چهار جمهوریخواه از دولت جدا شدند و مجلس نمایندگان آمریکا «محکومیت جدی» ترامپ را تصویب کرد.
رسانه چینی ابزرور
ترجمه مجله جنوب جهانی
در تاریخ ۳ ژوئن، با رویگردانی چهار نمایندهٔ جمهوریخواه، مجلس نمایندگان ایالات متحده قطعنامهای را به تصویب رساند که هدف از آن محدود کردن اختیارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، برای اقدام نظامی علیه ایران بود. این نخستین باری است که مجلس، با صدور «سرزنشی جدی»، به مخالفت با تصمیمات جنگی رئیسجمهور در خاورمیانه برخاسته است. رسانههای آمریکایی تحلیل کردهاند که هرچند بر سر اعتبار حقوقی این قطعنامه همچنان تردید وجود دارد، بارِ نمادین آن بسیار چشمگیر است.
رویگردانی چهار جمهوریخواه و صدور «سرزنشی بزرگ»
بر اساس گزارش رویترز، این قطعنامه که ذیلِ «اختیارات جنگ» تدوین شده، تصریح میکند مگر آنکه کنگره رسماً اعلان جنگ کند یا اجازهٔ استفاده از نیروی نظامی را صادر نماید، ترامپ موظف به خارج کردن سربازان از منطقه است. علیرغم آنکه جمهوریخواهان اکثریت مجلس نمایندگان را در اختیار دارند، این قطعنامه با ۲۱۵ رأی مثبت در برابر ۲۰۸ رأی منفی به تصویب رسید. چهار تن از نمایندگان جمهوریخواه با پیوستن به دموکراتها، به این قطعنامه رأی مثبت دادند.
این چهار نماینده که «رویگردان» خوانده شدند، عبارتند از: تام بارت از میشیگان، وارن دیویدسن از اوهایو، برایان فیتزپاتریک از پنسیلوانیا و توماس مسی از کنتاکی. تمامی دموکراتهای حاضر در مجلس به این قطعنامه رأی موافق دادند و تنها هفت نماینده در رأیگیری غایب بودند. جرد گلدن، نمایندهٔ دموکرات از ایالت مِین، که پیشتر به قطعنامهای مشابه رأی منفی داده بود، این بار رأی مثبت خود را اعلام کرد.
در ماههای اخیر، جمهوریخواهان به ندرت آشکارا از سیاستهای ترامپ انتقاد کردهاند، اما اکنون به تازگی رئیسجمهور با موجی از مخالفتها از سوی همحزبیهای خود در کنگره روبرو شده است. این رأیگیری نشان داد که شماری از نمایندگان جمهوریخواه از نحوهٔ مدیریت ترامپ در قبال مناقشات جاری ناخشنود هستند. این اقدامِ نادر از سوی دموکراتها و جمهوریخواهان برای مهارِ اختیارات جنگی رئیسجمهور، از زمان آغاز بحران با ایران صورت میگیرد.
به باور روزنامهٔ فایننشال تایمز، این نخستین بار است که نمایندگان کنگره در قبال جنگِ خاورمیانه، ترامپ را به طور جدی مورد سرزنش قرار میدهند. اکنون که چهار ماه از جنگ با ایران میگذرد و تنشهای منطقهای همچنان بالا است، این رأیگیری «ضربهای نمادین» برای ترامپ محسوب میشود. جمهوریخواهان که در هر دو مجلس سنا و نمایندگان اکثریتی اندک دارند، اکنند با توجه به رأی مجلس نمایندگان، احتمال تصویب طرحی مشابه در سنا بیشتر شده است.
اعتبار حقوقیِ قطعنامه در هالهای از ابهام و معنایی نمادین
رأیگیری ۳ ژوئن، چهارمین بار است که مجلس نمایندگان به طرحی برای محدود کردن اختیارات جنگی رئیسجمهور رأی میدهد. در سه بار گذشته نیز مجلس به قطعنامههایی مشابه در مورد اختیارات جنگ رأی داده بود، اما فاصلهٔ آرای موافق و مخالف روبه کاهش بوده است. ماه گذشته، هنگامی که به نظر میرسید این قطعنامه احتمال تصویب دارد، رهبری جمهوریخواهان مجلس به طور ناگهانی رأیگیری را به تعویق انداخت. اما در روزهای بعد، با توجه به اینکه ترامپ تقریباً هیچ پیشرفتی در جهت پایان دادن به مناقشه حاصل نکرد، دموکراتها بر این نظر پافشاری کردند که جمهوریخواهان دیگر نمیتوانند رأیگیری را به تأخیر بیندازند.
