبداد فئودالی قرار داشت و ملت چین در رنجی عمیق، میان آشوب درونی و تهدید بیرونی، گرفتار بود. در برابر سرزمینی پاره‌پاره و روزگاری لرزان، مردم قهرمان چین هرگز سر فرود نیاوردند و میهن‌دوستان بی‌شماری به پا خاستند و با رنج بسیار در جست‌وجوی راه نجات کشور و مردم برآمدند. سون یات‌سن یکی از برجسته‌ترین نمایندگان آنان بود.
سون یات‌سن «چهل سال خود را وقف انقلاب ملی کرد»؛ با اندیشه‌ای بی‌آرام و دلی خونین، همهٔ عمر را در راه دگرگون ساختن چین جنگید و خدمتی برجسته به مردم و ملت چین کرد. او پرچم مبارزه با استبداد فئودالی را برافراشت، برنامهٔ سیاسی «سه اصل مردم»، یعنی ملیت، حقوق مردم و معیشت مردم را مطرح کرد و نخستین کسی بود که شعار رسای «چین را بیدار کنیم» را سر داد. او اندیشهٔ انقلابی را به گستردگی منتشر کرد، پیاپی قیام‌های مسلحانه برپا کرد و به شکل‌گیری جریان اصلی انقلاب یاری رساند. انقلاب شین‌های به رهبری او نظام پادشاهی استبدادی را که هزاران سال بر چین حاکم بود برانداخت، دریچهٔ جریان پیشرفت در چین را گشود، نخستین جمهوری آسیا را بنا نهاد، دگرگونی اجتماعی چین را به عمق پیش برد و برای تحقق بازسازی بزرگ ملت چین راهی گشود. او تحت تأثیر انقلاب اکتبر و مارکسیسم-لنینیسم و با کمک حزب کمونیست چین، «سه اصل کهنه» را به «سه اصل نوین» ارتقا داد، سه سیاست اتحاد با روسیه، اتحاد با کمونیست‌ها و حمایت از کارگران و دهقانان را به اجرا گذاشت، حزب ملی‌گرای چین (گوومیندانگ) را بازسازمان‌دهی کرد، به پیروزی لشکرکشی شمال یاری رساند و انقلاب دموکراتیک ضدامپریالیستی و ضدفئودالی را به پیش راند.
خدمات برجستهٔ سون یات‌سن در تاریخ ماندگار است؛ او در دل مردم چین جایگاه والایی دارد و همهٔ فرزندان ملت چین در داخل و خارج از کشور او را صمیمانه ارج می‌نهند. امروز مردم چین با روحیه‌ای سرشار نوسازی به سبک چینی را پیش می‌برند و تحقق بازسازی بزرگ ملت چین به روندی تاریخی و بازگشت‌ناپذیر بدل شده است. در چنین لحظه‌ای، با نگاهی به زندگی انقلابی سون یات‌سن و یادآوری خدمات بزرگ او، دل ما از احترامی عمیق‌تر لبریز می‌شود.
رفقا، دوستان!
کمونیست‌های چین استوارترین حامیان، باوفاترین همکاران و صادق‌ترین وارثان آرمان انقلابی سون یات‌سن بوده‌اند. در بیش از صد سال گذشته حزب ما مردم را رهبری کرد و دستاوردهای بزرگ انقلاب دموکراتیک نوین، انقلاب و سازندگی سوسیالیستی، اصلاحات و گشایش و نوسازی سوسیالیستی، و سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی در دوران نوین را آفرید و باشکوه‌ترین حماسهٔ هزاران سال تاریخ ملت چین را نوشت. بسیاری از تصورات سون یات‌سن دربارهٔ ساختن چین آینده، و طرح باشکوهی که در «برنامهٔ سازندگی ملی» ترسیم کرد، از راه‌آهن و بزرگراه و ارتباطات و آبیاری گرفته تا کانال‌ها و بندرها و کارخانه‌ها و معادن، نه‌تنها مدت‌هاست به واقعیت پیوسته، بلکه غنی‌تر و پهناورتر از آنچه او در ذهن و بر کاغذ داشت شده است. امروز میهن بزرگ ما استوار در شرق جهان ایستاده، حجم اقتصادش به شکلی پایدار در جایگاه دوم جهان قرار دارد، مردم به زندگی «شیائوکانگ» (رفاه متوسط) در همهٔ ابعاد دست یافته‌اند و ملت چین جهشی بزرگ را از «برخاستن» به «ثروتمند شدن» و از آن به «نیرومند شدن» تجربه کرده و پیوسته سهم تازه‌ای در پیشرفت جامعهٔ بشری ایفا می‌کند. همهٔ این‌ها آرامش‌بخش روان سون یات‌سن است.
