آر تی
ترجمه مجله جنوب جهانی
روسای جمهور آمریکا و چین درباره ایران، تایوان و تجارت صحبت کردند، اما در موارد کمی به توافق رسیدند
دیدار دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، با شی جین پینگ، همتای چینی خود، پر از زرق و برق، تعریف و تمجید و وعده و وعید بود. اما هر دو رهبر پس از نشست ابرقدرتها در پکن چه چیزی با خود به همراه آوردند؟
ترامپ روز جمعه، دو روز پس از آنکه به عنوان اولین رئیس جمهور آمریکا پس از تقریباً یک دهه به پایتخت چین سفر کرد، پکن را ترک کرد. این سفر در بحبوحه دو درگیری متوقف شده – جنگ تجاری ترامپ با پکن و جنگ واقعی او علیه ایران – انجام شد که مستقیماً بر چین تأثیر میگذارد و اگرچه هر دو رهبر از تحولات مثبت در روابطشان استقبال کردند، اما اظهارات متفاوت از دو طرف نشان میدهد که این مسائل و سایر مسائل همچنان حل نشده باقی ماندهاند.
از مراسم تشریفات نظامی و فرش قرمزی که روز چهارشنبه از ترامپ استقبال شد، تا بازدید از باغ مجتمع شی جین پینگ در ژونگنانهای در صبح جمعه، رئیس جمهور چین در تمام این مدت میزبان مهربانی بود. شی جین پینگ در ضیافتی مجلل در روز پنجشنبه اعلام کرد که «جوانسازی بزرگ ملت چین و بازگرداندن عظمت به آمریکا میتوانند دست در دست هم پیش بروند.»
ترامپ هم لطف او را جبران کرد و به شی گفت که مراسم استقبال «افتخاری بود که تا به حال کمتر دیدهام» و گلهای رز باغهای ژونگنانهای «زیباترین گلهای رزی بودند که کسی تا به حال دیده است.» ترامپ که تمام عمرش از مشروبات الکلی پرهیز میکرد، وقتی شی پیشنهاد داد که در ضیافت به سلامتی او بنوشند، تا آنجا پیش رفت که جرعهای شراب نوشید.
پیش از مذاکرات دوجانبه در روز جمعه، ترامپ ادعا کرد که او و شی «بسیاری از مشکلات مختلف را که دیگران قادر به حل آنها نبودند، حل و فصل کردهاند و رابطه آنها بسیار قوی است.»
آیا ترامپ و شی در مورد تایوان به موفقیت دست یافتند؟
در بحبوحه این نمایش و نمایش باشکوه، کمتر ناظری انتظار پیشرفتی در مورد تایوان – طولانیترین مسئله حل نشده بین واشنگتن و پکن – را داشت. شی معتقد است که اتحاد مجدد تایوان با سرزمین اصلی چین «اجتنابناپذیر» است، در حالی که ایالات متحده از دهه 1970 سیاست ابهام استراتژیک را دنبال کرده است. ایالات متحده ادعای پکن بر این جزیره را میپذیرد اما تأیید نمیکند.
به گفته وزارت امور خارجه چین، شی به ترامپ هشدار داد که «مسئله تایوان مهمترین مسئله در روابط چین و آمریکا است» و «اگر به درستی مدیریت نشود، دو کشور ممکن است با هم برخورد کنند یا حتی وارد درگیری شوند.»
ترامپ روز جمعه در هواپیمای ویژه ریاست جمهوری با خبرنگاران صحبت کرد و گفت که او و شی جین پینگ «زیاد درباره تایوان و فروش برنامهریزیشده تسلیحات آمریکایی به تایپه در سال جاری صحبت کردهاند . » ترامپ افزود: «من هیچ تعهدی در هیچ یک از این دو مورد ندادهام.» رئیس جمهور آمریکا سپس گفت که شی جین پینگ از او پرسیده است که آیا از ارتش آمریکا برای دفاع از تایوان استفاده خواهد کرد یا خیر. ترامپ در راستای سیاست ابهام آمریکا گفت که پاسخ داده است : «من در این مورد صحبت نمیکنم.»
ترامپ در مصاحبهای با فاکس نیوز که روز جمعه پخش شد، گفت: « من دنبال این نیستم که کسی مستقل عمل کند. و میدانید، قرار است ۹۵۰۰ مایل سفر کنیم تا در یک جنگ بجنگیم؟ من دنبال این نیستم. میخواهم آنها آرام شوند. میخواهم چین آرام شود.»
درباره ایران چه گفتند؟
ترامپ پس از گفتگو با شی جین پینگ، ادعای پیروزی در موضوع ایران را مطرح کرد و با اظهارات خود و بیانیههای کاخ سفید اظهار داشت که پکن به ایران برای رسیدن به یک توافق صلح که به نفع ایالات متحده باشد، کمک خواهد کرد.
ترامپ روز جمعه گفت: «ما در مورد ایران صحبت کردیم . ما در مورد [نحوه] پایان دادن به این [بحران] بسیار احساس مشترکی داریم. ما نمیخواهیم آنها سلاح هستهای داشته باشند. ما میخواهیم تنگهها باز باشند.» بیانیه کاخ سفید فراتر رفت و ادعا کرد : «رئیس جمهور شی همچنین مخالفت چین را با نظامیسازی تنگه و هرگونه تلاش برای دریافت عوارض برای استفاده از آن روشن کرد و ابراز علاقه کرد که نفت بیشتری از آمریکا خریداری کند تا وابستگی چین به تنگه در آینده کاهش یابد.»
