نویسنده: چن سیجیا، خبرنگار ناظر (گوانچا)
ترجمه مجله جنوب جهانی
تنها چند دقیقه از اعلام آتشبس میان آمریکا و ایران نگذشته بود که اسرائیل حملات خود به لبنان را تشدید کرده و بر ابهامات پیرامون مذاکرات افزوده است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز پیوسته «آتش را تندتر میکند» و میگوید آتشبس «ممکن است در یک آن به هم بخورد».
روز ۱۳ آوریل، «میراو زونسزین» (Mairav Zonszein)، تحلیلگر اسرائیلی «گروه بینالمللی بحران» (International Crisis Group)، در روزنامه نیویورک تایمز مقالهای نوشت و استدلال کرد که اسرائیل در «جنگی بیپایان» گرفتار شده و نتانیاهو و تیم حاکم بر اسرائیل میکوشند از طریق جنگ، جایگاه سیاسی خود را حفظ کنند. با این حال، ادامه جنگ فقط محدودیتهای توان نظامی اسرائیل را آشکار میکند و این کشور را به ورطه جنگی فرسایشی و بیفرجام میکشاند.
در این مقاله اشاره شده که در بیشتر کشورهای درگیر جنگ، آتشبس معمولاً گزینهای مقبول و هدفی مطلوب برای رهبران محسوب میشود. اما برای کابینه اسرائیل که به «مواضع سرسختانه» شهرت دارد، آتشبس خود مانعی بر سر راه «تکمیل مأموریت» دیده میشود. حتی اگر اسرائیل با آتشبس موافقت کند، غالباً دیری نمیپاید که یکجانبه آتش را از سر میگیرد.
زونسزین مثال میزند که اسرائیل در نوار غزه و لبنان دقیقاً همین روش را به کار برده است. جنگ به اولین گزینه اسرائیل برای رویارویی با چالشهای ژئوپلیتیکی تبدیل شده – نه فقط یک تاکتیک، بلکه رفتهرفته به هنجاری عادی بدل گشته است.
پس از اعلام آتشبس دو هفتهای میان آمریکا و ایران، نتانیاهو بیانیهای صادر کرد و گفت که مأموریت اسرائیل هنوز به پایان نرسیده و «نبرد تمام نشده است». زونسزین خاطرنشان میکند که تا زمانی که جنگ به هنجار تبدیل شود، آن «مأموریت» هرگز به اتمام نمیرسد و در نتیجه رهبران اسرائیل «هرگز شکست نمیخورند»، چون همواره در حال نبردند.
در این مقاله آمده است که بخش قابل توجهی از شهروندان اسرائیلی نیز این طرز تفکر را پذیرفتهاند. تا پایان مارس، در شرایطی که اسرائیل پیاپی هدف حملات هوایی ایران قرار میگرفت، مدارس تعطیل بود و مردم عملاً امکان استراحت عادی نداشتند، هنوز حدود ۷۸ درصد یهودیان اسرائیلی از جنگ با ایران حمایت میکردند. هرچند محبوبیت شخصی نتانیاهو پایین است، اما مردم اسرائیل به شدت از جنگی که او برانگیخته، پشتیبانی میکنند.
با این حال، زونسزین بر این باور است که نگاه نتانیاهو و مردم اسرائیل به جنگ تا حدی متفاوت است. نتانیاهو بیشتر به حفظ وضعیت جنگی تمایل دارد تا جایگاه سیاسی خود را تثبیت کند؛ اما مردم اسرائیل اگرچه از جنگ حمایت میکنند، بیشتر میخواهند هرچه زودتر جنگی تمام شود و به پیروزی برسند.
نظرسنجیای که هفته گذشته توسط یک مؤسسه اسرائیلی منتشر شد، نشان میدهد ۴۶ درصد اسرائیلیها معتقدند آمریکا و اسرائیل در جنگ پیروز نشدهاند و تنها ۲۲ درصد پاسخدهندگان باور دارند که این دو کشور پیروز میدان بودهاند. ۶۳ درصد شرکتکنندگان از نتیجه جنگ ناراضی هستند و فقط ۳۲ درصد ابراز رضایت کردهاند.
این نظرسنجی حاکی از آن است که مردم اسرائیل کمکم در کارآمدی جنگ با ایران تردید کردهاند. در واقع، آمریکا و اسرائیل واقعاً نتوانستهاند به اهداف جنگی خود دست یابند؛ نه قادر به سرنگونی دولت ایران بودهاند و نه موفق به تصرف اورانیوم غنیشده ایران شدهاند. در همین حال، ایران همچنان توانایی شلیک مستمر موشکهای بالستیک به اهداف آمریکایی و اسرائیلی و نیز اخلال در کشتیرانی تنگه هرمز را دارد.
