فلسطینیهای گرسنه در غزه در اعتراض به کاهش فعالیت آشپزخانه مرکزی جهانی در بحبوحه افزایش هزینههای مواد غذایی و محاصره اسرائیل، دست به اعتراض زدند.
«اگر آشپزخانه مرکزی جهانی متوقف شود، صبحانه، ناهار و شام وجود نخواهد داشت.»
عبدالقادر صبّاح و شریف عبدالقادر
دراپ سایت
خان یونس، نوار غزه – هفتهی پیش، «احمد ابو راس»، مردی ۵۵ ساله، در میان دهها مرد و کودک ایستاده بود. بسیاری از آنها قابلمههای خالی آشپزخانه به دست داشتند. زمینی شنی و آفتابسوخته در حاشیهی اردوگاه آوارگان «جینان» در منطقهی خان یونس در جنوب غزه. ابو راس خطاب به جمعیتی که برای اعتراض به نبود غذا گرد هم آمده بودند، فریاد زد: «از سازمانهای بینالمللی میخواهیم دست یاری به سوی آوارگان دراز کنند، نه اینکه کمک را قطع کنند. رنج هنوز ادامه دارد. محاصره هنوز ادامه دارد. آوارگی هنوز ادامه دارد. درد، گرسنگی و قحطی هنوز ادامه دارد.»
او که خود مدیر اردوگاه جینان است، به سازماندهی این تظاهرات در واکنش به تصمیم «جهان مرکزی آشپزخانه» (WCK) کمک کرده بود. این سازمان که بزرگترین تأمینکنندهی غذای گرم در غزه است، اوایل ماه مه اعلام کرد توزیع غذا را از حدود یک میلیون وعده در روز به ۵۰۰ هزار وعده کاهش میدهد. ابو راس گفت: «جهان مرکزی آشپزخانه با تصمیم خود برای تعطیلی آشپزخانههای اجتماعی که به اردوگاههای آوارگان در سراسر شمال حماد سیتی – متشکل از ۱۲ اردوگاه با جمعیتی بیش از ۱۳ هزار آواره – خدمات میرساندند، بر رنج ما افزود.»
در بیانیهای اوایل ماه مه، جهان مرکزی آشپزخانه اعلام کرد که این تصمیم «کاملاً ناشی از فشار مالی است» و «نشان دهندهی کاهش نیاز مردم در میدان نیست». خوزه آندرس، بنیانگذار این سازمان، گفت هزینههای تأمین غذا دیگر پایدار نمانده است و به جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و بسته شدن تنگهی هرمز اشاره کرد. آندرس در یادداشتی در پایگاه خبری سمافور نوشت: «جنگ در ایران هزینههای ما را به شدت افزایش داده است. قیمت برنج ۳۰ درصد بالا رفته و هزینهی مرغ و گوشت بین ۱۰ تا ۲۰ درصد جهش کرده است. برای رساندن محمولهها به غزه و انتقال وعدههای غذایی در سراسر نوار به بنزین نیاز داریم و افزایش قیمت بنزین نیز بر عملیات ما تأثیر گذاشته است.»
در همین هفته، دیوان عالی اسرائیل قوانین سختگیرانهای را تأیید کرد که سازمانهای امدادرسان بینالمللی فعال در غزه و کرانهی باختری اشغالی را ملزم به ثبت نام میکند. این قوانین، عملاً هرگونه تلاش برای پر کردن خلأ ایجادشده توسط جهان مرکزی آشپزخانه را غیرممکن میسازد. دیوان عالی ممنوعیت فعالیت ۳۷ سازمان غیردولتی خارجی را تأیید کرد و به آنها ۳۰ روز مهلت داد تا از رویههای جدید غربالگری پیروی کنند «در غیر این صورت عملیات خود را متوقف سازند». این رویهها شامل ارائهی فهرست جزئیاتدار از کارکنان است؛ اقدامی که سازمانهای امدادی به دلیل به خطر انداختن جان کارکنان فلسطینی خود در برابر آن مقاومت کردهاند. مقامات اسرائیلی در ژانویه مجوز برخی از بزرگترین گروههای بشردوستانه جهان – از جمله اکسیفام، نجات کودکان، پزشکان بدون مرز و کمیته بینالمللی نجات – را باطل کرده بودند؛ چراکه آنها از پیروی از الزامات ثبتنامِ مزاحم خودداری کرده بودند.
سازمانهای امدادی هشدار دادهاند که اگر اسرائیل این ممنوعیتها را اجرا کند، عواقب ویرانگری در پی خواهد داشت. جهان مرکزی آشپزخانه مشمول این ممنوعیت نیست، به همین دلیل کاهش کمکهای آن بسیار پرمعنیتر است.
