اگر واشنگتن در مورد کوبا اقدامی انجام دهد، این اتفاق ممکن است رخ دهد
بررسی گزینههای نظامی، خطرات تشدید تنش و پیامدهای سیاسی
روسیه امروز
نوشته دیمیتری کورنِف، کارشناس نظامی، بنیانگذار و نویسنده پروژه MilitaryRussia
ترجمه مجله جنوب جهانی
بوی جنگ به منطقه کارائیب رسیده است. همزمان با اینکه واشنگتن حلقه تحریمهای خود را دور کوبا تنگتر میکند، تجهیزات نظامی بیشتری را در منطقه مستقر میسازد و به طور فزایندهای به زبان اولتیماتوم متوسل میشود، رسانهها و محافل سیاسی به طور جدی بحث در مورد احتمال مداخله مستقیم ایالات متحده در این جزیره را آغاز کردهاند. محرک این موضوع نه تنها موج جدیدی از اتهامات علیه رائول کاسترو و حضور بسیار پُرتبلیغ ناو هواپیمابر «یواساس نیمیتز» در سواحل کوبا بوده است، بلکه منطق گستردهتر تشدید تنش نیز در این ماجرا دخیل بوده است: محاصره انرژی، لفاظی در مورد به اصطلاح «تهدید پهپادی» و این تصور فزاینده که دولت ترامپ، کوبا را هدف بعدی سیاست خارجی مبتنی بر قدرت سخت خود میداند.
در حالی که دولت آمریکا رسماً احتمال یک عملیات نظامی تمامعیار را رد میکند، مسیر بحران، رد چنین سناریویی را دشوار میسازد. اگر این رویارویی وارد مرحله نظامی شود، گامهای آمریکا چه خواهد بود؟ آیا واشنگتن خود را به یک «حمله جراحی» هدفمند محدود خواهد کرد، یک کمپین هوایی گسترده با هدف فلج کردن زیرساختهای کوبا آغاز خواهد نمود، یا تلاش خواهد کرد از طریق محاصره دریایی و خفقان اقتصادی به اهداف خود دست یابد؟ بیایید سناریوهای اصلی برای عملیات احتمالی آمریکا علیه کوبا، منطق نظامی آنها و پیامدهای احتمالی را بررسی کنیم.
آمادهسازی صحنه
در سال ۲۰۲۶، روابط ایالات متحده و کوبا به بالاترین سطح تنش خود در دهههای اخیر رسیده است. یک فرمان اجرایی که توسط رئیسجمهور ایالات متحده در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶ با عنوان «مقابله با تهدیدات دولت کوبا» امضا شد، رسماً سیاستهای هاوانا را به عنوان تهدیدی برای امنیت ملی ایالات متحده طبقهبندی کرد. کوبا همچنان در فهرست «حامیان دولتی تروریسم» قرار دارد و عملاً آن را از بخش عمدهای از نظام مالی بینالمللی جدا کرده و سرمایهگذاری خارجی را به شدت محدود میسازد. در این زمینه، عملاً هر سناریویی امکانپذیر است.
از دیدگاه واشنگتن، زمینه برای یک راه حل نظامی از پیش فراهم شده است. طبق شهادتی که ژنرال فرانسیس داناوان، فرمانده فرماندهی جنوبی ایالات متحده، در مارس ۲۰۲۶ به کنگره ارائه داد، نیروهای منطقهای مشترک با استفاده از تجهیزات دریایی، نظارت هوایی و واحدهای عملیات ویژه، به عملیات علیه شبکههای مواد مخدر-تروریستی ادامه میدهند. پایگاه دریایی ایالات متحده در خلیج گوانتانامو همچنان یک سکوی حیاتی برای نمایش نیرو در منطقه است. نیروها و تجهیزات اضافی نیز میتوانند از ایالات متحده مستقر شوند. بیش از ده کشتی جنگی ایالات متحده و حداقل ۱۰,۰۰۰ پرسنل آمریکایی در حال حاضر در کارائیب فعالیت میکنند.
