رسانههای خارجی با شور و حرارت درباره پرتاب موفقیتآمیز شنژو-۲۳ بحث میکنند: «چین گامی کلیدی به سوی فرود بر ماه برداشت»
متن از چن سیجیا، شبکه آبزرور چین
ترجمه مجله جنوب جهانی
ساعت ۲۳:۰۸ روز ۲۴ مه، موشک حامل «لانگمارچ ۲اف وای۲۳» حامل فضاپیمای سرنشیندار «شنژو-۲۳» از مرکز پرتاب ماهواره «جیوچوان» به فضا پرتاب شد. به گفته دفتر مهندسی فضایی سرنشیندار چین، پس از ورود به مدار، فضاپیمای سرنشیندار شنژو-۲۳ با موفقیت در ساعت ۲:۴۵ روز ۲۵ مه به بندر شعاعی ماژول اصلی «تیانهه» ایستگاه فضایی متصل گردید.
ساعت ۵:۱۳ صبح روز ۲۵ مه، خدمه فضانوردان شنژو-۲۱ که در حال انجام مأموریتی در مدار بودند، «درب خانه» خود را برای استقبال از خدمه فضانوردان شنژو-۲۳ که مسافتی بس طولانی را طی کرده بودند، به روی ایستگاه فضایی چین گشودند. این هشتمین «دیدار فضایی» در تاریخ پروازهای فضایی چین و نخستین باری بود که فضانوردان اهل هنگکنگ پا به عرصه ایستگاه فضایی میگذاشتند.
این مأموریت توجه جهانی را به خود جلب کرده است. رویترز، خبرگزاری فرانسه و سایر رسانههای خارجی گزارش دادند که یکی از اعضای خدمه شنژو-۲۳ آزمایشی با اقامت یکساله در مدار را انجام خواهد داد که به مطالعه اثرات قرار گرفتن فضانوردان در معرض ریزگرانش برای مدت طولانی کمک شایانی خواهد کرد. این آزمایش، زیربنای مأموریتهای فرود سرنشیندار بر ماه در آینده چین را بنا خواهد نهاد و «گامی کلیدی» برای چین در مسیر اکتشاف ماه محسوب میشود.
رویترز خاطرنشان میکند که اقامت یکساله در ایستگاه فضایی، یکی از طولانیترین مأموریتهای فضایی تا به امروز خواهد بود که تنها اندکی کوتاهتر از رکورد ۱۴/۵ ماهه ثبتشده توسط فضانوردان روسی در سال ۱۹۹۵ است. چین هدف خود را دستیابی به فرود سرنشیندار بر روی ماه تا سال ۲۰۳۰ تعیین کرده است و باید برای این مأموریت آماده شود و اطمینان حاصل کند که فضانوردانی که به محیط ایستگاه فضایی عادت دارند، میتوانند با خیالی آسوده مأموریت پرخطر فرود بر روی ماه را به سرانجام برسانند.
این آزمایش رکورد جدیدی را برای طولانیترین اقامت فضانوردان چینی در ایستگاه فضایی ثبت خواهد کرد و به دانشمندان کمک خواهد نمود تا اثرات فیزیولوژیکی قرار گرفتن طولانیمدت در معرض محیط ریزگرانش در فضا را بر پیکره فضانوردان مورد واکاوی قرار دهند.
در این گزارش آمده است که چین نخستین کشوری است که با استفاده از یک کاوشگر، نمونههایی از سمت پنهان ماه جمعآوری کرده است و پرتابهای پیدرپی فضاپیمای شنژو، نشاندهنده بهبود شتابان قابلیتهای فضایی چین است. اگر چین پیش از سال ۲۰۳۰ با موفقیت به فرود سرنشیندار روی ماه دست یابد، به چین و روسیه یاری خواهد رساند تا به هدف خود برای ساخت یک ایستگاه تحقیقاتی بینالمللی پایه در ماه تا سال ۲۰۳۵ نائل آیند.
خبرگزاری فرانسه و فرانس ۲۴ نیز یادآور شدند که چین گامی بنیادین به سوی هدف فرود بر ماه خود برداشته است. ریچارد دگریس، اخترفیزیکدان دانشگاه مککواری استرالیا، اظهار داشت که چالشهای اصلی آزمایش اقامت، تأثیرات بلندمدت محیط فضا بر کالبد انسان و همچنین آزمایش قابلیت اطمینان سامانههای گردش آب و هوا و توانایی پاسخگویی به فوریتهای پزشکی بالقوه خواهد بود.