رفقا، دوستان!
شعار «چین را بیدار کنیم» سون یات‌سن در بیش از صد سال گذشته نسل‌های متوالی چینی‌ها را برانگیخته و پیوسته معنا و مضمون تازه‌ای در هر دوره یافته است. بهترین بزرگداشت امروز ما برای او این است که روح گران‌بهایش را بیاموزیم، به ارث ببریم و بپرورانیم و ساختن کشور قدرتمند و آرمان بازسازی ملی را پیوسته پیش ببریم.
میهن‌دوستی
سون یات‌سن تمام عمر کشور را دوست داشت و برای نجات آن کوشید. آموختن، به ارث بردن و پروراندن روح گران‌بهای او یعنی اوج دادن به روح میهن‌دوستی و تلاش برای شکوفایی و قدرت میهن. او با شور میهن‌دوستانهٔ سرشار می‌گفت که «با تمام وجود برای کشورم می‌جنگم»، «بزرگ‌ترین کار انسان این است که بداند چگونه میهن‌دوست باشد»، «اختیار توسعه اگر در دست ما باشد زنده می‌مانیم و اگر در دست دیگران باشد نابود می‌شویم» و «نجات چین کاملاً مسئولیت خود ماست». با تعهد به همین مسئولیت، برای «حفظ ساختمانی که در آستانهٔ فرو ریختن است» و برای اینکه چین «ثروتمندترین و قدرتمندترین کشور جهان» و «آسوده‌ترین کشور جهان» شود، تمام عمر بی‌وقفه مبارزه کرد.
در راه نوین، باید میهن‌دوستی را با عشق به حزب و عشق به سوسیالیسم یکی بدانیم، بر رهبری همه‌جانبهٔ حزب و رهبری متمرکز و یکپارچهٔ کمیتهٔ مرکزی حزب پافشاری کنیم، به راه، نظریه، نظام و فرهنگ سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی اعتماد راسخ داشته باشیم، و همهٔ فرزندان ملت چین در داخل و خارج را هدایت کنیم که احساس میهن‌دوستی را ژرف‌تر سازند و عزم ساختن کشور قدرتمند را صیقل دهند، تا پیروزی نوسازی به سبک چینی را به پیش ببریم و میهن بزرگ را زیباتر بسازیم.
مردم‌محوری
سون یات‌سن تمام عمر دل در گرو مردم داشت. آموختن، به ارث بردن و پروراندن روح گران‌بهای او یعنی همواره مردم را در مقام نخست نشاندن و با تمام وجود در خدمت مردم بودن. او عمیقاً به مردم مهر می‌ورزید و باور داشت که «بنیاد کشور در مردم است»، سوگند خورد که «برای سعادت معیشتی مردم بکوشد» و ایمان داشت که انقلاب «یعنی زدودن آن غم‌هایی که مردم دارند». او گفت: «آنچه مردم نمی‌توانند انجام دهند ما به جای آنان انجام می‌دهیم؛ حقوقی که مردم ندارند، ما برای آنان به دست می‌آوریم.» بر این تأکید کرد که «سه اصل مردم برای مردم است»، از «برابری مالکیت زمین» و «مهار سرمایه» دفاع کرد و کوشید «همه از سعادت برابری اقتصادی بهره‌مند شوند و نگران بی‌عدالتی نباشند»؛ و برای اینکه مردم چین «مردمی با بیشترین بهره از سعادت جهان» شوند، تمام عمر در تکاپو بود.
