
امپراتوری به تو نیازی ندارد، احمق: کریس هجز و محدودیتهای بهتر دانستن
پرینس کاپون
ترجمه مجله جنوب جهانی
در یک نگاه
کریس هجز در «امپراتوری توهم» جامعهای را به تصویر میکشد که رنج را به سرگرمی، آموزش را به خدمت شرکتی و همبستگی انسانی را به منبعی دیگر برای کارفرما بدل کرده است. نویسندهٔ این نقد، نیروی گزارشهای هجز دربارهٔ کشتیکج، پورنوگرافی، دانشگاههای نخبهپرور و صنعت شادی شرکتی را میپذیرد، اما نشان میدهد که استدلال او هر بار از مناسبات مالکیت و قدرت فاصله میگیرد و به شکافی میان اقلیتی «باسواد» و تودهٔ «مفتون» میرسد، به حسرت آمریکایی از دسترفته، به فراموشی تاریخ استعمار مهاجرنشین و به ذهنیتی ضدکمونیستی که تجربههای سوسیالیستی و رهاییبخش ملی را پیشاپیش محکوم میکند. پرسش اصلی مقاله این است که وقتی کارگران، دهقانان و مردمان مستعمره از شاهدان سلب مالکیت خود به سازماندهندگان شرایط زندگیشان بدل شوند، چه روی میدهد.
کتاب مورد بررسی: کریس هجز، امپراتوری توهم: پایان سواد و پیروزی نمایش (۲۰۰۹).
۱. فروختن مرهم، حفظ فرماندهی
مرد ثروتمند با یک پیشنهاد وارد رینگ میشود. در داستان این نمایش کشتی، شان مایکلز پسانداز بازنشستگیاش را از دست داده است. فرزندانش به تحصیل نیاز دارند. یک مصدومیت دیگر میتواند کار حرفهایاش را تمام کند. قلدر ثروتمند همهٔ اینها را میداند و حاضر است کمک کند: مایکلز میتواند برای او کار کند. تماشاگران پیش از آنکه پیشنهاد تمام شود، تحقیر آن را میفهمند و میخواهند مایکلز آن حرامزاده را نقش زمین کند. در صحنهٔ آغازین «امپراتوری توهم» اثر کریس هجز، کشتیکج حرفهای رویاروییای را به صحنه میآورد که برای هر کسی که آنقدر به دستمزد نیاز داشته که توهینی را قورت بدهد آشناست. لباسها اغراقآمیزند، اما موقعیت چانهزنی کاملاً عادی است. بسیاری از کارگران با این مرد روبهرو شدهاند. معمولاً کلاه کابویاش را در خانه میگذارد.
هجز میداند این اجرا نیروی خود را از کجا میگیرد. مینویسد: «بار مسائل واقعی به خوراک یک پانتومیم پرانرژی تبدیل میشود» (ص ۵). نمایش لازم نیست ترس از دست دادن خانه، ناامید کردن فرزندان یا پیر شدن و ناتوانی از فروختن باقیماندهٔ توان بدن را ابداع کند. این زخمها بیرون از سالن منتظرند و نمایش آنها را بهعنوان سرگرمی به داخل میآورد. آنگاه شرکت میتواند از اجرایی درآمد کسب کند که تماشاگر را به نفرت از یک مستبد شرکتی دعوت میکند. حتی رؤیای نقش زمین کردن رئیس هم میتواند به شاخهٔ سودآور دیگری از کسبوکار بدل شود.
هیچکدام از اینها مستلزم آن نیست که تماشاگر مسابقه را واقعی بپندارد. هجز میپذیرد که «ما با شادی پول میدهیم تا برای لحظهای واقعیت را به حال تعلیق درآوریم» (ص ۶). کارگر میتواند فیلمنامه را بشناسد، از رویارویی لذت ببرد و صبح روز بعد نزد سرپرستی گزارش کار بدهد که اقتدارش به هیچ کمک نمایشی نیاز ندارد. لذت بردن از یک خیال، باور به یک ادعای سیاسی و داشتن قدرت برای تغییر شرایط زندگی سه چیز متفاوتاند. خرید بلیت نمیگوید تماشاگر چه سیاستی دارد. فقط ثابت میکند که تجربهای آشنا از بیقدرتی مخاطبی پولی پیدا کرده است.
کتاب «راه وابستگی» اثر دالاس اسمایث توجه را به معاملهای دیگر جلب میکند که پیرامون همین سرگرمی جریان دارد. رسانههای تجاری مخاطبانی را گرد میآورند که تبلیغدهندگان میخواهند توجهشان را بخرند، و درآمد، سن، محل زندگی و ویژگیهای دیگر در ارزشگذاری آنها نقش دارد (ص ۲۲–۲۳ و ۲۷). تماشای تلویزیون با کار در یک شیفت دستمزدی یکی نیست، اما اوقات فراغت بیننده نیز وارد یک رابطهٔ تجاریِ سازمانیافته میشود. تبلیغدهندگان لازم ندارند هر تماشاگری هر پیامی را ببلعد. آنها دسترسی به گروههایی را میخرند که ارزش رسیدن به آنها را دارند. کسی که به پوچی برنامه میخندد همچنان از نظر تجاری ارزشمند میماند. دانستن شوخی، صورتحساب را باطل نمیکند.
هجز وقتی مینویسد که سبک شخصی، که از راه مصرف بیان میشود، «جبرانی برای از دست رفتن برابری دموکراتیک ما شده است» (ص ۳۳)، به محرومیتی که زیربنای ماجراست نزدیکتر میشود. مردم کرامت، همراهی، لذت و اندکی اختیار بر زندگی خود میخواهند. در این خواستهها هیچ حماقتی نیست. فرصت سودآور وقتی پدید میآید که کنترل معنادار کمیاب میماند و در عوض شکلهای قابلخریدِ فردیت چند برابر میشود. میتوانید لباسی را انتخاب کنید که هویتتان را اعلام میکند، اما بر شرایطی که برای درآوردن پول آن لباس در آن کار میکنید تقریباً هیچ اختیاری ندارید. بازار از شخصیت شما استقبال میکند. ادعای شما برای حکمرانی بر محل کار با استقبالی سردتر روبهرو میشود.
کتاب «رمزهای تبلیغات» اثر سات جالی کمک میکند بفهمیم چرا این جبران برای مردم اهمیت دارد. کالاها معناهای نمادینی حمل میکنند که به نیازهای واقعی انسان پاسخ میدهند، اما این معناها درون مناسبات قدرت شکل میگیرند (ص ۶). یک پالتو میتواند علاوه بر گرما، کرامت هم ببخشد. موسیقی میتواند دوستی، سوگ و خاطره را حمل کند. انتقادی که این دلبستگیها را به تمسخر بگیرد بیفایده است، گویی کارگران باید با نان و موعظه سر کنند و فرهنگ را روشنفکران برای خودشان نگه دارند. پرسش این است که چه کسی دسترسی به زندگی کاملتر را سازمان میدهد و چه کسی از سرخوردگیهای پیرامون آن سود میبرد. سرمایه به مردم شناختهشدن را میفروشد و در همان حال فرماندهی بر شرایطی را که این شناختهشدن را چنین بیتابانه خواستنی میکند در دست نگه میدارد.
این معامله در تلویزیون واقعیت صمیمانهتر میشود. هجز جهانی را توصیف میکند که در آن زیر نگاه بودن وعدهٔ تأیید ارزش زندگی آدم را میدهد. او استدلال میکند که چنین برنامههایی به عادیسازی نفوذ در حریم خصوصی کمک میکنند، نفوذی که به کار شرکتها و دولتها میآید (ص ۴۰). محبوبیت یک برنامه بهتنهایی نمیتواند این اثر گستردهتر را ثابت کند، اما کنترل تهیهکنندگان آشکار است: آنها تجربهٔ دیگری را گزینش، تدوین و فروخته میکنند. شرکتکننده ممکن است مخاطب پیدا کند و در عوض کنترل روایتی را که به آن مخاطب میرسد از دست بدهد. دیده شدن به معنای تصمیم گرفتن دربارهٔ نحوهٔ دیده شدن نیست. دوربین میتواند شهرت بدهد بیآنکه مالکیت داستان را واگذار کند.
و پشت تصویر، کسی کار میکند. بحث هجز دربارهٔ پورنوگرافی آنجا که پول، فشار جسمی و پیامدهایی را که بازیگران از صحنه با خود میبرند دنبال میکند بیش از همه چیز را آشکار میسازد. زنی توضیح میدهد که برای نخستین فیلمش هزار دلار به او وعده داده شد و پس از پایان صحنه ۶۰۰ دلار گرفت (ص ۵۹). او همچنین از بیماری و کاری که هر بار دردناکتر میشود میگوید. زرقوبرق موعود با یک اختلاف دستمزدی همراه است. بدن او اجرا را فراهم میکند، اما کسانی که آن را ترتیب میدهند و پخش میکنند اختیاراتی دارند که او ندارد. محصول نهایی لازم نیست فاصلهٔ میان آنچه به او پیشنهاد شد، آنچه تحمل کرد و آنچه دریافت کرد را آشکار کند.
پژوهش گرودزن و همکارانش، که در شمارهٔ ژانویهٔ ۲۰۰۹ «مجلهٔ سلامت شهری» منتشر شد، این شرایط را بهعنوان مسائلی شغلی بررسی میکند. مصاحبه با ۲۸ بازیگر و دو آگاه از درون صنعت، خطرهای جسمی، روانی و اجتماعی گزارششده را ثبت میکند، از جمله تفاوت تجربهٔ مردان و زنان. نمونهٔ کوچک و غیرنمایندهٔ پژوهش مسیرهایی را نشان میدهد که آسیب از آنها پدید میآید، اما شیوع آنها را در سراسر صنعت ثابت نمیکند. ارزش پژوهش در این است که شرایط کار را به میدان دید میآورد، جایی که میتوان آن را بررسی، به چالش کشیدن و تغییر داد. رنج یک بازیگر نباید به نمایشی دیگر بدل شود، این بار برای رضایت اخلاقی منتقد.
هجز مصاحبهای از رادیو ملی عمومی را بازتولید میکند که در آن شارون میچل، بازیگر پیشین و درمانگر، از رفتار با کارگران همچون کالا و اندامهای قابلویرایش سخن میگوید (ص ۷۹). روایت او فشار بر بازیگران را به محاسبات تهیهکنندگان دربارهٔ هزینه و فروشپذیری پیوند میدهد. اینجاست که استثمار معنای عملی خود را مییابد. کارفرما اجرا را میخواهد و از هزینههایی که میتواند از آدمِ تولیدکنندهٔ آن محافظت کند طفره میرود. کارگر به درآمد نیاز دارد و برای پذیرش شرایط زیر فشار است. وقتی بیماری یا آسیب از راه میرسد، تصویر قابلفروش و بدن زنده راه خود را از هم جدا میکنند. شرکت محصولی را نگه میدارد؛ بازیگر باید در همان بدنی که آن محصول را ساخته به زندگی ادامه دهد.
پژوهشهای بعدی هدر برگ سازمان قراردادیِ این جدایی را دنبال میکند. تحلیل قراردادی او در سال ۲۰۲۱ ترتیباتی را بررسی میکند که کنترل گستردهٔ تهیهکننده را با فرار از تعهدهای ناشی از رابطهٔ استخدامی درمیآمیزند. یک قرارداد وضعیت پیمانکار مستقل بازیگر را اعلام میکند و در عین حال حقوق گستردهای بر مواد حاصلشده به تهیهکننده میدهد. استقلال به امتیازی عجیب بدل میشود: کارگر مسئولیتها را حمل میکند و دیگری فرماندهی را حفظ میکند. برگ همچنین مییابد که طبقهبندی به «کارمند» بهتنهایی نمیتواند به خواست بازیگران برای خودمختاری پاسخ دهد. آنها هم به حمایت نیاز دارند و هم به توان رد کردن دستورها. نام دیگری روی کاغذها خودبهخود روشن نمیکند چه کسی کار را کنترل میکند و چه کسی از گردش مداوم آن سود میبرد.
نژاد و جنسیت از راه خودِ کالا وارد این مناسبات میشوند. هجز مقولههای نژادپرستانه و کلیشههای جنسی را در فیلمها و بازاریابیای که بررسی میکند شناسایی میکند (ص ۷۶). سیاهپوستی، هویت آسیایی و هویت لاتین به نقشهایی بازاریشده تبدیل میشوند که از تاریخهای سلطهای سرچشمه میگیرند که پیش از دوربین وجود داشتهاند. ظاهر کارگر وادار میشود معناهایی را حمل کند که حول استحقاق مفروض دیگری سازمان یافتهاند. تحلیل طبقاتی اگر این تمایزها را تزئینی بپندارد چنگ خود را از دست میدهد. کار در جهانی نابرابر خریده و بازنمایی میشود و شرایط تحمیلشده بر کارگران قابلتعویض با یکدیگر نیستند. اما آن شخص را هم نمیتوان به کلیشهای که محصول از راه آن بازاریابی میشود فروکاست. چنین کاری میگذارد تصویر تهیهکننده اندیشهٔ منتقد را به پایان ببرد.
هجز وقتی اعلام میکند «پورن دربارهٔ تبدیل زنان به جسد است» (ص ۸۲) به همین خطر نزدیک میشود. این استعاره رفتار صنعت با زنان را محکوم میکند، اما نیروی نابودکنندهٔ آن میتواند کارگر زنده را از دید بیرون براند. برگ در گفتوگوی ۲۰۲۲ خود با هلن هستر از بازیگرانی میگوید که اطلاعات رد و بدل میکنند، از شکافهای قراردادها بهره میبرند و از حضور در استودیوها برای ساختن رابطهٔ مستقیم با مشتریان استفاده میکنند. تهیهکنندگان با سفتتر کردن قراردادها پاسخ میدهند. این روایت متأخر، که از همان پروژهٔ پژوهشی گستردهتر برآمده است، نبرد بر سر کنترل را آشکار میکند. کارگران شرایط تحمیلشده بر خود را مطالعه میکنند و راههایی برای گشودن فضا درون آنها مییابند. نبوغ آنها استثمار را از میان نمیبرد. نشان میدهد استثمار کجا با مقاومت روبهرو میشود.