جهان مرکزی آشپزخانه هزاران فلسطینی را در آشپزخانههای اجتماعی خود استخدام کرده و منبع درآمدی حیاتی برای خانوادهها در غزه فراهم آورده است؛ جایی که بر اساس آمار اداره مرکزی آمار فلسطین، نرخ بیکاری به بیش از ۸۰ درصد رسیده است. با تصمیم جهان مرکزی آشپزخانه برای کاهش چشمگیر توزیع غذا، ناگهان صدها فلسطینی بیکار شدند. هفتهی پیش، در تظاهراتی جداگانه، گروهی از کارمندان با لباس متحدالشکل جهان مرکزی آشپزخانه گرد هم آمدند تا به این تصمیم اعتراض کنند و خواستار بازگشت به کار کارگران اخراجی شوند. یکی از کارکنان این سازمان در ویدیویی که در شبکههای اجتماعی پخش شد، در میان همکارانش چنین گفت: «از طرف کارکنان جهان مرکزی آشپزخانه و خانوادههای آسیبدیده در نوار غزه، در این تظاهرات همبستگی، تقبیح تصمیم ناعادلانه و نامنسجم اخراج خودسرانهی کارمندان را اعلام میداریم؛ تصمیمی که بسیاری از خانوادههای آسیبدیده را که به طور کامل و منحصراً به وعدههای غذایی این سازمان وابستهاند، در بحران مالی کنونی ناشی از نسلکشی در غزه محروم میکند.»
فاطمه عبدالله الباسیونی، مادر آوارهای در خان یونس، به دروپ ساید نیوز گفت: «پیشتر، جهان مرکزی آشپزخانه وعدههای غذایی میداد و مردم به سختی روزگار میگذراندند. ناهار میرسید. صبحانه و شام جز از طریق کمکهای مردمی موجود نبود و کمکها بسیار محدود بود. حالا اگر جهان مرکزی آشپزخانه دست بردارد، دیگر نه صبحانهای خواهد بود، نه ناهاری، نه شامی. این کمبود عظیمی در تأمین مواد غذایی خانهها ایجاد میکند.» او افزود: «این تصمیم به مردم فلسطین بسیار آسیب میزند. باید آن را پس بگیرند و از منظری گستردهتر و توسعهیافتهتر به آن بنگرند، نه به گونهای که غذا از ما دریغ شود. ایده باید بهبود کیفیت و کمیت غذای مردم باشد، نه کاهش آن.»
دروپ ساید نیوز از جهان مرکزی آشپزخانه پرس و جو کرد، اما این سازمان پاسخی نداد.
جدای از کاهش کمکهای جهان مرکزی آشپزخانه و جهش قیمت جهانی مواد غذایی در پی جنگ ایران، اداره اطلاعرسانی دولتی غزه بارها هشدار داده است که تعداد کامیونهای کمکی که اسرائیل اجازه ورود به غزه میدهد، به طور معمول بسیار کمتر از سطح توافقشده در توافق «آتشبس» اکتبر است. این اداره روز دوشنبه در بیانیهای اعلام کرد: «این توافق تصریح میکند که روزانه ۶۰۰ کامیون، شامل ۵۰ کامیون سوخت، وارد شود، اما اشغالگران به آن پایبند نبودهاند. تنها ۳۷ درصد از تعداد توافقشدهی کامیونها واقعاً وارد غزه شدهاند. وضعیت سوخت به ویژه بحرانی است و تنها ۱۴ درصد از مقادیر توافقشده تحویل داده شده است. علاوه بر این، هفتهی گذشته تنها ۱,۱۹۶ کامیون از مجموع ۴,۲۰۰ کامیونی که قرار بود در همان دوره وارد شوند، به نوار غزه راه یافتند.» این اداره سطح کمکهای غذایی و ملزومات را «کاملاً ناکافی» خواند.
سازمان ملل نیز بحران فزایندهی غذا را مستند کرده است. این سازمان گزارش داد که کمکها در سه ماههی دوم پس از توافق ۱۰ اکتبر نسبت به سه ماههی اول ۳۷ درصد کاهش یافته است. برنامه جهانی غذای سازمان ملل همچنین خاطرنشان کرد که فلسطینیها در غزه در نیمهی اول آوریل نسبت به مارس کمتر غذا میخوردند و بیشتر خانوادهها تنها یک بار در هفته یا کمتر سبزی، میوه یا پروتئین مصرف میکردند. سازمان ملل این بحران را مستقیماً متوجه تلآویو دانست. گزارش هفتهی پیش سازمان ملل حاکیست: «بستن متناوب گذرگاهها توسط اسرائیل، محدودیتهای جریان کمکهای بشردوستانه و ادامه ممنوعیت ورود ملزومات ضروری، کمبود مزمن مواد غذایی، دارو و کالاهای اساسی را در سراسر غزه ایجاد کرده است.»