در راه نوین، باید به یاد داشته باشیم که قلمرو، همان مردم است و مردم همان قلمرو؛ موضع مردم را حفظ کنیم، خواست مردم را دریابیم، آفرینشگری مردم را محترم بشماریم، خرد مردم را گرد آوریم، دموکراسی مردمیِ تمام‌فرایند را توسعه دهیم، معیشت مردم را تأمین و بهبود بخشیم تا ثمرهٔ نوسازی منصفانه‌تر و گسترده‌تر به همهٔ مردم برسد و رشد همه‌جانبهٔ انسان و رفاه مشترک همهٔ مردم گام‌های استوار بردارد.
حقیقت‌جویی
سون یات‌سن تمام عمر در پی حقیقت بود. آموختن، به ارث بردن و پروراندن روح گران‌بهای او یعنی پایبندی به «دو پیوند» و پیشبرد نوآوری نظری بر پایهٔ عمل. او از جوانی آرمان «کاویدن آسمان و زمین» را داشت و همواره دانش پیشرفته و دستاوردهای فکری سودمند را فرا می‌گرفت تا «با جریان جهان همخوان و با نیازهای مردم سازگار» باشد. پس از پیوستن به انقلاب، آگاه بود که «برای موفقیت انقلاب، تغییر اندیشه ضروری است»؛ در عمل انقلابی در پی حقیقت بود و برای پیشبرد «راه‌حل واقعی مسائل چین» کوشید تا باورهای انقلابی و راهبردهای مبارزه‌اش را کامل‌تر کند و با دشواری و استواری تمام عمر در این جست‌وجو ماند.
در راه نوین، باید اصول بنیادین مارکسیسم را با واقعیت‌های مشخص چین و با فرهنگ برجستهٔ سنتی چین پیوند دهیم، جسورانه به کاوش و نوآوری نظری بپردازیم، به شکلی علمی به «پرسش چین، پرسش جهان، پرسش مردم و پرسش زمان» پاسخ دهیم، اندیشهٔ شی جین‌پینگ دربارهٔ سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی در دوران نوین را همگام با زمان غنی و توسعه دهیم و پیوسته فصل‌های تازهٔ چینی‌سازی و روزآمدسازی مارکسیسم را بنویسیم.
پایداری در برابر دشواری‌ها
سون یات‌سن تمام عمر بی‌تزلزل ایستاد. آموختن، به ارث بردن و پروراندن روح گران‌بهای او یعنی شجاعت در شکستن دشواری‌ها و گشودن افق‌های تازه از رهگذر مبارزهٔ سرسختانه. زندگی انقلابی او بارها با شکست و رنج همراه بود، اما همواره می‌گفت: «هدفم را دنبال می‌کنم و بی‌پروا پیش می‌روم؛ هرچه بیشتر شکست بخورم بیشتر می‌کوشم و بارها دوباره برمی‌خیزم.» با عزمی استوار که «رنج بن‌بست او را از پا نمی‌اندازد»، قاطعانه با نیروهایی که خلاف جریان زمان حرکت می‌کردند مبارزه کرد و تهدید بیرونی، انشعاب درونی و شکست موقت او را نلرزاند؛ ارادهٔ انقلابی استوار و شجاعت بی‌باکانه و قهرمانانه نشان داد. در واپسین دم نیز «صلح، مبارزه، نجات چین» را از یاد نبرد و به راستی تا آخرین نفس از مبارزه دست نکشید.
در راه نوین، باید دو وضعیت داخلی و بین‌المللی را هماهنگ کنیم، توسعه و امنیت را توأمان مدنظر قرار دهیم، روحیهٔ مبارزه را اوج دهیم و توان مبارزه را افزایش دهیم، از هیچ دشواری هراس نداشته باشیم، در برابر هیچ دشمنی سر خم نکنیم، همواره آمادهٔ تحمل آزمون‌های بزرگ در دل طوفان‌های سهمگین و حتی امواج مهیب باشیم، با همهٔ خطرها و چالش‌های راه با تمام نیرو مقابله کنیم و پیروزی‌های نوین در مبارزهٔ بزرگ دوران نوین را یکی پس از دیگری به دست آوریم.