کارگر میتواند دقیقاً بداند قرارداد چگونه به سود تهیهکننده است و باز هم به پول نیاز داشته باشد. میتواند خطری را بشناسد و ابزار عملی برای سر باز زدن نداشته باشد. اجارهبها به این دلیل که شما کلک را فهمیدهاید از سررسید نمیافتد. رد کردن زمانی ممکن میشود که کارگران درآمدی داشته باشند که بلافاصله از دستش ندهند، پشتیبانی جمعی داشته باشند و حمایتهایی که بتوانند اجرایشان کنند. گفتن اینکه تحقیر شدهاید هیچیک از اینها را فراهم نمیکند. احترام از آنجا آغاز میشود که دانش آنها را آنقدر جدی بگیریم که بررسی کنیم چه چیزی مانع عمل کردن به آن میشود.
اینجاست که گزارشگری هجز به مسئلهای بزرگتر از فریب گشوده میشود. دیدن حقیقتِ یک رابطه قدرت تغییر آن را منتقل نمیکند. تماشاگر ممکن است پیش از پایان سخن کارفرما تهدید او را بشناسد. بازیگر ممکن است قرارداد را بهتر از منتقدی که آن را میخواند بفهمد. میان این فهم و کنترل مؤثر، مالکیت، وابستگی و نهادهایی ایستادهاند که میتوانند تصمیمهای دیگری را اجرا کنند. نگه داشتن این ترتیبات هم هوش میخواهد. کسی قراردادها را تنظیم میکند، درآمدها را مدیریت میکند و برای نتیجه زبان قانعکننده مییابد. نمایش مدیران آموزشدیدهٔ خود را دارد و شایستگی آنها سزاوار نگاه دقیقتری است.
۲. دستهای آموزشدیدهٔ امپراتوری
«مدیران شایستهٔ سیستمها». هجز این عبارت را در آغاز فصل خود دربارهٔ آموزش عالی به کار میبرد و در کنار آن داوریاش را میآورد که دانشگاهها در آموختن پرسشگری و اندیشیدن به دانشجویان کارنامهای «متوسط» دارند (ص ۸۹). او مهارت مدیریتی را از تأمل انتقادی جدا میکند. اما موفقیت نهاد در پروراندن اولی به توضیح محدودیتهایش بر دومی کمک میکند. دانشگاه میتواند فارغالتحصیلانی تربیت کند که بازده را محاسبه کنند، قانون بنویسند و زندگی دیگران را اداره کنند، و در همان حال هدفهای حاکم بر این کار را فراتر از چونوچرا جلوه دهند. برای شرکتی که آنها را استخدام میکند، این شکست آموزشی نیست. ماشین به زیبایی کار میکند. کسانی که در آن گرفتارند دربارهٔ ارزیابی عملکرد مورد مشورت قرار نمیگیرند.
هجز بازتولید امتیاز را در پس مراسم میفهمد. مینویسد: «هدف واقعی این مدارس پرمایه این است که خودشان را تداوم بدهند» (ص ۹۸). آمادهسازی گران، پیوندهای خانوادگی، پذیرش و استخدام در جایگاههای معتبر زنجیرهای میسازند که مزیتهای موروثی را به اقتدار شایستگییافته مینمایاند. دانشجو پس از پذیرش میآموزد چه چیزی مسئلهٔ مهم است، داوری چه کسی وزن دارد و کدام جاهطلبی به شغلی محترم میانجامد. نهاد امتیاز اجتماعی را میگیرد و آن را در ردای دانشگاهی بازمیگرداند. در مراسم فارغالتحصیلی، ثروت خانواده با فروتنی از ثبت شدن بر دیپلم خودداری میکند. ظاهراً نابغهٔ جوان همهچیز را به تنهایی به دست آورده است.
پژوهش راج چتی، دیوید دمینگ و جان فریدمن دربارهٔ پذیرش گزینشی به این فرایند شکلی قابلاندازهگیری میدهد. فرزندان یک درصد ثروتمندترینها دو برابر فرزندان طبقهٔ متوسط با نمرهٔ آزمون مشابه شانس ورود به مؤسسههای «آیویپلاس» را داشتند. ترجیح فرزندان فارغالتحصیلان، رتبهبندیهای غیرآکادمیک به نفع متقاضیان مرفه مدارس خصوصی و جذب ورزشکاران در این مزیت پذیرش سهم داشتند. پژوهشگران با بهرهگیری از تفاوت میان متقاضیان فهرست انتظار همچنین دریافتند که تحصیل در این مؤسسهها در مقایسه با تحصیل در دانشگاه دولتی برجستهٔ گزینشی، دسترسی به دانشکدههای عالی نخبه و شرکتهای معتبر را افزایش میدهد. مزیتها به ورود کمک میکنند و ورود درهای بعدی را میگشاید. دفتر پذیرش صرفاً استعدادهای یک قشر حاکم را کشف نمیکند؛ به بازتولید فرصتهای آن کمک میکند.
هجز دسترسی به آن درها را با هوش برتر اشتباه نمیگیرد. او با یادآوری لولهکشها، کارمندان پست و کارگران کارخانه در خانوادهاش تأکید میکند که فرصتهای آموزشیاش او را «بهتر یا باهوشتر» نکرده است (ص ۱۰۱). دانش لازم برای تعمیر تجهیزات، کش آوردن بودجهٔ خانه یا شناختن ترفند یک سرپرست به این دلیل که کسی برایش گواهی صادر نکرده است از هوش بودن نمیافتد. تفاوت در اقتدار پیوسته به گوینده است. داوری یک مشاور میتواند توصیهنامه شود. داوری یک کارگر دربارهٔ همان شرایط ممکن است بهعنوان «مشکل نگرش» پرونده شود.
دامنهٔ این نهادها بسیار فراتر از توزیع داخلی منزلت میرود. بررسی «اطلاعات سلاحشده» از شکلگیری امپریالیستی پژوهش ارتباطات نشان داد دانشگاهها، بنیادها و نهادهای امنیتی چگونه کار فکری را حول نیازهای سلطه سازمان دادند. پژوهش به حقوق، تجهیزات، پشتوانهٔ نهادی و امکان ارتقا نیاز داشت. کسانی که این منابع را در دست داشتند میتوانستند تعیین کنند کدام پرسشها به تخصص حرفهای بدل شوند و کدام برای یافتن حمایت دستوپا بزنند. این ترتیب لازم نداشت هر پژوهشگر دستوری محرمانه دریافت کند. یک شغل تأمینمالیشده میتوانست بعضی پژوهشها را عملی کند و بقیه را به کسانی بسپارد که بدون چنین شغلی توان پی گرفتنشان را داشتند.
مقدمهٔ کریستوفر سیمپسون بر «دانشگاهها و امپراتوری» این سازماندهی دانش را از رهگذر اولویتهای امنیت ملی، پروژهٔ تروی در امآیتی و گسترش مرکز مطالعات بینالمللی آن دنبال میکند. اعتبار آکادمیک، تأمین مالی دولتی و بنیادی، ادعاهای اقتدار علمی و طرد مخالفان به تثبیت این ترتیب کمک کردند (ص xx–xxii). دانش دربارهٔ جوامع دیگر برای نهادهایی که میخواستند مسیر آنها را تحت تأثیر قرار دهند ارزش یافت. امپراتوری به کسانی نیاز داشت که بتوانند جنبشهای سیاسی را تفسیر کنند، شرایط اقتصادی را بسنجند و بفهمند مقاومت چگونه پدید میآید. نادانی میتوانست عملیات را خراب کند. هوشِ آموزشدیده میتوانست آن را کارآمدتر کند.
هربرت شیلر در «ارتباطات و سلطهٔ فرهنگی» تحلیل را به جوامعی که تحت آن قدرت قرار دارند میکشاند. گسترش شرکتها همراه با سرمایهگذاری، آموزش مدیریتی و معیارهای حرفهای هم میآورد. طبقات حاکم محلی به برپایی نهادهایی متناسب با این الزامات کمک میکنند. کار علمی هم میتواند به شیوهای مشابه وابسته شود: اولویتهای پژوهشی که در مراکز امپریالیستی تعیین میشوند بودجه و اعتبار جذب میکنند، افراد ماهر را میکشانند یا آنها را به نقشهای پشتیبان در پروژههایی میگمارند که جای دیگری هدایت میشوند (ص ۱۳–۱۹ نسخهٔ پیدیاف). جامعهای ممکن است دانشمند داشته باشد بیآنکه مقاصدی را که کار آنها در خدمتش است کنترل کند. مسائل آن مواد پژوهش را فراهم میآورد در حالی که اختیار تعیین اینکه کدام مسائل اهمیت دارند در خارج میماند.
این وابستگی تا مزارع و کارخانهها میرسد. تخصص کشاورزی میتواند به کشاورزان کمک کند جامعهشان را سیر کنند یا به یک بنگاه کمک کند تولید آنها را تابع نیازهای تجاری خود کند. فرق را این تعیین میکند که چه کاری تأمین مالی میشود، چه کسی مالک نتایج آن است و چه کسی میتواند آنها را به کار بندد. نیت خیر پژوهشگر به یک جامعهٔ دهقانی بر یک آزمایشگاه شرکتی اقتدار نمیدهد. آزمایشگاه میتواند دههها فقر آنها را مطالعه کند بیآنکه حتی یک حق ثبت اختراع را واگذار کند.
هجز این مسئله را به درون دانشگاه میآورد وقتی استادانی را توصیف میکند که به کارگران دورهگرد بدل میشوند و بدون دستمزد کافی، شغل مطمئن یا اتاق کار از دانشگاهی به دانشگاه دیگر میروند (ص ۱۱۰). استقلال فکری الزامات مادی دارد. مدرسی که زیر بار آموزش طاقتفرسا کمر خم کرده برای پژوهشی که کسی هزینهاش را نمیپردازد وقت کمی دارد. کسی که منتظر تمدید قرارداد است دلیل دارد بسنجد یک جنجال عمومی چه تأثیری بر آن میگذارد. لازم نیست سانسورچیای پشت در کلاس بایستد. ناامنی میتواند کار را پیش از آنکه کسی منعی صادر کند محدود کند. «هر جا شواهد میروند دنبالشان برو» وقتی دستمزد بعدیات به جایی که توقف میکنی بستگی دارد جور دیگری شنیده میشود.
مدیری که دنبال اهداکنندگان میدود، استادی که مؤسسهای پرمایه را اداره میکند و مدرسی که با عجله به دانشگاهی دیگر میرود آزادی یکسانی ندارند. تلقی آنها بهعنوان یک قشر روشنفکریِ آسوده روابط استخدامیای را که هجز آشکار میکند پنهان میسازد. استدلال او زمانی قوت میگیرد که بپرسد چه کسی بر انتصابها، منابع و روز کاری فرمان میراند. شجاعت درون این مناسبات اهمیت دارد، اما آنها را برنمیچیند. صاحبخانه بعید است اختیار اخلاقی را بهجای اجاره بپذیرد.
با این حال هجز وقتی اعلام میکند «ورشکستگی نظامهای اقتصادی و سیاسی ما را میتوان مستقیماً تا حمله به علوم انسانی ردیابی کرد» (ص ۱۰۳) توضیح را جابهجا میکند. روایت خود او پیشتر نشان داده بود نهادها تخصصی را برمیگزینند، تأمین مالی میکنند و پاداش میدهند که با قدرت شرکتی سازگار است. تنگ شدن آموزش از درون همین ترتیب پدید میآید. اگر افول علوم انسانی را علت تعیینکننده بدانیم، برنامهٔ درسی را بر فرایندی حاکم میکنیم که منافعی بسیار بزرگتر بر آن فرمان میرانند. احیای ادبیات و فلسفه هم باز این پرسش را باقی میگذارد که چه کسی نهاد را کنترل میکند، چه کسی اولویتهایش را تعیین میکند و فارغالتحصیلانش برای چه کاری استخدام میشوند.
کارگران هر دلیلی دارند که دسترسی به تاریخ، ادبیات و فلسفه را مطالبه کنند. زندگیای که یکسره حول مفید بودن برای کارفرما سازمان یافته باشد محدودیتی رقتبار بر امکانهای انسانی است. اما آشنایی با تراژدی اقتدار بر یک برنامهٔ پژوهشی یا هیئت امنا را منتقل نمیکند. خود هجز دانشجویانی را توصیف میکند که نمیتوانند کنراد را به اشغال عراق ربط دهند (ص ۱۰۲–۱۰۳). آنها با ادبیات روبهرو شده بودند؛ حسابرسی سیاسی در پی نیامده بود. نهاد میتواند انتقاد شیوا از فتح را در خود جا دهد و در همان حال روابطی را که به ادارهاش کمک میکنند حفظ کند. امپراتوری میتواند از یک سمینار جان به در ببرد. از دست دادن کنترل بر منابع نهاد ناراحتی جدیتری خواهد بود.
هجز یک صفحه بعد نقطهٔ آغاز قویتری عرضه میکند: «هوش از نظر اخلاقی خنثی است» (ص ۱۰۴). او ظرفیت آن را برای خدمت به استثمار، سرکوب و جنگ، یا مبارزه با آنها میشناسد. مطالعهٔ انسانی میتواند فهم انقلابی را عمیقتر کند، آنگاه که مردم آن را به پژوهش و مبارزهٔ جمعی پیوند بزنند. همان ظرفیت تفسیر میتواند بهانههای پیچیدهای برای نظمی غیرقابلتحمل فراهم کند. بعضی از گرانترین مزخرفات در زندگی عمومی با مدارک بیعیبونقص عرضه میشوند. لیبرال فرهیخته میتواند با ظرافتی شایسته از چکمه ابراز تأسف کند و حقوق خود را از نهادی بگیرد که دستور ساختش را میدهد.