هیئت صلح «دونالد ترامپ» که اکنون «گروه ناظر» نامیده میشود، اخیراً در گزارش ۱۵ مه خود به شورای امنیت سازمان ملل، تخلفات روزانه و «موانع دسترسی بشردوستانه» را تأیید کرده، اما اسرائیل را به عنوان طرف مسئول معرفی نکرده است. از زمان اجرایی شدن توافق در اکتبر، اسرائیل بیش از ۹۰۰ فلسطینی را به قتل رسانده است.
روز چهارشنبه، زمانی که خانوادهها برای جشن عید قربان گرد هم آمده بودند، حملات هوایی اسرائیل به یک خانهی مسکونی در مرکز شهر غزه اصابت کرد. به گفتهی هلال احمر فلسطین، دستکم ۱۰ نفر از جمله چهار کودک کشته و بیش از ۲۰ نفر زخمی شدند. تصاویر دلخراشی از بیرون کشیدن کودکان خونین از زیر آوار در میان شعلههای آتش و دود منتشر شد.
روز سه شنبه نیز ۱۴ فلسطینی در یک رشته حملات اسرائیل در سراسر این منطقه کشته شدند. در یکی از این حملات، «محمد عوده»، رهبر شاخهی نظامی حماس، همراه با همسر و فرزندانش – که نقض دیگر آتشبس بود – به قتل رسید.
اسرائیل همچنین به هدف قرار دادن کارکنان امدادی در غزه ادامه داده است. دو تن از آنها در اواخر آوریل در دو حادثهی جداگانه کشته شدند که منجر به تعلیق خدمات بهداشتی و آب رسانی گردید. اسرائیل همچنین در اوایل آوریل به خودروی سازمان بهداشت جهانی تیراندازی کرد که منجر به کشته شدن یک پیمانکار و زخمی شدن چند تن دیگر شد و سازمان بهداشت جهانی را مجبور ساخت تخلیههای پزشکی از طریق گذرگاه رفح را به مدت شش روز به حالت تعلیق درآورد. بر اساس گزارش دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل، دستکم هشت کارگر امدادی از زمان اعلام «آتشبس» در اکتبر کشته شدهاند. از آغاز نسلکشی در اکتبر ۲۰۲۳، نزدیک به ۶۰۰ کارمند بشردوستانه جان خود را از دست دادهاند، از جمله هفت کارمند جهان مرکزی آشپزخانه زمانی که کاروان آنها در آوریل ۲۰۲۴ هنگام خروج از یکی از انبارهای این سازمان در دیرالبلاح هدف حملات هوایی اسرائیل قرار گرفت و این سازمان را ناچار به توقف موقت عملیات خود کرد.
به گفتهی مقامات محلی، از زمان اجرای «آتشبس» در اکتبر، اسرائیل بیش از ۳۰۰۰ تخلف از آن مرتکب شده است، بدون اینکه هیچ محکومیتی از سوی هیئت صلح ترامپ صورت گیرد.
«آدام کوگل»، معاون مدیر خاورمیانه دیدهبان حقوق بشر، هفتهی پیش در بیانیهای پیش از نشست هیئت صلح در شورای امنیت سازمان ملل برای ارائهی گزارش ششماههی خود، گفت: «قرار بود این طرح آسایش بیاورد. در عوض، فلسطینیان در غزه همچنان گرسنهاند، هنوز به مراقبتهای پزشکی دسترسی ندارند و غیرنظامیان هنوز کشته میشوند.» کوگل افزود: «هیچ شعارپردازی نمیتواند این واقعیت را پنهان کند که کمکها در مقیاس مورد نیاز وارد نمیشود.» دیدهبان حقوق بشر همچنین اشاره کرد که چهار آژانس سازمان ملل در دسامبر گذشته هشدار داده بودند که قحطی که تنها هفتهها پیش از طریق آتشبس به تأخیر افتاده بود، بدون دسترسی و تأمین مستمر، میتواند به سرعت بازگردد.
در تظاهرات هفتهی پیش علیه تصمیم جهان مرکزی آشپزخانه برای کاهش وعدههای غذایی، مردی با خشم از میان جمعیت جلو آمد و فریاد زد: «ما واقعاً هیچ چیز نداریم. کجا باید کار کنیم؟ چطور باید به بچههایمان غذا بدهیم؟ از ساعت هشت صبح پشت آشپزخانههای اجتماعی منتظر مینشینم. این است نتیجه.» او در حالی که قابلمهی خالی آشپزخانه را بالا گرفته بود، گریست: «من دو دختر دارم – از کجا باید غذا تهیه کنیم؟ یا همین است؟ آیا همه علیه ما توطئه کردهاید؟ من همان چیزی را میخواهم که هر کشور عربی یا اروپایی با آن زندگی میکند: کرامت و آرامش خاطر.»