با این حال، بیانیه دولت چین هیچ اشارهای به سلاحهای هستهای، عوارض یا هرگونه خرید نفت از آمریکا نمیکند. وزارت امور خارجه چین روز جمعه گفت: «هیچ دلیلی برای ادامه این درگیری که از همان ابتدا نباید اتفاق میافتاد، وجود ندارد . یافتن راهی سریع برای حل و فصل این وضعیت نه تنها به نفع ایالات متحده و ایران، بلکه به نفع کشورهای منطقه و سایر نقاط جهان است.»
چین حدود ۱۲ درصد از نفت خود را از ایران وارد میکند. در حالی که جمهوری اسلامی به برخی از کشتیهای چینی اجازه عبور از تنگه هرمز را داده است، یک پیشنهاد پنج مادهای چین و پاکستان برای حل و فصل مناقشه، از همه طرفها خواسته است تا در اسرع وقت «عبور عادی» کشتیها از این آبراه را تضمین کنند.
در یک پیشرفت احتمالی، ترامپ روز جمعه گفت که در حال بررسی لغو تحریمها علیه شرکتهای چینی است که نفت ایران را خریداری میکنند.
آیا ترامپ و شی جین پینگ جنگ تجاری را حل و فصل کردند؟
جنگ تجاری آمریکا با چین همچنان در حالت آتشبس موقت است و تعرفههای بالای ترامپ بر کالاهای چینی تا ماه نوامبر متوقف شده است. ترامپ با این ادعا که «توافقهای تجاری فوقالعادهای» با شی جینپینگ، از جمله خرید ۲۰۰ جت مسافربری بوئینگ توسط چین، امضا کرده است، پکن را ترک کرد. جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا، نیز گفت که انتظار دارد چین «طی سه سال آینده» «میلیاردها دلار» از صادرات کشاورزی آمریکا را خریداری کند.
با این حال، بوئینگ این قرارداد جت را تأیید نکرده است، و حتی اگر این کار را انجام دهد، خرید ۲۰۰ هواپیما به طور چشمگیری کمتر از ۵۰۰ فروندی است که توسط افراد آگاه در بازار قبل از سفر پیشبینی شده بود. دولت چین هیچ قرارداد تجاری، چه کشاورزی و چه غیر آن، را تأیید نکرده است.
پس از ملاقات با مدیران تجاری آمریکایی که ترامپ را در پکن همراهی میکردند – از جمله ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا و جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا – شی جین پینگ «تذکر داد که روابط اقتصادی و تجاری چین و آمریکا برای هر دو طرف سودمند و دارای ماهیت برد-برد است». این جملهای مبهم از سوی وزارت امور خارجه چین است.
داروها و عناصر کمیاب
ترامپ بارها چین را به تسهیل جریان فنتانیل و مواد شیمیایی پیشساز آن به ایالات متحده متهم کرده و سال گذشته به دلیل بیعملی ادعایی چین در این زمینه، تعرفه ۱۰ درصدی بر واردات این ماده وضع کرد. پکن مدعی است که این اتهامات انگیزه سیاسی دارند.
کاخ سفید روز جمعه ادعا کرد که ترامپ و شی جین پینگ بر سر «لزوم پیشرفت در پایان دادن به جریان پیشسازهای فنتانیل به ایالات متحده» توافق کردند، اگرچه طرف چینی در هیچ یک از بیانیههای پس از اجلاس خود به فنتانیل اشاره نکرده است.
انحصار تقریباً کامل چین بر مواد معدنی کمیاب – که در ساخت موتورهای خودروهای برقی، موشکهای هدایتشونده و طیف وسیعی از قطعات با فناوری پیشرفته حیاتی هستند – یکی از قویترین کارتهای پکن در اختلاف تجاری با ایالات متحده است. چین سال گذشته کنترل صادرات این مواد معدنی را اعمال کرد، اما پس از تعلیق جنگ تجاری در ماه اکتبر، از موضع خود عقبنشینی کرد و اجازه فروش آنها به ایالات متحده را داد.
این واقعیت که نه ترامپ و نه دولت چین پس از اجلاس سران به عناصر خاکی کمیاب اشاره نکردند، نشان میدهد که این موضوع هنوز تا حد زیادی حل نشده است.
نکتهی آخر
اگرچه مهمترین مسائل بین ایالات متحده و چین هنوز حل نشده باقی مانده است، اما هر دو طرف آن را مثبت توصیف کردند. ترامپ گفت که سفرش «بسیار موفق» بوده است، در حالی که شی آن را یک دیدار «تاریخی و برجسته» توصیف کرد. شاید مهمترین نتیجه این سفر، دعوت ترامپ از شی برای بازدید از کاخ سفید در ماه سپتامبر بود که وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، روز جمعه تأیید کرد که شی آن را پذیرفته است.
شی جین پینگ آخرین بار در سال ۲۰۱۵ از کاخ سفید بازدید کرد. این واقعیت که او قبل از اعمال مجدد تعرفههای ترامپ به واشنگتن سفر خواهد کرد، نشان میدهد که هم واشنگتن و هم پکن معتقدند که میتوان به یک توافق تجاری دست یافت و در مورد سایر مسائل نیز به توافق رسید.