برخورد او با روزنامهنگاری به همین توضیح نهادی نزدیک میشود: «این یکی دو گزارشگر یا مجری تلویزیون نیستند که فاسدند. نهادهای رسانهای فاسدند» (ص ۱۷۵). خودبینی درباری شاید سزاوار تمسخر باشد، اما خودبینی بهتنهایی توضیح نمیدهد چرا این جایگاه چنین پردرآمد است. مدل تبلیغاتی هرمن و چامسکی فشارهایی را میشناسد که از مالکیت، تبلیغات، وابستگی به منابع قدرتمند، حملات سازمانیافته به گزارشهای ناخواسته و ضدکمونیسم برمیخیزند. این فشارها شکل میدهند چه چیزی به اتاق خبر میرسد، چه چیزی منابع میگیرد و کدام تفسیرها از نظر حرفهای معتبر به نظر میآیند. آنها میتوانند از رهگذر داوریهای عادی کسانی عمل کنند که خود را وجدانی میدانند.
نهادهای دولتی و شرکتی میتوانند جریانی پیوسته از بیانیه، توجیهنشست و کارشناس صاحبمدرک عرضه کنند. تحقیق مستقل دربارهٔ ادعاهای آنها وقت و پول میخواهد، و به چالش کشیدنشان میتواند رابطهای سودمند را به خطر بیندازد. جنبشی که با آن نهادها روبهرو میشود منابع یا اقتدار مفروض برابر با خود نمیآورد. این نابرابری بر تصمیم فردی گزارشگر مقدم است. توضیح میدهد چرا یک نهاد میتواند گاهگاه افشاگری منتشر کند بیآنکه از تسلیم همیشگی در برابر قدرت دست بکشد. مطبوعات میتوانند یک مقام فاسد را افشا کنند و باز هم ادعای آن مقام برای حکم راندن را بدیهی بشمارند.
کتاب «قطع اتصال دیجیتال» رابرت مکچزنی منابع و نهادهای روزنامهنگاری را در مرکز امکانهای دموکراتیک آن مینشاند (ص ۲۰–۲۱). گزارشگر صادق به وقت برای تحقیق، دسترسی به شواهد و پشتیبانی هنگامی نیاز دارد که تحقیق قدرتمندی را تهدید کند. پژوهش مستقل با الزاماتی مشابه روبهروست. فهم عمومی نمیتواند بیپایان بر شبهای فرسودهٔ کسانی استوار باشد که کاری را هدیه میکنند که نهادهای پرمایه ترجیح میدهند انجام نشود. توانایی کشف و انتقال حقیقت تا حدی به این بستگی دارد که چه کسی میتواند این کار را تاب بیاورد. این وابستگی وقتی سیاسی میشود که منافع کنترلکنندهٔ حمایت از آن خود موضوع تحقیق باشند.
جاهطلبیهای مدیریت از تخصص متخصص فراتر میرود. به اعتماد و همکاری عملیای هم نیاز دارد که کارگران با آن کاری را به انجام میرسانند که هیچ کارمند منزوی از عهدهاش برنمیآید. رئیس پس از خریدن کار آنها دوست دارد همبستگیشان را هم مفت به او بدهند.
۳. همبستگیای که شرکت نتوانست مالکش شود
هجز دربارهٔ صنعت شادی شرکتی مینویسد: «هدفها و مقاصد شرکت هرگز زیر سؤال برده نمیشود» (ص ۱۱۷). هر چه زیر این مقاصد باشد میتواند به دعوتی برای مشارکت بدل شود. کارگران میتوانند بهبود پیشنهاد کنند، مشکل حل کنند، همکاران را تشویق کنند و ایده بدهند. خوشآمدند دربارهٔ چگونگی انجام کار بحث کنند، به شرط آنکه دربارهٔ هدف کار یا اینکه چه کسی بر درآمد آن فرمان میراند چونوچرا نکنند. مدیریت این را «توانمندسازی» مینامد. رئیس کلیدها را نگه میدارد؛ نیروی کار یک صندوق پیشنهاد میگیرد دربارهٔ اینکه همه با چه شور و شوقی چرخ را بگردانند.
این دعوت کار میکند چون کارگران پیشاپیش ظرفیتهایی دارند که کارفرما به آنها نیاز دارد. میدانند روش کجا از کار میافتد، کدام همکار به کمک نیاز دارد و وقتی دستورالعمل رسمی بیفایده است چگونه تولید را روان نگه دارند. همکاری آنها محل کار را به کار میاندازد. برنامههای مشارکت شرکتی میکوشند این هوش عملی را زیر فرمان مدیریت بیاورند و ترتیب را همچون یک بنگاه مشترک عرضه کنند. اما سهیم شدن در یک تصمیم با داشتن اقتدار بر آن یکی نیست. کارگری که پیشنهادش به شرکت پول صرفهجویی میکند به صرف این کار بر اخراجها، سرمایهگذاری یا توزیع آنچه همه تولید کردهاند حق رأی پیدا نکرده است.
خوشبینی اجباری به نگهبانی از این مرز کمک میکند. هجز بیرحمی آن را در فشاری میبیند که بر انسانهای رنجور وارد میشود تا خود را برای شرایطشان سرزنش کنند (ص ۱۱۹). در استخدام، این ترفند اختلاف بر سر شرایط را به ارزیابی شخصیت تبدیل میکند. حجم کار غیرمنطقی نشده است؛ کارمند «منفی» شده است. دستمزد از هزینهٔ زندگی عقب نیفتاده است؛ کسی فرصت را از نظر دور داشته است. وقتی مشکل در نگاه کارگر ساکن شود، مدیریت میتواند بهجای امتیاز، تشویق ارائه کند. شرکت میتواند همان فرد را هم آزار دهد و هم راهنمایی کند، و بعد بهخاطر راهنمایی به خود تبریک بگوید.
مردم به یکدیگر کمک میکنند سختی را تاب بیاورند، و شادیای که با هم مییابند میتواند مانع شود یک شیفت دشوار تمام روز را ببلعد. مدیریت وقتی این حمایت را تصاحب میکند که مهربانی را به تعهدی برای پذیرش همان شرایطی بدل کند که مایهٔ رنجاند. کارگر میتواند از دلگرمی همکار قدردانی کند و باز هم خواهان حجم کار ایمنتر باشد. مثبتاندیشی شرکتی از دلگرمی میخواهد کار دیگری بکند: مطالبه را زائد، ناسپاسانه یا مخل جلوه دهد. فشار بر کسی که آسیب را نام میبرد وارد میآید و نه بر کسانی که اختیار توقف آن را دارند.
زبان علمی میتواند به این مطالبه اقتداری قرضی بدهد. هجز توصیف میکند که باربارا فردریکسون نسبتی ظاهراً دقیق از عواطف مثبت به منفی، تقریباً سه به یک، را بنیان شکوفایی عرضه میکند (ص ۱۲۶). در ۲۰۱۳ نقد ریاضی نیکلاس براون، آلن سوکال و هریس فریدمن اشتقاق این آستانه را به چالش کشید. مجله پس از آن اعلام کرد بخشهای وابسته به مدل را تا حدی پس میگیرد. پاسخ فردریکسون نادرستی مدل را پذیرفت و از ادامهٔ پژوهش تجربی دربارهٔ نسبتهای مثبتبودن دفاع کرد. بدگمانی هجز نسبت به دقت تبلیغشده موجه بود. ارقام اعشاری شالودهای را که کم بود فراهم نکردند.
مصاحبهٔ او با روانشناس داخر کلتنر هم پژوهش علمی را از کاربردهای عملیاش جدا میکند (ص ۱۲۴). فروپاشی یک فرمول همراهی انسانی را بیاعتبار نمیکند، و یافتهٔ درست دربارهٔ بهزیستی به مدیریت مجوز نمیدهد شکایتها را خاموش کند. مطالبهٔ کارفرما باید دربارهٔ هدف خود پاسخگو باشد: از چه کسی انتظار میرود شادتر شود، در چه شرایطی، و وقتی کسی حاضر نیست زیر آسیب لبخند بزند چه میشود؟
هجز با تمایز لورا نادر، انسانشناس، میان هماهنگی اجتماعی و «ایدئولوژی هماهنگی» به این پرسش نزدیک میشود (ص ۱۲۹). با هم سازگار بودن کارگران میتواند شیفتی دشوار را تحملپذیر کند. ایدئولوژیای که ستیز با مدیریت را تهدیدی برای رفاه همه میشمارد این روابط را در خدمت انضباط میگذارد. هجز سپس اصلاحات صنعتی را توصیف میکند که تمایزهای پایگانی آشکار، از جمله امکانات اختصاصی مدیران ارشد، را برمیدارند و کارکنان را در تیمهایی بهاصطلاح خودمدیر سازمان میدهند (ص ۱۳۰). ناپدید شدن یک جای پارک ویژه ممکن است روابط روزانه را بهتر کند. اختیار تعطیل کردن کارخانه را منتقل نمیکند. فرماندهی طبقاتی میتواند کاملاً راحت بدون توالت اختصاصی خود دوام بیاورد.
روایت تجربهٔ آنتونی واسکز در فدکس کینکوز نشان میدهد این دگرگونی چگونه رخ میدهد. در یک کارگاه شرکتی، کارکنان بازی کردند، نمایشهای کوتاه اجرا کردند و از همنشینی یکدیگر لذت بردند. واسکز لذت را شناخت، اما ادعایی را هم که بر آن میشد شناخت: «او از شادی استفاده کرد و توانست منبع آن را از تعامل انسانی به شرکت تغییر دهد» (ص ۱۳۷). شرکتکنندگان چیزی را با هم ساخته بودند. مدیریت این تجربه را مدرکی از سخاوت کارفرما عرضه کرد. معاشرت آنها به دارایی شرکت بدل شد و سپاسشان از یکدیگر به سازمانی هدایت شد که از کار آنها فروش بیشتر میخواست.
واسکز گرفتار توهمی نبود که نتواند تفسیرش کند. میتوانست هدف فروش کارگاه را از لذتی که کارکنان خودشان میان خود میآفریدند تشخیص دهد. همکاری بهطور طبیعی به رئیس تعلق ندارد. همان روابطی که به کارگران کمک میکند به هدف تولید برسند میتوانند شکایتها را حمل کنند، دانش را پخش کنند و ایستادگی را نگه دارند. گفتوگو کنار اسکلهٔ بارگیری میتواند چیزی را به انجام برساند که کارگاه مشاور هرگز در نظر نداشت: کارگران شروع به مقایسهٔ آنچه هر یک تنها تحمل کردهاند میکنند.
هجز بهطور مختصر چنین مبارزهای را در کارخانهٔ ساترن جنرالموتورز در اسپرینگ هیل تنسی ثبت میکند و رد الگوی مشارکتی و رأی سال ۲۰۰۴ برای بازگشت به قرارداد سنتی اتحادیه را توصیف میکند (ص ۱۳۵). گزارشگری کارگری پیشین تاریخ سازماندهی و دستاوردهایی را که پیش از آن رخداد بود به دست میدهد. گزارش آوریل ۱۹۹۹ جین اسلاتر شکست رهبری مشارکتی اتحادیهٔ محلی را به کارزاری ردیابی میکند که پیشتر از یک عقبنشینی جان به در برده بود. پیشنهاد ۱۹۹۸ برای جایگزینی توافق ویژهٔ ساترن با قرارداد ملی یواِیدبلیو–جنرالموتورز با نسبت دو به یک شکست خورده بود. اما کارزار کمک کرد مخالفت گفتنی شود. کارگران نامه نوشتند، اعلامیه کپی کردند و استدلالها را به ناهارخوریها، کمدها و جعبههای قطعات بردند. کسانی که پیشتر از این ترتیب دفاع میکردند شروع به پرسش دربارهٔ آن کردند.
این نزاع به نمایندگی هم مربوط بود، نه فقط به مدیریت. کارگران از مقامداران منصوب با جایگاههای راحت ناراضی بودند که از شیفتهای چرخشی برای کسانی دفاع میکردند که در خط تولید بودند. در فوریهٔ ۱۹۹۹، انتخاباتی با مشارکت ۸۵ درصد جناح مستقر را کنار زد. ارتباطی که مهم بود بهعنوان تمرین مشاور نرسیده بود. کارگران آن را خودشان از راه مخالفتها و گفتوگوهای مکرر ساخته بودند. یک شکست پیشین بخشی از آموزشی شد که پیروزی بعدی را ممکن کرد.
گزارش فوریهٔ ۲۰۰۰ هاپ، نوشتهٔ تام هاپ کارگر ساترن، نتایج مادی را ثبت میکند. در طول ۱۹۹۹، کارگران حقوق ارشدیت به دست آوردند و به شیفتهای ثابت رأی دادند. در دسامبر قراردادی جدید را تصویب کردند که بهطور چشمگیری به توافق ملی نزدیکتر بود. نگه داشتن ۱۲ درصد دستمزد در چارچوب یک طرح هدفهای عملکردی پایان یافت و حقوق مربوط به جابهجایی، گمارش سبککار برای کارگران آسیبدیده و غیبتها تقویت شد. قرار بود نمایندگان منتخب بیشتری در کف کارخانه افزوده شوند. اینها دستاوردهای مشخصی بودند که بر رخداد بعدیِ مورد اشارهٔ هجز مقدم بودند و در برابر مدافعان مشارکت با فشار سازمانیافته به دست آمدند.