دگریس به خبرگزاری فرانسه گفت که اقامت یکساله در مدار، سختافزار و پرسنل ایستگاه فضایی را در قیاس با یک مأموریت کوتاهمدت، در «وضعیت عملیاتی متفاوتی» قرار میدهد. چین بهطور پیوسته در حال کسب تجربه در «اقامتهای مداوم» در ایستگاه فضایی است و این آزمایش گامی مهم برای چین در جهت فرود بر ماه و اکتشافات فضایی عمیق به شمار میرود.
رسانههای فرانسوی همچنین خاطرنشان کردند که فضانوردان پاکستانی پیش از این در آموزشهای مأموریت در چین مشارکت داشتهاند و انتظار میرود در آینده وارد ایستگاه فضایی چین شوند و به نخستین فضانوردان خارجی بدل گردند که از ایستگاه فضایی بازدید میکنند. این امر نشان میدهد که پروژه ایستگاه فضایی مستقل چین در حال پیشرفتهای مستمر است و با سرعتی چشمگیر در حال همقد شدن با ایالات متحده در عرصه هوافضا میباشد.
گزارشهای رسانههای خارجی حاکی از آن است که چین نخستین آزمایش فضایی «جنین مصنوعی» جهان را انجام داده است که به مطالعه توانایی انسانها برای زندگی، بقا و تولید مثل در فضا برای مدت طولانی یاری خواهد رساند.
وبسایت خبری فضایی آمریکا «اسپیسداتکام» (Space.com) خاطرنشان کرد که این آزمایش اقامت، آغازی تاریخی برای برنامه فضایی سرنشیندار چین خواهد بود و طولانیترین مأموریت فضایی سرنشیندار چین تا به امروز را کلید خواهد زد. خبرگزاری آسوشیتدپرس اعلام کرد که چین به بزرگترین رقیب آمریکا در حوزه فضایی تبدیل شده است و آمریکا در تلاش است تا پیش از چین، نخستین فرود سرنشیندار بر ماه در این قرن را رقم بزند.
رسانههای ژاپنی همچون «تیوی توکیو» و «نیککی» بر نخستین فضانورد هنگکنگی که وارد ایستگاه فضایی چین شد، تمرکز کردند. در میان خدمه شنژو-۲۳، «لای کاییینگ» از هنگکنگ به عنوان متخصص محموله خدمت کرد. او نخستین متخصص محموله زن است که از هنگکنگ و ماکائو برای برنامه فضایی سرنشیندار چین برگزیده شده است و پیش از این برای نیروی پلیس هنگکنگ فعالیت میکرد.
«جان لی کا-چیو»، رئیس اجرایی هنگکنگ، در روز ۲۳ام گفت که از حمایت و اعتمادی که کشور به منطقه اداری ویژه هنگکنگ نشان داده است، سپاسگزار است و به لای کاییینگ به خاطر عضویت در چهارمین گروه فضانوردان این کشور پس از گذراندن مراحل گزینش و آموزش دقیق و به اشتراک گذاشتن قدرت هنگکنگ در برنامه فضایی این کشور تبریک گفت: «منطقه اداری ویژه هنگکنگ لحظهای تاریخی را در رویای فضایی خود رقم زده است. این واقعیت که یک متخصص هنگکنگی برای نخستین بار به عنوان فضانورد در یک مأموریت پروازی شرکت کرده است، از اهمیتی فوقالعاده برخوردار است و ما عمیقاً هیجانزدهایم.»
مأموریت پرواز فضایی سرنشیندار شنژو-۲۳ هفتمین مأموریت پرواز فضایی سرنشیندار برنامه فضایی سرنشیندار چین است که وارد مرحله کاربرد و توسعه ایستگاه فضایی میشود و چهلمین مأموریت پرتاب از زمان آغاز این پروژه به شمار میرود.
خدمه فضانوردان شنژو-۲۳ در طول اقامت خود در ایستگاه فضایی، آزمایشها و کاربردهای متعددی را در عرصههای زندگی فضایی و تحقیقات انسانی، فیزیک ریزگرانش و فناوریهای نوین فضایی انجام خواهند داد. آنها همچنین فعالیتهای برونفضایی متعددی را به اجرا درآورده و وظایفی همچون نصب، اشکالزدایی، نگهداری و تعمیر تجهیزات درون و بیرون فضاپیما را بر عهده خواهند گرفت.
