امیر اولیوارس آلونسو
منتشرشده در لاخورنادا
ترجمه: مجله جنوب جهانی
پکن، چین – موزه تاریخ حزب کمونیست چین (CPC) در مدت نزدیک به پنج سال از زمان گشایش، میلیونها بازدیدکننده را به شگفتی واداشته است. این شگفتی نه صرفاً بهخاطر گستره بینظیر آثار تاریخی و تصاویر مرتبط با پیشینه این تشکیلات، بلکه مرهون معماری باشکوه و مدرن ساختمان آن نیز هست.
ابعاد این موزه، بازتابی است از وسعت کشور، تاریخ کهن آن و دستاورد انقلابیای که به ظهور جمهوری خلق چین انجامید؛ جمهوریای که در سال ۲۰۲۹، هشتادمین سالگرد بنیانگذاری خود را جشن خواهد گرفت.
در طول پنج هزاره تاریخ چین، یکی از شاخصههای برجسته معماری این سرزمین، سازههای عظیم و باابهت آن بوده است. از اینرو، در احداث ستاد حزب کمونیست هیچ هزینهای دریغ نشد و این بنا به یکی از خیرهکنندهترین سازههای پایتخت بدل گشت تا در کنار دیگر گنجینههای تاریخی پکن، صدها هزار گردشگر را به سوی خود بکشاند.
در راستای مستندسازی تاریخ حزب کمونیست چین و میراث آن برای ملت، فرماندهی عالی این تشکیلات بر آن شد تا موزهای بنا کند که آرمانهای این جنبش و پروژه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شکلدهنده «چین نوین» را در خود جای دهد.
تحقق این هدف بلند، مستلزم پروژهای معماری با ابهت بود که ویژگیهای مکانهای ملی باستانی را با مدرنیته چین معاصر پیوند زند.
در جریان نوزدهمین کنگره حزب کمونیست چین که سال ۲۰۱۷ برگزار شد، کمیته مرکزی تصمیم گرفت دفتر مرکزی دائمیای برای به نمایش گذاشتن تاریخ حزب و رهبری آن احداث کند.
شی جینپینگ، رئیسجمهور و دبیرکل حزب کمونیست چین، شخصاً بر روند پیشرفت ساخت نظارت داشت. احداث کاخی باشکوه ضروری بود، چرا که این بنا میبایست به عنوان نمادی مرکزی برای بزرگداشت صدمین سالگرد تأسیس حزب کمونیست چین در سال ۱۹۲۱ عمل کند.
سنگ بنای این موزه در اوت ۲۰۱۸ گذاشته شد و با توجه به وسعت بینظیر این مکان، در مدتزمانی بیسابقه به پایان رسید: در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۱، رئیسجمهور شی و دیگر مقامات ارشد کشور، مراسم گشایش این موزه اختصاصیافته به حزب کمونیست چین را رهبری کردند.
به باور مسئولان موزه، روایت پنج هزاره سفر ملت چین – بهویژه اهمیت دو سده اخیر، از شکست دردناک در جنگ تریاک، ۱۹۳۹-۱۹۵۸، تا عصر نوین فضا که چین در آن نقشی محوری ایفا میکند – در درون دیوارهای این بنا «نمیتواند در چند متر مربع جای گیرد».
این مجموعه به حفظ و بازتاب مسیر حزب کمونیست چین بهعنوان ستون فقرات الگویی اختصاص یافته که چین را به ابرقدرتی جهانی در مسیر «سوسیالیسم با ویژگیهای خاص» بدل ساخته است؛ از همینروست که امروزه این کشور به عنوان «غول آسیایی» شناخته میشود.
این مجموعه شامل بیش از ۲۶۰۰ تصویر و عکس از لحظات سرنوشتساز تاریخ حزب کمونیست چین و رهبران تاریخی آن – از جمله مائو تسهتونگ، بنیانگذار چین مدرن که بخش عمدهای از نمایشگاه به وی اختصاص یافته – و بیش از ۳۵۰۰ اثر و شیء تاریخی است. این موزه همچنین مجهز به شبیهسازهای چهاربعدی و دیگر منابع دیجیتال است که چین در آنها پیشگام جهانی به شمار میرود.
نمایشگاه دائمی تاریخ حزب کمونیست چین در چهار بخش سازمانیافته است: تأسیس حزب و سالهای نخست مبارزه؛ بنیانگذاری جمهوری خلق چین در سال ۱۹۴۹، انگیزههای انقلاب و ساختوساز سوسیالیستی؛ اصلاحات، گشایش و توسعه سوسیالیسم با «ویژگیهای متمایز»؛ و دوران نوین سوسیالیسم با «ویژگیهای چینی»، ساختن جامعهای مرفه و مسیر بهسوی نوسازی سوسیالیستی.