شیفت ثابت به خانواده چیزی میدهد که زندگیاش را حول آن بچیند. پایان نگه داشتن دستمزد تغییر میدهد مدیریت پیش از آزاد کردن پول چه میتواند بخواهد. نمایندگی به شکایتها مجرایی سازمانیافته میدهد که از صلاحدید یک سرپرست همدل فراتر میرود. قرارداد این تغییرها را در توازن نیروها ثبت میکند؛ کارگران هنوز به سازمان نیاز دارند تا از آنها دفاع کند. اهمیت ساترن در همین حرکت است: از نارضایتی مشترک، از طریق ارتباط مستقل، تا حقوق قابلاجرا. کارگران لازم نبود معاشرت را رها کنند تا استقلال را بازیابند. باید دست میکشیدند از اینکه اجازه دهند مدیریت تعیین کند معاشرتشان برای چه هدفی است.
این مبارزه پرسش تعلق را هم تیزتر میکند. «ما»ی فراگیر شرکت منافع متضاد را پنهان میکرد تا وقتی که کارگران اصرار کردند آنها را نام ببرند. یک «ما»ی ملی میتواند کارکردی مشابه داشته باشد: طبقات نابرابر و مردمان در جایگاههای متفاوت را زیر وعدهٔ بازگرداندن آنچه گویا با هم از دست دادهاند گرد میآورد. وقتی هجز از سلطهٔ شرکتی به بازیابی آمریکا میرود، پس باید بپرسیم قدرتی که او میخواهد بازگردد متعلق به چه کسانی است. برای مستعمرهشدگان، سلبمالکیتشدگان و کسانی که کارشان جمهوری را سرپا نگه داشت بیآنکه جایگاهی برابر در آن بیابند، پاسخ نمیتواند از حسرت آغاز شود.
۴. آمریکای چه کسی از دست رفت؟
هجز در آغاز فصل پایانی مینویسد: «من در کشوری به نام آمریکا زندگی میکردم» (ص ۱۴۱). کشوری که او به یاد میآورد دستمزدهای آبرومند میپرداخت، از آموزش عمومی پشتیبانی میکرد، مستمری و مزایای درمانی میداد و نهادهایی را نگه میداشت که مردم عادی از راه آنها میتوانستند زندگیشان را بهتر کنند. اینها خوبیهای خیالی نبودند. مستمری معنای پیر شدن را تغییر میدهد. دستمزد اتحادیهای به خانواده فضای نفس کشیدن میدهد. از دست دادن هر یک میتواند سالها کار را به حکم ناامنی دائمی بدل کند. خشم هجز از همین ویرانی آغاز میشود و هر کسی که تعطیل شدن یک محل کار یا دستوپا زدن یکی از والدین در دوران بازنشستگی را دیده باشد سرچشمهاش را میشناسد.
اما کشوری که از خلال این حمایتها به یاد آورده میشود برای همهٔ ساکنان درون مرزهایش، و چه رسد به زیر قدرت بینالمللیاش، یکجور تجربه نشد. هجز این را میداند. از ستم بر سیاهپوستان و بومیان، ژاپنیتبارهای آمریکایی در جنگ جهانی دوم، زنان، مهاجران و فقرا نام میبرد. نژادپرستی نهادی در بوستون و خشونت امپریالیستی در نیکاراگوئه و فلسطین را به یاد میآورد (ص ۱۴۱–۱۴۲). مشکل غیبت آنها در روایتش نیست. مشکل جایی است که در آن به آنها داده میشود: عیبهای جدی بر تاریخ کشوری شرط میگذارند که منش غالبش همچنان حمایتگر، شایسته و سزاوار بازسازی است. آنچه به تشکیل این نظم کمک کرد همچون شکست آن در رسیدن به آرمانهای خودش ظاهر میشود.
بردگی و سلب مالکیت از بومیان به این مربوطاند که زمین چگونه به ملک بدل شد، کار چگونه اجباری شد، ثروت چگونه انباشته شد و دولت چگونه صلاحیت خود را برقرار کرد. سلسلهمراتب نژادی دسترسی به شهروندی، اشتغال، مسکن و حمایت را شکل داد. این مناسبات بیرون از اقتصاد ملی نایستاده بودند تا قانونگذاران روشنبین متوجهشان شوند. به سازماندهی آن کمک کردند. بررسی «اطلاعات سلاحشده» دربارهٔ شکلگیری طبقاتی مهاجرنشین از اینجا آغاز میشود: استثمار در مرکز امپریالیستی تفاوت جایگاههایی را که مردم از آنها وارد جمعیت کارگرش میشوند محو نمیکند. تاریخ خانوادگی دلخواه طبقهٔ حاکم سفید ملک موروثی را به نمایش میگذارد و سند فروش را با نزاکت گم میکند.
دوبویز معیاری ویرانگر از استحقاق دخیل به دست میدهد. در «روحهای مردم سفید» که در «دارکواتر» گردآمده، سفیدی را با «مالکیت زمین تا ابد، آمین!» یکی میداند. زینت دینی به خود ادعا تعلق دارد: تملک اشتهای خود را بهعنوان حقی مقدس عرضه میکند. در جای دیگر کتاب، بحث او دربارهٔ صنعت میپرسد وقتی جامعه تصمیم میگیرد کار و ثروت را چگونه سازمان دهد نیازهای چه کسی به حساب میآید. بهبودی که برای جمعیتهای مورد لطف محفوظ بماند، طرد دیگران را در تعریف خود از پیشرفت جا میدهد. جامعهٔ ملی از اینکه با اعضایش بهتر رفتار میکند خود را تحسین میکند و اختیار تعیین اینکه چه کسی عضو محسوب میشود را نگه میدارد.
یک خانوارِ مطمئن آمریکایی میتوانست پیشرفتی واقعی را تجربه کند بیآنکه تجربهاش تاریخی بسنده از جامعهای باشد که او را نگه داشت. اقتصاد ملی از رهگذر فتح، بردگی، کار نژادیشده و قدرت امپریالیستی شکل گرفت؛ سودهایش در مبارزاتی توزیع شد که درون همین ساختار نابرابر جریان داشت. خاطرهٔ خانوادگی ممکن است صادقانه باشد. تبدیل آن به تاریخ حاکم بر کشور به یک تجربهٔ جزئی اقتدار میدهد که به نام همه سخن بگوید. لیبرالِ بازسازیطلب آن عکس خانوادگی را روی شکافهای شالوده میآویزد و خانه را «تعمیرشده» مینامد.
این تمایز وقتی حمایت با حاکمیت اشتباه گرفته شود بهویژه آشکار میشود. خدمات بهتر اهمیت دارند، اما ادعای یک ملت بومی بر سرزمین و صلاحیت قضایی را نمیتوان صرفاً با بهبود رفتار با آن تحت اقتدار دیگری برآورده کرد. مؤسسهٔ یلوهد در پژوهش کانادایی خود «بازگشت زمین» میان انکار، شناسایی محدود و بازپسگیری قدرت تصمیمگیری بومی فرق میگذارد. مشورت میتواند مردمی را به رسمیت بشناسد و در عین حال اختیار رد کردن آنچه بر قلمروشان میگذرد را از آنها دریغ کند. شنیده شدن درون رویههای یک دولت مهاجرنشین با خودگردانی برابر نیست. شنیدن مؤدبانه تعیین نمیکند چه کسی قدرت دارد پروژهای را بر آن زمین مجاز کند—یا متوقف سازد.
آزادی سیاهپوستان هم با یک نظم انباشتهشده روبهروست، نه صرفاً انباشتهای از توهینها. ثروت استخراجشده از بردگی و کار نژادیشده به داراییای بدل شد که میشد به ارث گذاشت، سرمایهگذاری کرد و دولت از آن دفاع کرد. طرد از زمین، مسکن و اشتغال مطمئن به تعیین اینکه چه کسی ذخیره دارد و چه کسی برای زنده ماندن باید شرایط دیگری را بپذیرد کمک کرد. بنابراین غرامت به تصرف ثروت مربوط میشود؛ خودتعیینگری به این مربوط است که چه کسی بر نهادهای حاکم بر زندگی جمعی فرمان میراند. ادغام این مطالبات در روایتی از آموختن آداب بهتر توسط آمریکا ملک و قدرت را همانجا که بودند رها میکند. طبقهٔ حاکم یک صندلی سر میز عرضه میکند و سند ساختمان، کلید آشپزخانه و اختیار بیرون انداختن همه را نگه میدارد.
کارفرمایان مستمری و حق چانهزنی را از آن رو که جمهوری روحی بخشنده داشت نبخشیدند. سازمانیابی، اعتصاب، فشار سیاسی و فداکاریها از نهادهایی که دلایل فراوان برای مقاومت داشتند امتیاز گرفت. دفاع از آن دستاوردها ظرفیتهایی را حفظ میکند که مردم امروز به آنها نیاز دارند. اما دفاع از یک مدرسهٔ دولتی مستلزم دفاع از نظم تاریخیای نیست که در آن دسترسی به آموزش از نظر نژادی تقسیم بود. حفظ یک مستمری مستلزم بازسازی برتری امپریالیستی نیست. این دستاوردها میتوانند وقتی پایههای رهایی گستردهتر شوند که دفاع از آنها با طردهایی که محدودشان میکرد بگسلد.
زبان خود هجز به دو سو کشیده میشود. در صفحهٔ ۱۴۲ آرزو میکند و برای بازگشت آمریکایی که به یاد دارد کار میکند. در صفحهٔ ۱۵۱ آشکارا میگوید: «مشکلاتی که با آنها روبهرو هستیم ساختاریاند. آمریکای قدیمی بازنمیگردد.» داوری دوم بیش از سوگواری برای نخستین میطلبد. اگر ساختار بحران را تولید کرده، بازسازی نمیتواند به این صرف که ترتیبی پیشین امنیت بیشتری به بخشی از ساکنانش میداد پاسخ باشد. باید ظرفیتهای اجتماعی را بازیابیم و گسترش دهیم بیآنکه سلسلهمراتب ملیای را که در آن جا داشتند از نو بسازیم.
هجز مینویسد: «امپریالیسم و دموکراسی ناسازگارند» (ص ۱۴۷). از دید مردمانی که زیر فرمان بیگانهاند تضاد مستقیم است: حق آنها برای تعیین زندگیشان با ادعای قدرتی دیگر برای تصمیمگیری به جای آنها روبهرو میشود. اما امپراتوری صرفاً دیرهنگام نرسیده است تا یک جمهوری بیگناه را مسموم کند. توسعهٔ مهاجرنشین از پیش حقوق سیاسی برای بعضی را با سلب مالکیت از بعضی دیگر پیوند داده بود. مشارکت دموکراتیک درون یک جمعیت محدود میتوانست با سلطه فراتر از عضویت شناختهشدهٔ آن همزیستی کند. وقتی آن رابطهٔ تاریخی جایگزین تصویر کشوری یکزمانی دموکراتیک شود که کمکم با ماجراجوییهای خارجی آلوده شده، کیفرخواست هجز قویتر میشود.
روایت او از قدرت دولت تمایز دیگری عرضه میکند که باید تا آخر دنبال شود. هجز سازوکارهای کنترل شرکتی و دولتی را توصیف میکند که در برابر ناآرامی تقویت میشوند (ص ۱۷۷)، و سپس دولتی را که ضعیفتر میشود و کمتر میتواند از مردم عادی محافظت کند و منابع را به امور مالی سرازیر میکند (ص ۱۸۶). او هم عقبنشینی حمایت را میبیند و هم تقویت اجبار را. اما زبان ضعف دولتی پیوند این دو را بهدرستی توضیح نمیدهد. نهادها حول ادعاهای متفاوتی بازسازماندهی میشوند: کارگر با باجهٔ خدمات بسته روبهرو میشود و طلبکار با یک ورودی اضطراری که شبانهروز نیرو دارد.
تحلیل معاصر لئو پانیچ و سم گیندین از بحران مالی کار مداوم دولت را در پشتیبانی از مالیهٔ جهانی دنبال میکند. انبساط مالی بارها به مداخلهٔ عمومی برای مهار بحرانهایش نیاز داشته؛ «عقبنشینی» ادعایی دولت پشتیبانی فعالش را از انباشت پنهان میکرد. روایت آنها نابرابریای بینالمللی را هم شناسایی میکند: حمایت از نهادهای مالی در مراکز سرمایهداری میتوانست با تحمیل انضباط بر کشورهای در حال توسعه همراه باشد. نجات بانکها منابع عمومی را بسیج میکند بیآنکه فرماندهی بر امور مالی را به عموم بدهد. دولت میپردازد تا نهادهایی را حفظ کند که اولویتهایشان بر همهٔ دیگران الزامآور باقی میماند.
به همین دلیل «پولی در کار نیست» را باید بهعنوان یک اعلام سیاسی شنید و نه توصیفی بیگناه از کیف خالی. اولویتها تعیین میکنند ادعای چه کسانی نخست با کمبود برخورد میکند. وقتی نهادها مالیه را نجات میدهند و مقررات اجتماعی را رها میکنند، مردم کارگر عقبنشینی قدرت را در یک جا و نیروی متمرکز آن را در جایی دیگر میبینند. مزخرفات دربارهٔ فداکاری همگانی از آنها میخواهد این توزیع را با یک بدبختی ملی مشترک اشتباه بگیرند. قایق نجات بانکدار با بودجهٔ عمومی میرسد؛ خانوادهٔ در آستانهٔ تخلیه سخنرانی میشنود که در حد توانش شنا کند.
تحلیل «اطلاعات سلاحشده» از تکنوفاشیسم این رابطه را از رهگذر همگرایی فرماندهی مالی، اداره دیجیتال و قدرت قهری بسط میدهد. کاهش حمایت و گسترش انضباط میتوانند به یک پروژهٔ طبقاتی واحد تعلق داشته باشند. دولتها ظرفیتهایی را که مردم از راه آنها معاش به دست میآورند برمیچینند و در همان حال ابزار نظارت، دستهبندی و مهار کسانی را که ناامن شدهاند تقویت میکنند. مبارزه بر سر جهت قدرت دولتی است، نیروهایی که فرمانش را در دست دارند و نهادهایی که تابعان آن از راه آنها میتوانند اقتداری دیگر سازمان دهند.