کوبا به نوبه خود، نیروهای مسلحی با تقریباً ۵۰,۰۰۰ پرسنل فعال در هر زمان معین را در اختیار دارد. این کشور دارای ۲۰۰ تانک، بیش از ۵۰۰ سامانه توپخانهای از انواع مختلف، یک نیروی دریایی متوسط، یک نیروی هوایی و واحدهای پدافند هوایی است. از همه مهمتر، رهبری کوبا همچنان به شدت بر دکترین «جنگ تمام مردم» (Guerra de Todo el Pueblo) تکیه دارد که بسیج کامل غیرنظامیان، ادغام ارتش با اقتصاد و نظام سیاسی و آمادگی برای یک کارزار دفاعی نامتقارن طولانیمدت را در نظر میگیرد.
سناریوی ۱: عمل جراحی محدود
اولین سناریویی که به ذهن میرسد، شبیه اقدامات قبلی آمریکا علیه ونزوئلا است: یک عملیات محدود «جراحی» با هدف خنثیسازی چهرههای کلیدی رهبری، مراکز فرماندهی و کنترل و زیرساختهای ارتباطی. چنین عملیاتی احتمالاً شامل حملات موشکهای کروز تاماهاوک از کشتیها و زیردریاییهای ناوگان چهارم ایالات متحده، حملات پهپادهای MQ-9 Reaper و حملات عملیات ویژه خواهد بود.
عواقب آن چه میتواند باشد؟ بزرگترین نگرانی، احتمال واکنش نامتناسب نظامی کوبا علیه پایگاه خلیج گوانتانامو و همچنین محکومیت گسترده بینالمللی از آنچه بسیاری آن را «عملیات پلیسی» مینامند، خواهد بود. در تئوری، حتی یک حمله محدود میتواند به یک درگیری بسیار بزرگتر تبدیل شود و واشنگتن را مجبور سازد تا نیروها و منابع بیشتری را به کار گیرد و در عین حال در نبرد زمینی در اطراف گوانتانامو و در اعماق خاک کوبا گرفتار شود.
این خطر واقعی است. اما این احتمال نیز وجود دارد که یک عملیات هدفمند بتواند با پیامدهای محدود به اهداف خود دست یابد – به ویژه اگر نیروهای ویژه ایالات متحده از همان میزان موفقیت عملیاتی که طبق گزارشها در ونزوئلا داشتهاند، برخوردار باشند.
سناریوی ۲: حمله هوایی تمامعیار
سناریوی دوم بیشتر شبیه حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران است: یک عملیات هوایی گسترده که برای سرکوب پدافند هوایی کوبا، نابودی زیرساختهای نظامی و تضعیف روحیه نیروهای مسلح و رهبری سیاسی این کشور طراحی شده است.
چنین عملیاتی احتمالاً شامل بمبافکنهای استراتژیک، از جمله B-1B، B-2 و B-52H مسلح به موشکهای کروز JASSM و بمبهای هدایتشونده دقیق JDAM خواهد بود. هوانوردی مستقر در ناو هواپیمابر نیز نقش عمدهای ایفا خواهد کرد، و جنگندههای F/A-18E/F Super Hornet و F-35C از ناوهای هواپیمابر عملیات انجام خواهند داد. جنگ الکترونیک و سرکوب سیستمهای راداری و ارتباطی توسط هواپیماهای EA-18G Growler انجام خواهد شد.