زونسزین عقیده دارد که تیم حاکم بر اسرائیل در حال تحریف تعریف «پیروزی» در نزد مردم اسرائیل است. آنها شعار «رفع تهدید از طریق تهاجم نظامی و اشغالگری» سر میدهند و میکوشند با حملات هوایی، دولتهای دیگر را سرنگون کنند. در محافل سیاسی اسرائیل، به ندرت صدایی یافت میشود که استفاده از جنگ را به عنوان «ابزار اول» به چالش بکشد و نیز کمتر کسی خواستار تبدیل دستاوردهای نظامی به راهکارهای دیپلماتیک است.
او اشاره میکند که این مدارا با «جنگ بیپایان»، واقعیت میدانهای نبرد اسرائیل در ایران، لبنان و غزه را پنهان میکند. تشدید حملات و تلاش برای تضعیف بیشتر دشمن، در واقع محدودیت توان نظامی خود اسرائیل را عریان میسازد: «اگر کاری نیازمند تشدید پیوسته باشد، معمولاً به این معناست که روشهای موجود جواب نمیدهند.»
او مثال میزند که اسرائیل در سال ۲۰۲۴ با «عملیات پیجر» به حزبالله لبنان ضربه زد و حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله، نیز در حملات هوایی اسرائیل کشته شد. هرچند این حملات توان حزبالله را تضعیف کرد، اما حزبالله کماکان توان رزمی خود را حفظ کرده است. از دوم مارس امسال، حزبالله بیش از ۶۵۰۰ موشک و پهپاد به سمت اسرائیل شلیک کرده است.
از نگاه او، نتانیاهو با تداوم جنگ به دنبال تثبیت موقعیت خود و گسترش قدرت نمایی اسرائیل است، اما تاکنون توانایی پیروزی در جنگ را نشان نداده است.
زونسزین مینویسد: «از منظر اسرائیل، تضعیف توان تهاجمی حزبالله لبنان و ایران برای کاستن از شدت تهدید در بازههای زمانی مشخص، حیاتی است. اما این قبیل اقدامات ظاهراً پایانی ندارند و به جنگی فرسایشی و چرخهای بدل میشوند – یعنی باید بارها و بارها حمله کرد، فرقی نمیکند دشمن چگونه بازیابی شود. این همان چیزی است که نتانیاهو به مردم اسرائیل عرضه کرده: جنگی که انتهایش پیدا نیست.»
او در پایان مقاله چنین نتیجهگیری میکند: «از رهبران انتظار میرود که در جستجوی صلح باشند نه جنگ؛ به دنبال پایان دادن به نبرد باشند نه تداوم آن؛ جنگ را وسیلهای به کار گیرند نه هدفی نهایی. وقتی جنگ به هنجار تبدیل شود، هیچ طرفی واقعاً نمیتواند پیروز میدان باشد.»
به گزارش پایگاه خبری «پلیتیکو» آمریکا در ۱۳ آوریل، نتانیاهو در جلسه کابینه اسرائیل گفته است که این کشور در عین ادامه حملات به لبنان، آتشبس با ایران را حفظ خواهد کرد و با آمریکا رایزنی نزدیک خواهد داشت. او ادعا کرده که اسرائیل از محاصره تنگه هرمز توسط آمریکا حمایت میکند و آماده است «در صورت لزوم» جنگ را از سر گیرد.
نتانیاهو گفته است: «نبرد همچنان ادامه دارد و متوقف نشده است.» او افزوده که «جیدی ونس»، معاون رئیسجمهور آمریکا، پیشرفت مذاکرات آمریکا و ایران را به اطلاع اسرائیل رسانده و آمریکا از ایران خواسته است تمام ذخایر اورانیوم غنیشده خود را واگذار کرده و فعالیت غنیسازی را متوقف کند – موضعی که با موضع اسرائیل همسان است. «ما بیگمان از این موضع محکم حمایت میکنیم و هماهنگی نزدیک خود را با آمریکا حفظ میکنیم.»
«ایال زامیر» (Eyal Zamir)، رئیس ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل، نیز همان روز در جلسه نظامی گفت: «در حال بررسی افزایش حالت آمادهباش حداکثری و آمادگی برای تداوم عملیاتهای جنگی هستیم.»
ایران نیز به اسرائیل هشدار داده است که در برابر حملات مستمر به لبنان، پاسخی قوی خواهد داد. قرارگاه مرکزی خاتمالانبیای نیروهای مسلح ایران در ۱۰ آوریل با صدور بیانیهای اعلام کرد که در صورت تداوم حملات دشمن به لبنان، ایران پاسخی کوبنده خواهد داد.
در این بیانیه تأکید شده است که ایران همچنان کنترل تنگه هرمز را در اختیار خواهد داشت و اگر دشمن به حملات علیه حزبالله و مردم لبنان ادامه دهد، پاسخ قاطع ایران را دریافت خواهد کرد. بیانیه خاطرنشان میسازد که با توجه به پیمانشکنیهای مکرر آمریکا و اسرائیل، نیروهای مسلح ایران همواره «انگشت روی ماشه» دارند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 