بنابراین دفاع از وسایل زندگی مستلزم گسستن از وعدهٔ دوباره مهربان کردن سلسلهمراتب کهنه است. مقررات عمومی باید از اینکه نظم امپریالیستی ملت، نژاد یا کار چه کسی را زیر امنیت دیگری مینشاند مستقل شود. وقتی جمهوری گمشده دیگر مقصد نباشد، بدیلهای سازمانیافته گریزناپذیر میشوند. با این حال هرگاه جنبشهای تاریخی کوشیدهاند چنین گسستی پدید آورند، هجز اغلب از طریق مقولههایی به آنها نزدیک میشود که خودِ تلاش را مشکوک میکند.
۵. بدیلهایی که گناهکار اعلام شدند
خط تولید خود توضیح را فراهم میآورد. کارگری عقب میافتد؛ کارگر بعدی برای جبران دستوپا میزند؛ خستگی به فشاری تبدیل میشود که بهصورت جانبی میان کسانی وارد میآید که سرعتشان را از بالا تعیین میکنند. هجز این رابطه را توصیف میکند و بعد اعلام میکند رویکرد فشار همگروهی همان فنون اجباری را تکرار میکند که در چین کمونیست، اتحاد شوروی و کرهٔ شمالی به کار میرفت (ص ۱۳۳). ناگهان مدیریت سرمایهداری برای قابلفهم شدن بیرحمیاش به یک قیاس کمونیستی نیاز دارد. کارفرما تولید را کنترل میکند، کار را میخرد و نتایجش را تصاحب میکند، اما نورافکن توضیح به جای دیگری میرود. کارگاه خود سرمایه ظاهراً به پرترهای از استالین نیاز دارد تا بفهمیم رئیس چه میکند.
فشار همگروه، پاداشها و تنبیهها میتوانند در نهادهای مختلف عمل کنند. شباهتشان هدف اجتماعی مشترک را ثابت نمیکند یا ماهیت تاریخی جوامع کامل را روشن نمیسازد. روایت خود هجز از خط تولید رابطه را پیشتر شناسایی کرده است: وابستگی کارگران به یکدیگر ابزاری میشود برای تحمیل سرعتی که جمعاً انتخاب نکردهاند. این مقایسه توضیحی اضافه نمیکند که چرا این کارفرما همکاری آنها را اینگونه سازمان میدهد. در عوض حکم موروثی خواننده دربارهٔ کمونیسم کاری را میکند که باید پژوهش دربارهٔ مالکیت و تولید بکند.
همین دشواری در پذیرش «توتالیتاریسم وارونه» شلدون ولین از سوی هجز دوباره پدیدار میشود (ص ۱۴۶). او آن را از شکل کلاسیک متمایز میکند: قدرت شرکتی از راه نهادهای رسماً دموکراتیک، اقتدار پراکنده، تأمین مالی انتخابات و مدیریت توجه عمومی عمل میکند و رهبر فرمانروای واحدی لازم ندارد. این تمایز سلطهای را به تصویر میکشد که رویههای انتخاباتی را حفظ میکند. اما هجز بعد فاشیسم نازی و کمونیسم شوروی را در یک گروه مینشاند، بهعنوان نظامهایی که سیاست در آنها اقتصاد را تابع خود میکرد، و با نظمی شرکتی مقایسهشان میکند که اقتصاد بر سیاست مسلط است. این طبقهبندی پرسشهای تعیینکننده را حلنشده میگذارد: چه طبقهای حکم میراند، چه روابط مالکیتی را حفظ میکند و قدرتش کار و منابع چه کسانی را فرمان میدهد.
دولتی سرمایهداری که تولید را به سوی فتح هدایت میکند و دولتی انقلابی که سرمایه را مصادره میکند به این دلیل که هر دو دستور اقتصادی صادر میکنند معادل نشدهاند. محتوای دستور اهمیت دارد. همچنین اهمیت دارند نهادهایی که نابود یا ایجاد میکند، طبقههایی که تقویت میکند و رابطهاش با مردمانی که علیه سلطهٔ استعماری مبارزه میکنند. مالکیت اجرای سیاسی میخواهد؛ پروژههای سیاسی از رهگذر مناسبات مادی عمل میکنند. اگر سیاست و اقتصاد را قدرتهایی جدا بدانیم که برای برتری رقابت میکنند، مناسبات طبقاتیای را که این دو را به هم پیوند میدهد مبهم میکنیم. یک مالک و یک سازمان مستأجران ممکن است هر دو جلسه برگزار کنند. این نمیگوید چه کسی اجاره را جمع میکند.
نقد دومنیکو لوسوردو از توتالیتاریسم گزینش تاریخی دخیل را برملا میکند. سلطهٔ استعماری، دولتهای نژادی و خشونت امپراتوریهای لیبرال به حاشیه میروند در حالی که رژیمهای برگزیدهٔ اروپایی مقوله را تعریف میکنند. خشونت امپریالیستی آنگاه میتواند برای لیبرالیسم امری اتفاقی به نظر برسد در حالی که اجبار، ذات تعریفکنندهٔ کمونیسم میشود. این طبقهبندی پیش از ورود تاریخ به دادگاه حکم را صادر کرده است. قربانیان امپراتوری لیبرال استثناهای تأسفبار میشوند؛ قربانیان دشمنان آن کل توضیح. طبقهٔ حاکم سفید اصول جهانشمول خود را با اعلام اینکه مردم تحت سلطهاش بیرون از صلاحیت آنها هستند حفظ میکند.
توالی فروپاشی سیاسی در روایت هجز مخاطرات را روشنتر میکند. او از یوگسلاوی و میلوسوویچ به جمهوری وایمار و هیتلر میرود، سپس به فروپاشی تزاری و بلشویکهای لنین، و به این گزاره میرسد که «فروپاشیهای مالی به افراطگرایی سیاسی میانجامد» (ص ۱۸۲–۱۸۳). شرط مشترک فروپاشی مقصد سیاسی مشترک را ثابت نمیکند. ویرانی نظمی کهنه کشمکشی را میان نیروهایی با پایگاهها، برنامهها و روابط متفاوت با مالکیت میگشاید. ضدانقلاب فاشیستی و انقلاب سوسیالیستی را نمیتوان با قرار دادن رهبرانشان در صفی از مردان ترسناک که هنگام ناکارآمدی دولت عادی سر برآوردند توضیح داد.
بلشویکها با زمینداران و سرمایهداران روبهرو شدند و قدرتشان بر زمین و تولید را مصادره کردند تا مبنایی متفاوت برای مالکیت اجتماعی و اقتدار سیاسی بنا کنند. فاشیسم سازمان طبقهٔ کارگر را درهم کوبید و در عین حال استثمار سرمایهداری را در پروژهای از سلطهٔ نژادی و فتح حفظ کرد. این تفاوتها به این مربوطاند که جنبشها برای چه جنگیدند و پیروزیشان چه را ممکن ساخت. وقتی بحران توضیح شود و «افراطگرایی» مقصد را مشخص کند، تحول انقلابی با لباس متهم وارد بحث میشود. هیئت منصفهٔ لیبرال شاید از نظم موجود ابراز تأسف کند، اما از اینکه کسی بخواهد دارایی را از دست صاحبانش بیرون بکشد قطعاً وحشت میکند.
چین حتی کمتر مجال شنیده شدن مییابد. هجز هنگام بحث دربارهٔ خروج کارخانهها از مکزیک از «آغوش ارزانقیمت سرمایهداری توتالیتر چین» یاد میکند (ص ۱۵۸). این عبارت تاریخی انقلابی و فرایندی توسعهای و محل مناقشه را به جاذبهٔ فوری تولید ارزانتر برای سرمایهگذار خارجی فرو میکاهد. انگیزهٔ سرمایهگذار میتواند توضیح دهد چرا او به دنبال ورود است. نمیتواند هدفهای دولت، مالکیت منابع راهبردی یا شرایط پذیرش سرمایهٔ خارجی را توضیح دهد. از منظر «اطلاعات سلاحشده»، ساخت سوسیالیستی چین باید از رهگذر همین مناسبات بررسی شود. وجود بازار ماهیت طبقاتی پروژه را معین نمیکند.
مقالهٔ «چین ۲۰۱۳» سمیر امین پژوهشی را که از عبارت هجز غایب است عرضه میکند. امین بر کنار ماندن زمین کشاورزی از مالکیت کالایی خصوصی عادی، ادامهٔ مالکیت عمومی صنایع پایه و اعتبار، و نقش برنامهریزی در ساخت نظام تولیدی مستقل تأکید میکند. واژگان خود او شامل «سرمایهداری دولتی» است، اما اصرار دارد این برچسب تا وقتی پروژهٔ دولت مشخص نشود سطحی میماند. او نظامی را که برای تقویت انحصارهای خصوصی سازمان یافته از نظامی تفکیک میکند که استقلال صنعتی، رابطهای سازمانیافته با تولید روستایی و کنترل بر ادغام در اقتصاد جهانی را دنبال میکند. استثمار و امکانهای رقیب پیشرفت سوسیالیستی یا تثبیت سرمایهداری را هم شناسایی میکند. استدلال او دربارهٔ مبارزهای تاریخی است که نتیجهاش را نمیتوان از وجود بازارها خواند.
فرمولبندی هجز چین را عمدتاً مقصدی برای سرمایهٔ سیار باقی میگذارد. توان حاکمیت بر ورود سرمایه، هدایت سرمایهگذاری و ساختن فراتر از تولید تابع پشت مسیر سفر سرمایهگذار ناپدید میشود. برای کارگران و دهقانان کشورهایی که مدتها به آنها گفته شده کار ارزان و مواد خام صادر کنند، این توانها به این مربوطاند که توسعه میتواند وابستگی را سست کند یا صرفاً آن را در مقیاسی بزرگتر بازتولید کند. نامیدن هر گذار دشوار نسخهٔ دیگری از همان سلطه سلسلهمراتب موجود بازار جهانی را بسیار راحت باقی میگذارد.
«بازگشت جهانی پس از کمونیسم» مایکل پارنتی این مسئله را به حمایتهایی برمیگرداند که هجز در سوگشان است. پارنتی استدلال میکند رقابت سوسیالیستی به محدود کردن شدت حملهٔ حاکمان سرمایهدار به جمعیتهای کارگر خودشان کمک میکرد، در حالی که نابودی دولتهای سوسیالیستی توازن بینالمللی را به سود ارتجاع جابهجا کرد. روایتی صرفاً از افول ملی فشار بر سرمایه و پیامدهای حذف آن را از دست میدهد. شکست دولتهای سوسیالیستی میتوانست کسانی را هم که هرگز خود را هوادارشان نمیدانستند تضعیف کند. سرمایه این امکان را بهخوبی میفهمید که جشنش را بگیرد. مفسران لیبرالش پیروزی آزادی را اعلام کردند و کارفرمایان به ارزانتر کردن کارگران پرداختند.
توان حکمرانی بر توسعه همچنین تعیین میکند با دانش و فناوری چه ممکن میشود. تحلیل ژوئیهٔ ۲۰۲۶ مؤسسهٔ تریکانتیننتال دربارهٔ حاکمیت دیجیتال قواعد حاکم بر داده را از زیرساخت و ظرفیتهای داخلی لازم برای مؤثر کردن آن قواعد جدا میکند. خرید دسترسی به یک خدمت دیجیتال به کشور توان نگهداری، تغییر یا جایگزینی آن را نمیدهد. دولتی ممکن است بر اطلاعات اعلام اقتدار کند و در همان حال به نظامهایی وابسته باشد که مالکانشان شرایط حیاتی را از خارج تعیین میکنند. مسئلهای که هجز آن را به مقصدی برای سرمایه فشرده میکند اینجا به مبارزهای بر سر ظرفیت تولیدی بازمیگردد: چه کسی میتواند ابزارهایی را که جامعه از راه آنها خود را میشناسد و اداره میکند بسازد، به کار اندازد و بازجهت دهد؟
برای یک بیمارستان، دانشگاه یا اداره عمومی، وابستگی به تأمینکنندهای که دسترسی، نگهداری و دانش فنی را کنترل میکند میتواند عملیات ضروری را گروگان تصمیمهایی کند که جای دیگری گرفته میشود. اشتراک خدمتی را تحویل میدهد بیآنکه الزاماً ظرفیت بازتولید آن را بدهد. آنجا که مالکان انحصاری خارجی این اختیار را بر زیرساخت عمومی نگه میدارند، گویی دفتر استعماری یک پورتال پشتیبانی مشتری گرفته است. شباهت در وابستگیای است که اعمال میشود، و گریز از آن به کارگران آموزشدیده، نهادهای تولیدی و اقتدار برای ساختن بدیلها نیاز دارد.
تحلیل مارس ۲۰۲۶ باپا سینها از انحصار فناورانه میان حفظ رانتهای انحصاری و توسعهٔ سازمانیافته حول تولید، مقیاس و گسترش فرق میگذارد. او پیشرفت فناورانهٔ چین را چالشی برای اولی میداند. ظرفیت تولیدی گستردهتر میتواند امکانهای کشورهای مبتلا به وابستگی فناورانه را بزرگتر کند. این امکانها از رهگذر مهارتها، زیرساخت و کنترلی واقعی میشوند که شراکتهای خاص ایجاد میکنند. آزمون سیاسی به این مربوط است که مردم توان انجام چه کاری به دست میآورند، فراتر از آنچه یک تأمینکننده اجازهٔ خرید میدهد.