جبههٔ متحد
سون یات‌سن تمام عمر خواهان اتحاد بود. آموختن، به ارث بردن و پروراندن روح گران‌بهای او یعنی پایبندی به جبههٔ متحد و تحکیم و گسترش پیوستهٔ اتحاد بزرگ همهٔ فرزندان ملت چین. او در پیشبرد انقلاب همواره تأکید می‌کرد که «آرمان انقلاب را مردم آغاز می‌کنند و مردم نیز به انجام می‌رسانند». برای «بیدار کردن مردم» در همه‌جا به تکاپو افتاد، موانع بسیار را شکست و از هر فرصت برای تبلیغ دیدگاه‌های انقلابی در میان مردم داخل و چینی‌های خارج از کشور بهره برد، پشتیبانان بیشتری برای آرمان انقلاب جذب کرد و نیروهای گوناگون را گسترده گرد آورد تا «همگام شوند و با اولویت دادن به برنامهٔ صدسالهٔ کشور مبارزه کنند». سیاست جبههٔ متحد او، در کنار برنامهٔ سیاسی «سه اصل مردم» و روحیهٔ مبارزهٔ سخت‌کوشانه، از سوی رفیق مائو تسه‌دونگ «مرکزی‌ترین، اساسی‌ترین و بزرگ‌ترین میراثی که برای ما به جا گذاشت» نامیده شد.
در راه نوین، باید همواره بر اتحاد و ائتلاف بزرگ پافشاری کنیم، همهٔ نیروهای قابل اتحاد را متحد کنیم، همهٔ عوامل مثبت قابل بسیج را بسیج کنیم، روابط میان احزاب، ملیت‌ها، ادیان، قشرها و هم‌میهنان داخل و خارج را هماهنگ سازیم و گسترده‌ترین جبههٔ متحد میهن‌دوستانه را تحکیم و توسعه دهیم تا نیرویی عظیم برای پیشبرد نوسازی به سبک چینی گرد آید.
نگاه جهانی
سون یات‌سن تمام عمر جهان را در دل داشت. آموختن، به ارث بردن و پروراندن روح گران‌بهای او یعنی ترویج پرتوان ارزش‌های مشترک همهٔ بشریت و پیشبرد فعالانهٔ ساخت جامعهٔ بشری با سرنوشت مشترک. او با دیدی گسترده به رابطهٔ چین و جهان می‌نگریست؛ هم انقلاب چین را در بستر کل دوران قرار می‌داد و هم رشد چین را در جریان جهانی بررسی می‌کرد. تأکید می‌کرد که اگر چین نیرومند شود، «باید در برابر جهان مسئولیتی بزرگ بر عهده بگیرد»؛ پیش‌بینی می‌کرد که با تحقق هدف بزرگ نوسازی چین، «کل بشریت نیز از چشم‌اندازی روشن‌تر بهره‌مند خواهد شد». «جهان برای همه» را «هدف تکامل انسان» و «آرزوی بشریت» می‌دانست، از «سیاست درهای باز» دفاع می‌کرد و بر یادگیری متقابل تمدن‌ها تأکید داشت، اما هرگز «همان راه کهنهٔ تمدن غربی را دنبال نمی‌کرد».
در راه نوین، باید همواره با نگاه جهانی به آیندهٔ بشریت بنگریم و از چشم‌انداز روندهای بزرگ توسعهٔ بشر، ساختار دگرگون‌شوندهٔ جهان و تاریخ بزرگ رشد چین، رابطه با جهان بیرون را درست بشناسیم و اداره کنیم، ارزش‌های مشترک همهٔ بشریت یعنی صلح، توسعه، برابری، عدالت، دموکراسی و آزادی را ترویج کنیم، اجرای چهار ابتکار جهانی را فعالانه پیش ببریم و برای ساختن جامعهٔ بشری با سرنوشت مشترک سهم چین را ایفا کنیم.
رفقا، دوستان!