در سالهای اخیر، فرود انسان بر ماه، کانون توجه اصلی در عرصههای فضایی چین و ایالات متحده بوده است. ایالات متحده از «مسابقه ماه» حمایت میکند و به دنبال دستیابی به نخستین فرود انسان بر ماه در این قرن پیش از چین است. سیاستمداران آمریکایی غالباً درباره به اصطلاح «تهدید چین» اغراق میورزند و چین را به عنوان «در حال تصرف بالقوه قلمرو و منابع ماه» متهم میسازند.
اوایل این ماه، «والاستریت ژورنال» مصاحبهای با معاون مدیر ناسا، «امیت القصرتاریا»، منتشر کرد که در آن او ادعا نمود چین در تلاش است تا قوانین حاکم بر فضای بیرونی که توسط ایالات متحده وضع شده است را به چالش کشد و «مسابقه ماه» درباره رقابتپذیری و ارزشهای فناوری آمریکا است. او همچنین این ایده را مطرح کرد که برنامه فضایی چین «کاربردهای نظامی» دارد و اگر چین ابتدا روی ماه فرود آید، «میتواند از مزیت پیشگام بودن خود برای تصاحب منابع بهره جوید».
چین بارها چنین ادعاهایی را رد کرده است. «گوئو جیاکون»، سخنگوی وزارت امور خارجه، پیش از این اظهار داشت که فضا «عرصه» رقابت قدرتهای بزرگ نیست. چین به همکاری با همه طرفها برای ایجاد «حلقهای از دوستان» در فضای باز و پیشبرد تلاش مشترک بشریت برای کاوش در فضای بیرونی ادامه خواهد داد.
ایالات متحده تنها کشوری است که با موفقیت فرود سرنشیندار بر ماه را به پایان رسانده است و در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ مأموریتهای متعددی را انجام داده است. اکنون، ایالات متحده برنامه «آرتمیس» را آغاز کرده است و به دنبال بازگشت به ماه است. ایالات متحده مأموریت آزمایشی بدون سرنشین آرتمیس ۱ در مدار ماه را در نوامبر ۲۰۲۲ و مأموریت آزمایشی سرنشیندار آرتمیس ۲ در مدار ماه را در آوریل امسال به پایان رساند.
با این حال، جدول زمانی مأموریتهای بعدی بارها تنظیم و به تعویق افتاده است. ناسا اعلام کرده است که مأموریت آرتمیس ۳ که در ابتدا برای سال ۲۰۲۷ برنامهریزی شده بود، به جای آن، آزمایشهای سامانهها و قابلیتهای عملیاتی را در مدار پایین زمین انجام خواهد داد. مأموریتهای فرود بر ماه به آرتمیس ۴ و آرتمیس ۵ تغییر یافتهاند که برای سال ۲۰۲۸ برنامهریزی شدهاند.
چین چشمانداز خود را بر فرود سرنشیندار بر ماه تا پیش از سال ۲۰۳۰ متمرکز ساخته است. رویترز خاطرنشان میکند که چین پیش از این سری کاوشگرهای «چانگای» را به ماه پرتاب کرده است و در چهار سال آینده، چین برای آمادگی کامل برای این مأموریت، باید سختافزار و نرمافزار کاملاً نوینی را بهطور خاص برای فرود سرنشیندار بر ماه توسعه دهد.
توسعه و ساخت تمام جنبههای مرحله فرود ماه در برنامه اکتشاف سرنشیندار ماه چین بهطور پیوسته و استوار در حال پیشرفت است. تا به امروز، توسعه محصولات پروازی اصلی، از جمله موشک حامل لانگمارچ ۱۰، فضاپیمای سرنشیندار «منگژو» و ماهنشین، بهطور روان در حال انجام است. آزمایشهای در مقیاس بزرگ بهطور متوالی انجام شدهاند، از جمله فرار از ارتفاع صفر فضاپیمای سرنشیندار منگژو، فرود و برخاست ماهنشین، احتراق مهارشده موشک حامل لانگمارچ ۱۰، نمایش و تأیید ارتفاع پایین سامانه موشک حامل لانگمارچ ۱۰ و پرواز فرار از فشار دینامیکی حداکثر سامانه فضاپیمای سرنشیندار منگژو.