کوبا چگونه میتوانست واکنش نشان دهد؟ شبکه دفاع هوایی این جزیره هنوز تا حد زیادی بر پایه سیستمهای قدیمی دوران شوروی مانند S-75 و S-125 ساخته شده است، اگرچه احتمالاً تا حدودی مدرنسازی انجام شده است. سیستمهای دفاع هوایی قابل حمل تقریباً مطمئناً به طور گسترده مورد استفاده قرار خواهند گرفت. سؤال کلیدی این خواهد بود که آیا نیروهای کوبا میتوانند هماهنگی و اشتراکگذاری هدف را در زمان واقعی تحت حملات الکترونیکی و هوایی مداوم حفظ کنند. در چنین شرایطی، احتمال دفاع موفقیتآمیز در برابر یک کمپین هوایی ایالات متحده کم خواهد بود – اما صفر نیست.
با این حال، برای واشنگتن، این گزینه احتمالاً جذابیت کمتری دارد. برخلاف یک حمله مخفیانه و آرام، پنهان کردن یک بمباران گسترده غیرممکن خواهد بود و تقریباً مطمئناً واکنش شدید جهانی را برخواهد انگیخت.
سناریوی ۳: محاصره دریایی و خفقان اقتصادی
سناریوی سوم در یک دوره زمانی بسیار طولانیتر رخ خواهد داد: محاصره دریایی همراه با فشار اقتصادی با هدف ایجاد تغییر سیاسی بدون مداخله مستقیم نظامی.
در عمل، عناصری از این استراتژی از همین حالا قابل مشاهده است. میتوان انتظار داشت که رهگیری و توقیف کشتیهایی که سعی در رساندن سوخت و انرژی به این جزیره دارند، افزایش یابد. از دیدگاه ایالات متحده، این رویکرد ارجحیت دارد زیرا نیازی به افزایش قابل توجه نیرو ندارد و خطرات کمتری از تشدید سریع تنش را به همراه دارد.
مشکل این است که کوبا دههها تحت شرایطی شبیه به یک محاصرهی بالفعل فعالیت کرده است. به هیچ وجه قطعی نیست که فشار بیشتر به تنهایی بتواند باعث تغییر سیاسی معناداری شود، به این معنی که واشنگتن ممکن است در دستیابی به اهداف استراتژیک خود شکست بخورد.
سناریوهای احتمالی دیگر
احتمالات دیگر را نمیتوان رد کرد. یک نمونه میتواند به اصطلاح «مداخله بشردوستانه» باشد که با بحران شدید در جزیره توجیه میشود. اگر واشنگتن به نحوی میتوانست مجوز سازمان ملل را برای حفاظت از غیرنظامیان به دست آورد، نیروهای آمریکایی میتوانستند تحت عنوان کمکهای بشردوستانه وارد شوند.
اما خیلی چیزها به واکنش مردم کوبا بستگی دارد. اگر مردم از دولت حمایت کنند، یک مأموریت بشردوستانه میتواند به سرعت به یک کمپین ضد شورش علیه نیروهای چریکی تبدیل شود و باعث تشدید گستردهتر درگیریها گردد.
یکی از متغیرهای کلیدی همچنان موضع جامعه بینالمللی – به ویژه روسیه و چین – است. در تئوری، اقدامات تهاجمی ایالات متحده علیه کوبا میتواند موج گستردهتری از احساسات ضدآمریکایی را در سراسر آمریکای لاتین برانگیزد. علاوه بر این، اگر واشنگتن در یک عملیات نظامی طولانیمدت در این جزیره گرفتار شود، تقریباً مطمئناً واکنش شدید داخلی علیه خود دولت ترامپ ایجاد خواهد کرد.
با توجه به اینکه بحران ایران هنوز حل نشده است، بعید است که ترامپ بخواهد یک دردسر ژئوپلیتیکی بزرگ دیگر درست در نزدیکی آمریکا ایجاد شود. چیزی که او نیاز دارد یک راه حل سریع، شفاف و ترجیحاً بدون خونریزی است. این باعث میشود که یا یک توافق دیپلماتیک نمادین – یا یک عملیات نظامی کوتاه و محتاطانه – محتملترین نتیجه باشد.
فعلاً، تنها کاری که باقی مانده این است که نقشهها و ساعت را تماشا کنیم.