سون یات‌سن همواره با قاطعیت از وحدت کشور و یکپارچگی ملی دفاع کرد و با هرگونه سخن و اقدام تجزیه‌طلبانه علیه کشور و ملت مخالفت ورزید. تأکید می‌کرد که «چین کشوری یکپارچه است»، فریاد می‌زد که «”وحدت“ امید همهٔ مردم چین است» و می‌گفت: «همهٔ نفوذ خود را به کار خواهم گرفت تا برای وحدت کشور بکوشم.» اشتیاق عمیق و ارادهٔ استوار او برای وحدت میهن همواره الهام‌بخش، آموزنده و دلگرم‌کنندهٔ همهٔ فرزندان ملت چین بوده است.
در بستر تاریخ بیش از پنج‌هزارسالهٔ تمدن چین، این باور مشترک در جان همهٔ فرزندان ملت چین نقش بسته است که سرزمین تقسیم‌ناپذیر است، کشور نباید دچار آشوب شود، ملت نباید پراکنده گردد و تمدن نباید گسسته شود. حل مسئلهٔ تایوان و تحقق وحدت کامل میهن، وظیفهٔ تاریخی تزلزل‌ناپذیر حزب کمونیست چین، آرزوی مشترک همهٔ فرزندان ملت چین و الزام ناگزیر تحقق بازسازی بزرگ ملت چین است.
هم‌میهنان دو سوی تنگه همه چینی‌اند، خانواده‌ای که خونشان به هم پیوسته است و «خون از آب غلیظ‌تر است». در یک خانواده، اگر گفت‌وگوی خوب و مشورت بسیار باشد، هیچ اختلافی حل‌ناشدنی نیست. ما از دیرباز با اعتقاد به «دو سوی تنگه، یک خانواده»، همگرایی و تبادل دو سوی تنگه را ژرف‌تر کرده و رفاه هم‌میهنان دو سو را افزایش داده‌ایم. در آینده نیز بر سیاست «اتحاد مسالمت‌آمیز و یک کشور، دو نظام» پافشاری می‌کنیم و بر پایهٔ اصل «یک چین» و «اجماع ۱۹۹۲» آمادهٔ گفت‌وگو و رایزنی با شخصیت‌های آگاه از همهٔ محافل تایوان دربارهٔ روابط دو سوی تنگه و وحدت کشور هستیم. حتماً وضعیت واقعی تایوان را به طور کامل در نظر خواهیم گرفت و منافع و احساسات هم‌میهنان تایوانی را کاملاً رعایت خواهیم کرد، اما هرگز هیچ فضایی برای هیچ شکلی از فعالیت‌های تجزیه‌طلبانهٔ «استقلال تایوان» باقی نخواهیم گذاشت.
آیندهٔ تایوان در وحدت کشور است و رفاه هم‌میهنان تایوانی به بازسازی بزرگ ملت چین بسته است. هم‌میهنان دو سوی تنگه و همهٔ فرزندان ملت چین در داخل و خارج باید دست در دست هم، با نیروهای تجزیه‌طلب «استقلال تایوان» مخالفت کنند و برای توسعهٔ مسالمت‌آمیز روابط دو سوی تنگه و تحقق وحدت کامل میهن بکوشند. جریان تاریخ بازگشت‌ناپذیر است؛ وحدت کامل میهن حتماً محقق خواهد شد و حتماً محقق می‌شود!
رفقا، دوستان!
پیشبرد ساخت کشوری قدرتمند و آرمان بازسازی ملی از راه نوسازی به سبک چینی، «راه‌پیمایی طولانی» نوین حزب کمونیست و مردم چین و نیز راه ناگزیر تحقق آرمان «چین را بیدار کنیم» سون یات‌سن است. از همهٔ فرزندان ملت چین در داخل و خارج می‌خواهم که پیوندی نزدیک‌تر با هم داشته باشند، وصیت سون یات‌سن را به ارث ببرند، دوشادوش و همدل به جشن بزرگ بازسازی ملت چین یاری رسانند و آرمان بزرگی را که مردم همهٔ ملیت‌های چین از آغاز دوران معاصر با سماجت جست‌وجو کرده‌اند، پیوسته به واقعیتی زیبا بدل کنند!
منابع و مآخذ
روزنامه خلق: ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶: «شی جین‌پینگ: سخنرانی در نشست بزرگداشت صدوشصتمین سالروز تولد سون یات‌سن».