این موزه در همسایگی مجتمع المپیک، در منطقه مرکزی پایتخت و در زمینی به مساحت بیش از ۱۴۵ هزار مترمربع واقع شده است.
جدیدترین آمار رسمی نشان میدهد که تا سال ۲۰۲۴، ۳.۵ میلیون بازدیدکننده و بیش از ۱۰ هزار گروه سازمانیافته از این موزه دیدن کردهاند. بهطور میانگین، روزانه ۲۸۰۰ نفر از این مکان بازدید میکنند.
در طول مسیر بازدید، چندین عنصر نمادین به نمایش گذاشته شده است. یکی از آنها ماکت «قایق سرخ» است که در پیدایش حزب کمونیست چین نقشی بنیادین ایفا کرده است.
تاریخ گواهی میدهد که در تابستان ۱۹۲۱، نخستین کنگره ملی حزب – کنگره مؤسس – در اقامتگاهی در منطقه تحت نفوذ فرانسه در شانگهای برگزار شد. با این حال، مقامات وقت در تلاش برای جلوگیری از شکلگیری تشکیلاتی که در حال ظهور بود، روند برگزاری آن را متوقف کردند.
شرکتکنندگان ناگزیر شدند به قایقی کوچک در دریاچه نانهو در جیاشینگ، استان ژجیانگ، پناه ببرند. در همین قایق بود که ۱۳ نماینده کنگره، فرآیند تأسیس حزب کمونیست چین را به پایان رساندند. شبکه تلویزیونی دولتی چین، سیجیتیان، گزارش داده است که این قایق «در تاریخ انقلاب جاودانه شده است».
این موزه به گنجینه ارزشمند دیگری نیز میبالد که تحت حفاظت شدید نگهداری میشود: کاملترین نسخه خطی اصلی درباره مارکسیسم در جهان. در کنار آن، مجسمههایی از ایدئولوگهای این مکتب فکری، کارل مارکس و فردریش انگلس، قرار دارد.
یک خودروی عتیقه بهعنوان شاهدی بر «موفقیت چینی» به نمایش گذاشته شده است. این خودرو، سدان لوکس «هونگچی» است؛ یکی از نخستین خودروهایی که کاملاً با طراحی، مهندسی و نیروی کار چینی ساخته شد و در سال ۱۹۵۸ عرضه گردید و نمادی از توسعه جمهوری خلق چین کمتر از یک دهه پس از تأسیس آن به شمار میرود.
از آن زمان که رئیسجمهور مائو تسهتونگ در اول اکتبر ۱۹۵۹ رژه نظامی روز ملی را در میدان تیانآنمن با این خودرو رهبری کرد، از این وسیله در تمام رژههای سالگرد و بهعنوان خودروی تشریفاتی مهمانان دولتی استفاده شده است.
مجموعه موزه، سیر تکاملی توسعه فناوری «غول آسیایی» را به نمایش میگذارد؛ توسعهای که به اکتشافات در آبهای عمیق با زیردریایی فندوزه – که قادر به فرود تا بیش از ۱۰۸۰۰ متر زیر دریا است – و همچنین فضا با کاوشگران چانگای (روی ماه) و تیانون-۱ و ژورونگ (مریخ) دست یافته است.
همچنین پرچمهای اصلی ارتش سرخ، نامههای دستنویس، اسناد تأسیس، نسخههای اصلی روزنامه خلق و وسایل شخصی که روزگاری توسط رهبرانی چون مائو تسهتونگ، دنگ شیائوپینگ و شی جینپینگ به کار میرفته، به نمایش گذاشته شدهاند.
همچنین بازسازیهای دیجیتالی از وقایع تاریخی، از جمله راهپیمایی بزرگ (که در مرحله نخست جنگ داخلی، میان سالهای ۱۹۳۴ و ۱۹۳۵ رخ داد و ارتش سرخ ۱۲۵۰۰ کیلومتر از جنوب به شمال کشور عقبنشینی کرد تا نیروهای خود را بازسازی کند و با ارتش ملیگرا مقابله نماید) در این موزه وجود دارد.
یکی دیگر از دورههای محوری این نمایشگاه، دوران دبیرکلی شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، است؛ نخستین رهبر ارشد حزبی که در چین نوین زاده و پرورش یافته است.
ملت چین در طول پنج هزاره حیات خود، با سختیها، جنگها و تهاجمهای بیشماری روبهرو بوده است، اما با وجود همه اینها – همانگونه که راهنمای تور موزه اشاره میکند – «پنج هزار سال تاریخ، ملتی مرفه و مردمی فناناپذیر را پدید آورده است.»