برنامهای متضاد مخاطرات را بهطرزی بیرحمانه روشن میکند. الکساندر کارپ و نیکلاس زامیسکا در «جمهوری فناورانه» نیز پیشپاافتادگی فناوری مصرفی را محکوم میکنند و برای هدفی جمعی فرا میخوانند. نوسازی پیشنهادی آنها صنعت نرمافزار را محکمتر به دولت میبندد تا ایالات متحده و متحدانش بتوانند سلطهٔ خود را حفظ کنند؛ کاربردهای نظامی و برتری فناورانه در مرکز این پروژهاند (ص ۲۷–۲۹، ۳۲، ۵۱ نسخهٔ پیدیاف). اینجا گریز از حواسپرتی مصرفی به دستگاه امپریالیستی نیرومندتر میانجامد. این برنامهٔ هجز نیست، اما خطر برشمردن جدیت و جاهطلبی ملی بهعنوان صفات ذاتاً رهاییبخش را آشکار میکند. امپراتوری میتواند از هدر دادن استعداد بر یک اپلیکیشن دیگر دست بکشد و آن را به کار کارآمدتر کردن سلطه وادارد. مهندسان به رسالتی والاتر رسیدهاند: چکمه اکنون با بهروزرسانی نرمافزار میآید.
خود هجز گزارهای عرضه میکند که سختترین فشار را بر طبقهبندیهایش وارد میآورد: «دموکراسی و سرمایهداری موجوداتی متخاصماند» (ص ۱۸۵). اگر این خصومت جدی گرفته شود، تغییر در مالکیت، سرمایهگذاری، تولید و اختیار تعیین اولویتهای اجتماعی را میطلبد. نهادهایی را میخواهد که بتوانند با سرمایه روبهرو شوند. با این حال وقتی تلاشهای تاریخی برای ساختن چنین قدرتی عمدتاً بهعنوان مثالهایی از خطر توتالیتر میرسند، استدلال راههایی را میبندد که تشخیص خودش ضروریشان میداند. خواننده را به رد نظم موجود فرا میخوانند و در عین حال میخواهند بدیلهای سازمانیافتهٔ آن را با مقولههایی بنگرد که از زرادخانهٔ ایدئولوژیک همان نظم به ارث رسیدهاند.
ساخت سوسیالیستی و رهایی ملی حسابرسی متفاوتی میطلبند: کدام مناسبات مالکیت تغییر کرده، مردم چه ظرفیتهایی به دست آوردهاند و فشار امپریالیستی توسعهشان را چگونه محدود کرده است. وقتی این مبارزات تاریخ خود را بازیابند، استدلال میتواند از تسلیم شرکتی و ترس انتزاعی از قدرت جمعی فراتر برود. باید با این مواجه شود که مردم کارگر چگونه دانش، سازمان و نهادهایی را که برای تبدیل آن قدرت به قدرت خودشان لازم است به دست میآورند.
۶. امید به دست، مدرسه و قدرت نیاز دارد
نزدیک پایان «امپراتوری توهم»، هجز پیامدسازترین خط تقسیم خود را میکشد. او استدلال میکند که جامعه بیش از نژاد، طبقه یا جنسیت به «موجودیتهایی کاملاً متمایز، آشتیناپذیر و متخاصم» تقسیم شده است: اقلیتی باسواد در برابر مردمی که فرهنگ توده آنها را بلعیده (ص ۱۹۰). هشدار پیشین—«ما کلمهٔ چاپی را با تصویر درخشان مبادله کردهایم» (ص ۴۴)—به طبقهبندی انسانها بدل شده است. تفاوت در آموزش و مصرف فرهنگی اکنون بر مناسباتی که مردم از راه آنها کار میکنند، مالک میشوند، حکم میرانند و مقاومت میکنند میچربد. ظرفیتی که شرایط اجتماعی شکلش داده به مرزی سفت میشود که سیاست ظاهراً نمیتواند از آن بگذرد.
شواهد خود کتاب این نتیجه را برنمیتابد. تماشاگرانش میتوانند یک اجرا را تشخیص دهند، خویشاوندان کارگرش بدون مدرک هوش دارند و مدیران تحصیلکردهاش بهقدر کافی میفهمند تا استثمار را اداره کنند. سواد فوقالعاده مهم است، اما به هر کس که آن را دارد هدفی رهاییبخش نمیبخشد. کسانی که قراردادی غارتگرانه تنظیم میکنند عموماً بلدند لعنتی را بخوانند. در همان حال، کسی که از مدرسه محروم بوده میتواند قدرت صاحبخانه را با دقتی بفهمد که از اقتصاددانِ مدافع او دریغ میشود. آموزش سیاسی باید توان مردم را بالا ببرد بیآنکه محرومیت آنها از یادگیری رسمی را مدرک ناتوانیشان از ساختن تاریخ بشمارد.
آمیلکار کابرال روایتی دیگر از چگونگی رشد فهم عرضه میکند. او در «رهایی ملی و فرهنگ» برخوردی را توصیف میکند که هم رهبری را دگرگون میکند و هم مردمی را که در مبارزه شرکت دارند. سازماندهندگانی که میان دهقانان زندگی میکنند دانش، استدلال و منابع فرهنگیای را کشف میکنند که جامعهٔ استعماری تحقیرشان کرده بود. دهقانان به نوبهٔ خود از رهگذر مشارکت پیوندهایی گستردهتر و ظرفیتهایی نو مییابند. رهبری هنگام آموزش دادن میآموزد. فعالیت سوادآموزی، مدرسهها، خدمات بهداشتی و مسئولیت تصمیمهای جمعی خود بخشی از رهایی میشوند. استدلال کابرال از مبارزهٔ ضداستعماری آفریقایی برمیخیزد، اما چالشش با تقسیم ظاهراً آشتیناپذیر هجز مستقیم است: مردم هنگام دگرگون کردن شرایط زندگیشان فهم خود را دگرگون میکنند.
شهادت روزا هرناندز آکوستا دربارهٔ کارزار سوادآموزی این رابطه را در مقیاس انسانی نشان میدهد. در ۱۹۶۱، روزا هرناندز آکوستا در دهسالگی در جامعهٔ کوبایی خود به بزرگسالان درس دادن را آغاز کرد، زمانی که ضعف بینایی پدرش و وضعیت معلمش کمک را ضروری کرده بود. کار کشاورزی به درسها شکل میداد: گاهی منتظر میماند تا آخر شب شاگردی از مزرعه برگردد. این تجربه او را به آموزش حرفهای معلمی سوق داد. کارزاری که بهصورت عمومی سازمان یافته بود این دیدار را ممکن کرد و مشارکت به پدید آمدن مربیای دیگر انجامید. ظرفیت آموزش دادن از راه بهکارگیری رشد کرد؛ کسانی که گیرندگان روشنگری شمرده میشدند بخشی از نیرویی شدند که آن را گسترش میداد.
تصویر هم لزوماً مانع اندیشه نیست. گزارش ۲۰۲۶ مؤسسهٔ تریکانتیننتال دربارهٔ فرهنگ بصری انقلابی کوبا یادآوری میکند پوسترهای اُسپآآل چگونه از راه نشریهها و شبکههای همبستگی میگشتند و مبارزات رهاییبخش را فراتر از مرزها و زبانها دیدنی میکردند. فنون گرافیکیای که در تبلیغات پدید آمده بود مقصدی دیگر یافت. ارزش آموزشی آنها به این بستگی داشت که چه کسی تولیدشان میکرد، کجا گردش مییافتند و چه بحثها و سازمانهایی به آنها جان میدادند. یک پوستر میتواند به پژوهش دعوت کند؛ یک رسالهٔ چاپی میتواند فتح را آبرو بدهد. نیروی سیاسی رسانه از رهگذر مردمی که از آن بهره میبرند و مبارزاتی که در آنها وارد میشود پدید میآید.
هجز وقتی بر شجاعت سر باز زدن از همکاری با شر پافشاری میکند چیزی ناگزیر را میشناسد (ص ۱۱۲). صفحات پایانیاش از مهربانی و شهادت دفاع میکنند حتی هنگامی که حاملانشان شکست بخورند یا کشته شوند. سر باز زدن میتواند از دیگری محافظت کند، فرمانبرداری را قطع کند یا امکانی را که قدرت میخواهد خاموشش کند حفظ نماید. مقالهٔ معاصرش «چرا مقاومت میکنیم» ادعای اخلاقی را صریح میکند: کنشی میتواند بیهیچ تضمینی از موفقیت همچنان ارزش انجام داشته باشد. او مردم را از انفعال فرا میخواند. هر کسی که در کنار فردی رهاشده از سوی نهادها ایستاده وزن دستی را که رها نمیکند میشناسد.
دشواری در جایی است که کتاب این نیروی اخلاقی را میبرد. هجز نتیجه میگیرد: «امید وجود دارد. همیشه وجود خواهد داشت. از راه ساختارها یا نهادها نخواهد آمد و از راه دولتملتها هم نه» (ص ۱۹۳). مسئله این نیست که او برنامهای کامل و انقلابی ضمیمه نکرده است. مسئله این است که پایان اثباتیاش امید را بیرون از مناسبات سازمانیافتهای مینشاند که گزارشگریاش آنها را تعیینکننده نشان داده بود. مهربانی میتواند از فاجعهٔ نهادی جان به در برد، اما بقا توضیح نمیدهد مردم چگونه ابزار جلوگیری از آن را به دست میآورند. یک عمل عاشقانه میتواند پس از له شدن انجامدهندهاش در حافظه دوام بیاورد. زندگان هنوز باید جلوی له کردن بعدی را بگیرند.
کتاب خود این را میداند. هجز در بحث مراقبت بهداشتی این انتظار را رد میکند که بیمهگران سودجو را بتوان قانع کرد مانند نهادهای خدمت عمومی رفتار کنند. او تأمین عمومی همگانی را شیوهای متفاوت برای سازمان دادن دسترسی به درمان معرفی میکند (ص ۱۵۵–۱۵۷). تأمین همگانی و پایدار به تأمین مالی، کارگران آموزشدیده، امکانات و حقی نیاز دارد که وقتی بیمار شغلش را از دست میدهد ناپدید نشود. مهربانی پرستار مهم است. اینکه بیمارستان کادر، تجهیزات و منابع کافی برای باز ماندن فردا داشته باشد هم مهم است. دلسوزی میتواند کسی را از شب عبور دهد؛ نمیتواند بیمارستانی با بودجهٔ خالی را کار بیندازد.
نهادها میتوانند تصمیمهای جمعی را فراتر از فرسودگی، رفتن یا مرگ افراد خاص حفظ کنند. اینکه چه کسی منابعشان را کنترل میکند، رهبرانشان به چه کسانی پاسخ میدهند و کدام قدرت سازمانیافته میتواند آنها را بردارد، تعیین میکند آیا به آن مقاصد خدمت میکنند یا نه. کارگران علاوه بر حق اعلام تصمیمها به ابزار اجرای آنها نیاز دارند. رها کردن نهادها به طبقهٔ حاکم همبستگی را پاک نگه نمیدارد. همبستگی را وامیگذارد که تعمیرات اضطراری جهانی را انجام دهد که کس دیگری فرمانش را در دست دارد. بانک غذا زخم را وصله میکند و صاحبان چاقو را نگه میدارند.
مازیبوکو کانیسو جارا در پیشنهاد ژوئن ۲۰۲۶ خود، «از کنفرانس تا تولید»، خواهان آموزش سیاسی در آفریقای جنوبی میشود که به کارزارهای زمین، تولید تعاونی، مالکیت عمومی و مبارزه بر سر منابع شهرداریها پیوند بخورد. مردم مالکیت و بودجه را بررسی میکنند و برای تغییرشان سازمان مییابند؛ دشواریهای عملی آنها را با پرسشهایی تیزتر به مطالعه بازمیگرداند. آموزش بخشی از ساختن قدرتی برای عمل بر اساس فهمیدهها میشود. یک نشست ارزش خود را از آنچه شرکتکنندگان پس از جمع شدن صندلیها قادر به انجامش میشوند میگیرد.
یک مدرسهٔ سیاسی باید مردم را برای بررسی شرایطشان، به چالش کشیدن یک داوری نادرست، سازمانیابی با دیگران و پاسخگو کردن رهبری خودشان توانمندتر کند. نباید تماشاگرانی بسازد که بتوانند نتیجههای درست را تکرار کنند و برای همیشه به دیگری برای تفسیر جهان وابسته بمانند. سختی خودبهخود علل خود را نمیآموزد. استثمار میتواند بینش، سردرگمی، فرسودگی یا تفرقه تولید کند. سازمان باید وقت، روابط و ابزار پژوهشی بیافریند که تجربه را به دانش مشترک و دانش مشترک را به کنش مؤثر بدل کند.
کتاب هجز برای مناسباتی که آشکار میکند و آسیبهایی که از قابلاحترام شدنشان سر باز میزند ارزشمند میماند. تحقیر را تا محل کار و بیرحمی را تا نهادهایی که خود را خیرخواه معرفی میکنند دنبال میکند. اما تقابل نهاییِ آن میان اقلیت باسواد و اکثریت پریشان کسانی را که میتوانند به آن کیفرخواست پاسخ دهند محدود میکند. بدگمانیاش به بدیلهای سازمانیافته ابزارهای در دسترس آنها را تنگ میکند. مردمی که آسیبهایشان به کتاب نیرو میدهد باید جایگاهشان را بهعنوان کنشگران سیاسی بازیابند: توانا در اینکه با هم بیاموزند، بر خطاهای خود بحث کنند، نهاد بسازند و تصمیمها را از دستهایی که اکنون فرمان میرانند بیرون بکشند.
درون هستهٔ امپریالیستی، این کار گسستن از مطالبهٔ بازیابی امنیت به بهای دیگران را میطلبد. همبستگی با مبارزات برای زمین، غرامت، حاکمیت و رهایی از فرمان امپریالیستی باید به آنچه مردم برایش سازمان مییابند وارد شود، و صرفاً ادای احترامی تشریفاتی در پایان یک برنامهٔ داخلی نماند. وظیفه نجات آمریکایی بیگناه از مدیران فاسدش نیست. برچیدن مناسباتی است که امنیت بعضی را به تبعیت دیگران وابسته میکند و ساختن ابزارهای حفظ زندگی بر شرایطی متفاوت.
سرمایه همکاری انسانی، یادگیری یا مراقبت را اختراع نکرد، اما شرایطی را که مردم در آن آنها را میپرورند و به کار میبرند شکل میدهد. ظرفیتهایی را که میتواند به کار گیرد آموزش میدهد، ظرفیتهایی را که نمیتواند از آنها سود ببرد ناکام میگذارد و نتایج کاری را که هرگز نکرده است از آن خود میکند. مبارزه درون همین مناسبات میرویَد، میان مردمی که از پیش میدانند چگونه یکدیگر را زنده نگه دارند و میتوانند بیاموزند بر آنچه کارشان نگه میدارد حکم برانند. ما به یکدیگر بیش از یک شهادت زیبا بر ویرانهها بدهکاریم. ما به یکدیگر ابزار سازمانیافتهٔ جلوگیری از آنکه آن حرامزادهها این ویرانه را بسازند بدهکاریم—و بدهکاریم که مراقبتی را که مردم برای حفظش میجنگند به تضمینی مادی بدل کنیم، با پشتوانهٔ قدرتی که خودشان در دست دارند.
منابع و مآخذ
کتابشناسی توضیحی: دنبال کردن ماشین قدرت
این آثار راههایی به پرسشهای برخاسته از «امپراتوری توهم» میگشایند: سرمایه فرهنگ را چگونه سازمان میدهد، نهادها هوش را چگونه برای سلطه پرورش میدهند، کارگران همکاری را چگونه بازپس میگیرند و آموزش چگونه به نیرویی رهاییبخش بدل میشود. این آثار با هم از نمایش روی صفحه به کار، مالکیت و قدرت سیاسی پشت آن حرکت میکنند.
کریس هجز: نمایش و مقاومت
Hedges, Chris. Empire of Illusion: The End of Literacy and the Triumph of Spectacle. New York: Nation Books, 2009.
هجز ساخت توهم را از رهگذر کشتیکج حرفهای، پورنوگرافی، آموزش نخبهپرور، شادی شرکتی و زندگی سیاسی آمریکا دنبال میکند. نیرومندترین گزارشهایش نهادهایی را آشکار میکنند که رنج را به درآمد و ظرفیتهای انسانی را به ابزار فرماندهی بدل میکنند. تنشهای کتاب آنجا پدید میآید که این کیفرخواست ساختاری جای خود را به سلسلهمراتب فرهنگی، حسرت ملی و تصوری از امید میسپارد که از نهادهای لازم برای پایداری قدرت جمعی جداست.
Hedges, Chris. “Why We Resist.” Truthdig, December 10, 2007.
بیانیهای قاطع از باور هجز که مقاومت حتی بدون تضمین پیروزی ضروری میماند. او تماشاگری آسوده کسانی را رد میکند که بیعدالتی را محکوم میکنند و از به خطر انداختن چیزی در برابر آن سر باز میزنند. این مقاله در کنار «امپراتوری توهم» پرسش را تیزتر میکند که سر باز زدن اخلاقی چگونه میتواند بیآنکه شجاعتی را که مردم را نخست به مبارزه میآورد از دست بدهد به قدرتی سازمانیافته بدل شود.
تصویر و کار پشت آن از آنِ کیست؟
Smythe, Dallas W. Dependency Road: Communications, Capitalism, Consciousness, and Canada. Norwood, NJ: Ablex Publishing Corporation, 1981.
اسمایث میپرسد رسانههای تجاری در واقع چه چیزی برای کسبوکارهای تأمینکنندهٔ مالیشان تولید میکنند. پاسخش توجه را به مخاطبانی میبرد که گرد آمده و به تبلیغدهندگان فروخته میشوند و اوقات بهظاهر خصوصی فراغت را بخشی از یک رابطهٔ اقتصادی سازمانیافته میکند. بحث صفحات ۲۲–۲۳ و ۲۷ به توضیح اینکه چرا بینندگان میتوانند پوچی یک برنامه را بشناسند و همچنان برای مالکانش ارزشمند بمانند کمک میکند. فهم نمایش مدل کسبوکار آن را باطل نمیکند.
Jhally, Sut. The Codes of Advertising: Fetishism and the Political Economy of Meaning in the Consumer Society. New York: St. Martin’s Press, 1987.
جالی بررسی میکند تبلیغات چگونه معناهای اجتماعی را به کالاها میچسباند و نیرویش را از نیازهایی میگیرد که خیالی نیستند: تعلق، کرامت، صمیمیت، لذت. کار او اجازه میدهد انتقاد از ریشخند مصرف فراتر رود و به مناسباتی بپردازد که آن را سازمان میدهند. میل به زندگی کاملتر وقتی سودآور میشود که دسترسی به آن زندگی از راه خرید مسیریابی شود و کنترل بر شرایط مادیاش جای دیگری بماند.
Grudzen, Corita R., Gery Ryan, William Margold, Jacqueline Torres, and Lillian Gelberg. “Pathways to Health Risk Exposure in Adult Film Performers.” Journal of Urban Health 86, no. 1 (January 2009): 67–78. Published online August 16, 2008. DOI: 10.1007/s11524-008-9309-4.
مصاحبه با ۲۸ بازیگر و دو آگاه از درون صنعت شرایط شغلی را به بحثی میآورد که اغلب به داوری اخلاقی محدود میماند. شرکتکنندگان خطرهای جسمی، روانی و مالی را توصیف میکنند و بارهای متفاوتی بر دوش زنان و مردان میافتد. نمونهٔ کوچک روایتهایی دقیق از چگونگی پدید آمدن آسیب میدهد؛ سرشماری صنعت نیست. قوتش در توجهی است که به تجربهٔ کارگران پشت محصول نهایی میکند.
Berg, Heather. “Porn Work, Independent Contractor Misclassification, and the Limits of the Law.” Columbia Human Rights Law Review 52, no. 3 (2021): 1159–1198.
برگ استثمار را در قراردادها، طبقهبندیهای استخدامی و مالکیت مواد ضبطشده دنبال میکند. تهیهکنندگان میتوانند کنترل قابلتوجهی اعمال کنند و در عین حال خطرهای «استقلال» ادعایی را به کارگران واگذارند. با این حال مطالبات بازیگران فراتر از تغییر ساده وضعیت حقوقی است: آنها حمایت را بدون واگذاری خودمختاری میخواهند. مقاله روشن میکند چرا مبارزه به این مربوط است که چه کسی کار را هدایت میکند و مالک نتایجش است، علاوه بر اینکه کاغذبازی به کارگر چه نامی میدهد.
Berg, Heather, and Helen Hester. “Porn Work: Heather Berg in Conversation with Helen Hester.” Autonomy, March 8, 2022.
این گفتوگو نبوغ و دانش محل کار بازیگران را به میدان دید میآورد. برگ از این میگوید که کارگران چگونه از دور ترتیبات محدودکننده میگذرند، با مشتریان رابطهٔ مستقیم میسازند و با تلاش تهیهکنندگان برای بازپسگیری کنترل روبهرو میشوند. استثمار در اینجا رابطهای متخاصم است که مردمی را دربرمیگیرد که شرایطشان را میفهمند، بر سرشان چانه میزنند و مقاومت میکنند—و نه ناپدید شدن توان عمل آنها.
آموزش امپراتوری
Chetty, Raj, David J. Deming, and John N. Friedman. “Diversifying Society’s Leaders? The Determinants and Causal Effects of Admission to Highly Selective Private Colleges.” NBER Working Paper 31492, initially issued July 2023; subsequently published in The Quarterly Journal of Economics, February 2026.
این پژوهش با پیوند دادن سوابق پذیرش، درآمد خانوار و پیامدهای بعدی، راههای مشخصی را آشکار میکند که دانشگاههای نخبهپرور مزیت را بازتولید میکنند. ترجیح فرزندان فارغالتحصیلان، رویههای جذب و ارزیابیهایی که به نفع متقاضیان مرفهاند به تعیین اینکه چه کسی وارد میشود کمک میکنند؛ تحصیل سپس فرصتهای بیشتری میگشاید. تحلیل متقاضیان فهرست انتظار بهویژه برای جدا کردن اثر نهادی از مزیتهایی که دانشجویان از پیش داشتند ارزشمند است. شایستهسالاری وقتی ماشین پذیرشش دیده شود کمتر معجزهآسا به نظر میرسد.
Simpson, Christopher, editor. Universities and Empire: Money and Politics in the Social Sciences During the Cold War. New York: The New Press, 1998.
این مجموعه پیوندهای میان پژوهش دانشگاهی، تأمین مالی و قدرت جنگ سرد را بررسی میکند. مقدمهٔ سیمپسون، بهویژه صفحات xx–xxii، نهادها و پروژههایی را دنبال میکند که اولویتهای امنیت ملی از راه آنها به سازماندهی کار فکری کمک کردند. دانشگاه به محل کاری مورد مناقشه بدل میشود که دستور کارهای پژوهشیاش از پول، اقتدار حرفهای و روابط سیاسی برمیخیزند. نیاز امپراتوری به دانش بخشی از تاریخ رشتههایی میشود که ادعا میکنند بیطرفانه آن را مطالعه میکنند.
Schiller, Herbert I. Communication and Cultural Domination. M. E. Sharpe, 1976. Reissued by Routledge, 2018.
شیلر قدرت شرکتی را فراتر از مالکیت روزنامهها و پخش، تا آموزش، تربیت حرفهای و پژوهش علمی دنبال میکند. طبقات حاکم محلی به تطبیق نهادها با اولویتهایی که در مراکز امپریالیستی تعیین شده کمک میکنند. بنابراین یک کشور میتواند پژوهشگران توانا تربیت کند و همچنان به تصمیمهایی وابسته بماند که جای دیگر دربارهٔ اینکه چه چیزی شایستهٔ بررسی است گرفته میشود. بحث گشایشی روایتی نیرومند از فاصلهٔ میان داشتن تخصص و فرماندهی بر کاربرد آن به دست میدهد.
Herman, Edward S., and Noam Chomsky. “A Propaganda Model.” In Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media. New York: Pantheon Books, 1988.
مدل تبلیغاتی همنوایی رسانهای را از رهگذر مالکیت، تبلیغات، وابستگی به منابع رسمی، فشار انضباطی سازمانیافته و ضدکمونیسم توضیح میدهد. قوتش در نشان دادن این است که روالهای حرفهای عادی چگونه میتوانند منافع حاکم را بازتولید کنند بیآنکه لازم باشد هر روزنامهنگار دستور بگیرد. افشای گاهبهگاه فساد لزوماً روابط نهادیای را که تعیین میکنند کدام صداها با اقتدار میرسند و کدام باید برای شنیده شدن دستوپا بزنند مختل نمیکند.
McChesney, Robert W. Digital Disconnect: How Capitalism Is Turning the Internet Against Democracy. New York: The New Press, 2013.
مکچزنی این انتظار را به چالش میکشد که نوآوری فناورانه خودبهخود ارتباطات دموکراتیک تولید کند. مالکیت، تأمین مالی و نهادها شکل میدهند فناوری چه میشود. بحث او دربارهٔ روزنامهنگاری بر حقیقتی عملی تأکید میکند: تحقیق به وقت، پول و حمایت در برابر تلافی نیاز دارد. جامعهای که این منابع را زیر کنترل خصوصی متمرکز بگذارد میتواند کانالهای ارتباطی را چند برابر کند و کاری را که برای پاسخگو کردن قدرت لازم است گرسنه نگه دارد.
شادی برای رئیس، سازمان برای کارگران
Brown, Nicholas J. L., Alan D. Sokal, and Harris L. Friedman. “The Complex Dynamics of Wishful Thinking: The Critical Positivity Ratio.” American Psychologist 68, no. 9 (2013): 801–813. DOI: 10.1037/a0032850.
بررسی ریاضی این ادعا که شکوفایی انسان به عبور از نسبتی دقیق میان عواطف مثبت و منفی بستگی دارد. نویسندگان اشتقاق آن آستانهٔ مشهور را درهم میشکنند. مداخلهٔ آنها نشان میدهد معادلات چشمگیر چگونه میتوانند به ادعاهایی که اثبات نمیکنند اقتدار بدهند. انتقاد به آن شالودهٔ ریاضی مربوط است و به ارزش دوستی، تشویق یا هر پژوهش تجربی دربارهٔ بهزیستی عاطفی نه.
Winerman, Lea. “American Psychologist Retracts Model That Suggests There Is a Positive to Negative Emotions Tipping Point.” Monitor on Psychology 44, no. 11 (December 2013): 12.
گزارشی مختصر از پسگرفتن بخش وابسته به مدل مقالهٔ اصلی نسبت مثبتبودن از سوی مجله. تغییر در سابقهٔ علمی پس از چالش ریاضی را ثبت میکند. اگر با نقد براون و همکارانش و پاسخ فردریکسون خوانده شود، هم فروپاشی یک قطعیت تبلیغشده را نشان میدهد و هم تمایز میان تصحیح یک ادعای مشخص و رها کردن یک حوزهٔ کامل پژوهش را.
Fredrickson, Barbara L. “Updated Thinking on Positivity Ratios.” American Psychologist 68, no. 9 (2013): 814–822. DOI: 10.1037/a0033584.
فردریکسون شکست مدل ریاضی مورد مناقشه را میپذیرد و از ادامهٔ پژوهش تجربی دربارهٔ نسبتهای مثبتبودن دفاع میکند. پاسخ او به خوانندگان کمک میکند میان یک مناقشهٔ علمی و کاربردهای سیاسیای که کارفرمایان از آموزش شادی میکنند فرق بگذارند. حتی یافتهای درست دربارهٔ بهزیستی به مدیریت اجازه نمیدهد شکایت از کار خطرناک را به تشخیصی دربارهٔ نگرش کارگر بدل کند.
Slaughter, Jane. “‘Partnership’ Takes a Hit at Saturn: Rebalancing the Vision Team.” Labor Notes, April 7, 1999.
اسلاتر سازماندهیای را بازسازی میکند که رهبری مستقر مشارکت در ساترن را کنار زد. کارگران نامه و اعلامیه پخش کردند، بر سر شکستهای پیشین بحث کردند و مخالفت را در محل کاری که به همکاری کارگر–مدیریت میبالید ممکن ساختند. گزارش آموزش سیاسی را همچون کاری نشان میدهد که کارگران با هم انجام میدهند. روایتش از مبارزهٔ ۱۹۹۸–۱۹۹۹ تاریخ پیش از رخداد بعدی ساترن را که هجز بحث میکند فراهم میآورد.
Hopp, Tom. “In Showcase of Labor-Management Teamwork, Workers Choose the Old Way.” Labor Notes, February 1, 2000.
یک کارگر ساترن دستاوردهای ۱۹۹۹ را توصیف میکند: شیفتهای ثابت، حقوق ارشدیت، تغییر در دستمزدِ نگهداشتهشده، نمایندگی قویتر و حمایت از کارگران آسیبدیده. این روایت به سازمان معنایی مادی میدهد. خانوادهها زمان قابلپیشبینی مییابند، کارگران ادعاهایی قابلاجرا به دست میآورند و مدیریت بخشی از صلاحدیدش را از دست میدهد. همبستگی وقتی شرایط کار مردم را تغییر دهد از یک احساس فراتر میرود.
ملت، مالکیتش و کسانی که بیرون نگه داشته شدند
Du Bois, W. E. B. Darkwater: Voices from Within the Veil. New York: Harcourt, Brace and Howe, 1920.
دوبویز تجربهٔ صمیمانهٔ سلطهٔ نژادی را به کیفرخواستی علیه جهانی که از رهگذر آن سازمان یافته پیوند میدهد. «روحهای مردم سفید» استحقاق پشت تملک امپریالیستی را برملا میکند، و بحث او دربارهٔ صنعت میپرسد نیازهای چه کسی بر تولید و زندگی اجتماعی حاکم است. کتاب هر تاریخ ملیای را که دموکراسی را میستاید و کسانی را که از آن کنار گذاشته شدهاند حاشیهای تأسفبار میشمارد متزلزل میکند.
Yellowhead Institute. Land Back: A Yellowhead Institute Red Paper. 2019. Especially “Part One: Spectrum of Consent.”
این پژوهش به رهبری بومیان حرکت از انکار اقتدار بومی به شناسایی محدود و سپس صلاحیت بازپسگرفته را بررسی میکند. موارد کاناداییاش روشن میکنند چرا مشورت میتواند سلب مالکیت را دستنخورده بگذارد وقتی دولتی دیگر تصمیم نهایی را نگه میدارد. رفتار بهتر درون رویههای دیگری مسئلهٔ اینکه چه کسی بر زمین حکم میراند را حل نمیکند. گزارش به حاکمیت معنایی مشخص فراتر از شناسایی تشریفاتی میدهد.
Panitch, Leo, and Sam Gindin. “From Global Finance to the Nationalization of the Banks: Eight Theses on the Economic Crisis.” The Bullet, Socialist Project, February 25, 2009.
این تزها که در میانهٔ بحران مالی نوشته شدهاند نقش فعال دولت در ساختن و حفظ مالیهٔ جهانی را توضیح میدهند. مداخلهٔ عمومی میتواند انباشت را نجات دهد و عموم را بدون کنترل بر سرمایهگذاری بگذارد. پانیچ و گیندین همچنین رفتار نابرابر با نهادهای مالی در مراکز سرمایهداری و جمعیتهای تحت انضباط جاهای دیگر را برملا میکنند. استدلال آنها «عقبنشینی» دولت را بسته به اینکه دولت در خدمت نیازهای چه کسی است بسیار متفاوت جلوه میدهد.
فراتر از حکم «توتالیتاریسم»
Losurdo, Domenico. “Towards a Critique of the Category of Totalitarianism.” 2004. English translation by Marella and Jon Morris, Red Sails, June 23, 2023.
لوسوردو بررسی میکند ساخت تاریخی این مقوله تعیین میکند چه چیزی را آشکار و چه چیزی را پنهان کند. خشونت استعماری، سلطهٔ نژادی و امپراتوری لیبرال مقایسههایی را که رژیمهای برگزیده را از جهان گستردهتر جدا میکنند مختل میکنند. چالش او این است که نهادها را از رهگذر تاریخ و مناسبات اجتماعیشان بررسی کنیم و نگذاریم برچسبی پیش از رسیدن شواهد حکم صادر کند.
Amin, Samir. “China 2013.” Translated by James Membrez. Monthly Review 64, no. 10 (March 2013): 14–33.
امین به چین از راه زمین کشاورزی، مالکیت عمومی، برنامهریزی، استقلال صنعتی و شرایط ادغام در اقتصاد جهانی مینگرد. او اصرار دارد «سرمایهداری دولتی» تا وقتی پروژهٔ دولت مشخص نشود چیز کمی توضیح میدهد. روایتش پیشرفت سوسیالیستی و تثبیت سرمایهداری را امکانهای تاریخی رقیب میداند. بازارها بخشی از پژوهش میشوند و میانبرّی نمیمانند که پژوهش را غیرضروری کند.
Parenti, Michael. “Global Rollback After Communism.” CovertAction Quarterly, no. 72 (Spring 2002).
پارنتی با بررسی توازن نیروهای بینالمللی پس از شکست سوسیالیسم، جشنها را به چالش میکشد. او استدلال میکند رقابت سوسیالیستی به محدود کردن رفتار حاکمان سرمایهدار با جمعیتهای خودشان کمک میکرد و برداشتنش حمله علیه دستمزدها، خدمات و حمایتهای اجتماعی را تقویت کرد. مقاله از خوانندگان میخواهد دگرگونی تاریخی را بر پایهٔ آنچه به سرمایه امکان داد بسنجند، و نه زبان پیروزمندانهای که همراهش بود.
فناوری، وابستگی و توان توسعه
Tricontinental: Institute for Social Research. “Digital Sovereignty: The Global South’s Predicament and How to Measure It.” July 3, 2026.
حاکمیت دیجیتال زیرساخت، کارگران ماهر، نهادهای تولیدی و توان نگهداری یا جایگزینی نظامهای ضروری را میطلبد. این تحلیل آن الزامات مادی را به بحثی میآورد که اغلب به قوانین حاکم بر داده محدود میماند. یک کشور میتواند خدمات پیشرفته بخرد و همچنان برای بهرهبرداری از آنها به مالکان خارجی وابسته بماند. تمایز اساسی میان «متصل بودن» و «داشتن قدرت هدایت اتصال» است.
Sinha, Bappa. “Breaking the Stranglehold: How China Is Shattering US Technological Hegemony.” Tricontinental: Institute for Social Research, March 27, 2026.
سینها توسعهٔ فناورانهٔ چین را چالشی برای نظمی امپریالیستی میداند که با کنترل انحصاری و رانتستانی حفظ میشود. تمایز او میان محدود کردن دسترسی و گسترش تولید، مقیاس و پخش توجه را به امکانهای پیش روی جنوب جهانی میکشاند. استدلال به بررسی مشخص دعوت میکند که آیا روابط فناورانه ظرفیت داخلی میسازند یا وابستگی را زیر ترتیباتی نو بازتولید میکنند.
Karp, Alexander C., and Nicholas W. Zamiska. The Technological Republic: Hard Power, Soft Belief, and the Future of the West. New York: Crown Currency, 2025.
کارپ و زامیسکا از صنعت فناوری میخواهند با همکاری نزدیکتر با دولت و تعهد دوبارهٔ قدرت غربی هدف جمعی را بازیابد. برنامهٔ آنها تضادی آشکارکننده عرضه میکند: انتقاد از حواسپرتی مصرفی میتواند به برتری نظامی و تحکیم امپریالیستی بینجامد. کتاب نشان میدهد چرا جدیت، تعالی فنی و جاهطلبی ملی را باید بر پایهٔ قدرتی سنجید که برای خدمت به آن سازمان یافتهاند.
آموختن حکمرانی بر آنچه کارمان نگه میدارد
Cabral, Amílcar. “National Liberation and Culture.” Speech, 1970.
کابرال فرهنگ را نیرویی زنده درون مبارزهٔ رهایی میداند. سازماندهندگان از مردمی میآموزند که جامعهٔ استعماری دانششان را تحقیر کرده است، و مشارکت ظرفیتهای واردشوندگان به جنبش را گسترش میدهد. آموزش سیاسی هم آموزگاران را دگرگون میکند و هم آموزندگان را. این روایت با تصویر اقلیتی روشنبین که تودهٔ منفعل را نجات میدهد قطع رابطه میکند و فهم را درون دگرگونی جمعی زندگی روزمره مینشاند.
Hernández Acosta, Rosa. “Rosa Hernández Acosta on the Cuban Literacy Campaign.” Interview and translation by Kian Seara Rey. JSTOR Daily, February 6, 2021; reproduced by Cuba Support Group–Ireland.
هرناندز آکوستا به یاد میآورد در دهسالگی در کارزار سوادآموزی ۱۹۶۱ کوبا به بزرگسالان درس میداد، درسها را با کار کشاورزی تطبیق میداد و بعدها آموزگاری حرفهای شد. شهادتش به آموزش انقلابی مقیاس انسانی میدهد: درسهای شبانه، شاگردان خسته، آموزش صبورانه و امکانهایی که زمانی بر کودکی فقیر و روستایی بسته بود. آموزش دادن به دیگران بخشی از کشف اینکه خودش میتواند چه شود بود.
Tricontinental: Institute for Social Research. “FIDEL x 100: A Century in the Battle of Ideas and Emotions.” The Thirtieth Art Bulletin, August 30, 2026.
این گزارش هنر انقلابی معاصر را به گردش بینالمللی پوسترهای اُسپآآل پیوند میدهد. تصویرها از رهگذر نشریهها، مدرسههای سیاسی، شبکههای همبستگی و فضاهای جنبش حرکت میکنند و تاریخها را میان زبانها و مرزها حمل میکنند. بولتن نشان میدهد چرا معنای سیاسی یک تصویر را نمیتوان جدا از مردم تولیدکنندهاش، روابطی که آن را حمل میکنند و مبارزاتی که به آن جان میدهند تعیین کرد.
Jara, Mazibuko Kanyiso. “From Conference to Production: Building the Left’s Economic Power.” The Sixth Pan-Africa Newsletter, Tricontinental: Institute for Social Research, June 12, 2026.
جارا پیشنهاد میکند آموزش سیاسی در آفریقای جنوبی با مبارزات زمین، تولید تعاونی، مالکیت عمومی و منابع شهرداریها پیوند بخورد. اعلامیهها وقتی ماهیت مییابند که سازمانها بتوانند معاش و مناسبات مالکیت را دگرگون کنند. برنامهٔ او مطالعه را درون مبارزهٔ عملی مینشاند: مردم آنچه بر زندگیشان حاکم است را بررسی میکنند، برای تغییرش سازمان مییابند و با دانشی که از عمل به دست آوردهاند به پرسشهایشان بازمیگردند.
مطالعهٔ بیشتر از «اطلاعات سلاحشده»
Kapone, Prince. “Science of Coercion: How Empire Turned Knowledge into a Weapon.” Weaponized Information, December 2025.
نقدی بر «علم اجبار» کریستوفر سیمپسون که شکلگیری پژوهش ارتباطات را درون جنگ روانی و برنامهریزی جنگ سرد بررسی میکند. قراردادها، نهادها و ترتیبات حرفهایای را دنبال میکند که دانش از رهگذر آنها به ابزار اداره امپریالیستی بدل شد. خوانندگان علاقهمند به نقش دانشگاه در سازماندهی سلطه بررسی کاملتری از تاریخ پشت ادعاهای بیطرفی سیاسی آن خواهند یافت.
Kapone, Prince. “Settlers in the Wreckage: J. Sakai, Technofascism, and the War for the Future.” Weaponized Information, April 2026.
درگیری با چالش ساکای با روایتهایی از شکلگیری طبقاتی آمریکا که فتح و سلسلهمراتب نژادی را به حاشیه میرانند. مقاله میپرسد جایگاه کارگران درون جامعهٔ مهاجرنشین چگونه رابطهشان با امپراتوری، بحران و امکان انقلابی را شکل میدهد. پرسشهای پشت هر وعدهٔ ملی بازسازی را پیش میکشد: امنیت چه کسانی بازیابی میشود، از رهگذر کدام نهادها و به بهای چه کسانی؟
Kapone, Prince. “Technofascism: The Digital Leviathan and the War on Humanity.” Weaponized Information, May 2, 2026.
این مقاله روایت «اطلاعات سلاحشده» از همگرایی فرماندهی مالی، اداره دیجیتال، انضباط کار و قدرت قهری در شرایط بحران را بسط میدهد. بررسی میکند کاهش حمایت عمومی چگونه میتواند با ظرفیتهای قویتر برای نظارت و مهار جمعیت همراه باشد. عقبنشینی ظاهری دولت به پرسشی دربارهٔ جهت سیاسی بدل میشود: کدام ظرفیتها برچیده میشوند، کدام گسترش مییابند و بازسازماندهی قدرت چه کسانی را تأمین میکند.