پس از تصویب در مجلس نمایندگان، این قطعنامه به سنا فرستاده شده است و بر اساس «قانون اختیارات جنگ»، سنا ملزم است ظرف دو هفته و نیم آن را بررسی کند. بیشتر رسانههای آمریکا بر این باورند که این قطعنامه نمیتواند بهاجبار ترامپ را به پایان کامل این اقدام نظامی وادارد و بیش از هر چیز جنبهٔ نمادین دارد. به گفتهٔ شبکهٔ سیانان، این قطعنامه، یک «قطعنامهٔ مشترک»ِ دومجلسی است و باید به تصویب هردو مجلس برسد تا الزامآور شود. قطعنامهٔ مشترک نیازی به امضای رئیسجمهور ندارد و رئیسجمهور نیز حق وتوی آن را ندارد، اما بنا بر معرفینامهٔ وبسایت سنا، چنین قطعنامهای فاقد ضمانت اجرایی حقوقی است.
یکی از کارمندان دموکرات مجلس که در روند پیشبرد این قطعنامه نقش داشت، به سیانان گفت که دموکراتها معتقدند این قطعنامه «الزامآور» است و باید در خصوص اعتبار حقوقی آن از طریق دادگاهها تصمیمگیری شود. روزنامهٔ نیویورک تایمز نیز تحلیل کرده که هرچند کنگره همواره از چنین قطعنامههای مشترکی برای اعلام موضع خود در قبال یک مسئله، بدون نیاز به تأیید رئیسجمهور، استفاده میکرده، اما دیوان عالی در سال ۱۹۸۳ حکم داد که هر اقدام کنگره در صورتی الزامآور است که از روند قانونگذاری استاندارد – یعنی ارسال برای امضای رئیسجمهور – بگذرد.
این بدان معناست که هر تلاشی برای الزامآور ساختنِ دستور خروج نیروهای آمریکایی، تقریباً به امضای ترامپ یا دو سوم آرای هر دو مجلس برای نادیده گرفتنِ وتوی احتمالی رئیسجمهور نیاز دارد. سنای آمریکا ماه گذشته در یک رأیگیری تشریفاتی، طرح دیگری با محتوایی مشابه (اما مستقل) را پیش برد؛ طرحی که پیشتر هفت بار با شکست روبرو شده بود. میان رأیگیری تشریفاتی و تبدیل نهایی یک طرح به قانون فاصلهٔ زیادی است. سنای آمریکا هنوز زمان دقیق رأیگیری جدید دربارهٔ این قطعنامه را مشخص نکرده است. ضمناً اگر قطعنامهٔ سنا نیز تصویب شود، ترامپ همچنان میتواند آن را وتو کند.
ترامپ و دستیاران ارشدش همواره تلاش کنگره برای محدود کردن اختیارات جنگی رئیسجمهور را خلاف قانون اساسی خواندهاند. در همان روز تصویب قطعنامه در مجلس نمایندگان، وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون)، وزارت خارجه و سازمان توسعهٔ بینالمللی آمریکا (یواسایآیدی) طی بیانیهای مشترک اعلام کردند که بررسیِ مشترکی را در مورد جنگ آمریکا با ایران، طبق قانون، آغاز کردهاند. قانون فدرال آمریکا از نهادهای نظارتی میخواهد که عملیات نظامیِ فرامرزیِ بیش از ۶۰ روز را به طور ویژه مورد بازرسی قرار دهند.
به گفتهٔ سیانان، این بیانیه به معنای آن است که نهادهای نظارتی فدرال از منظر قانونی تأیید کردهاند که از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه تاکنون (۳ ژوئن)، مدت زمان درگیری ایران و آمریکا از خط قرمز ۶۰ روزه فراتر رفته است. بر اساس «قانون اختیارات جنگ»، رئیسجمهور آمریکا بدون مجوز کنگره نمیتواند نیروهای نظامی را بیش از ۶۰ روز در مخاصمات فعال نگه دارد. دولت ترامپ از ابتدا برای این جنگ مجوز قانونی از کنگره دریافت نکرده بود. پیت هگزت، وزیر دفاع آمریکا، ماه گذشته ادعا کرد که پس از اعلام آتشبس از سوی ترامپ در آوریل، دورهٔ ۶۰ روزهٔ قانونی این جنگ دوباره آغاز شده است.
ادعای ترامپ بر دستیابی قریبالوقوع به توافق، در حالی که درگیریها ادامه دارد
در همان روز سوم ژوئن، ترامپ دربارهٔ اوضاع ایران بار دیگر گفت که مذاکرات آمریکا و ایران «بسیار خوب پیش میرود»، هیئت مذاکرهکنندهٔ آمریکا با طرف ایرانی فضایی صمیمانه دارد و احتمالاً تا پایان هفته به توافق خواهند رسید. ترامپ همچنین افزود که در صورت حصول توافق، تنگهٔ هرمز «فوراً» برای تردد کشتیها بازگشایی خواهد شد، «البته به شرط آنکه مناطق خاصی از مینها پاکسازی شده باشند».
در همین هفته، ایران و آمریکا چندین بار آتشبس را نقض کرده و درگیریهای متعددی داشتهاند. در دوم ژوئن، ارتش آمریکا گزارش داد که موشکها و پهپادهای ایرانی را که به سمت بحرین و کویت شلیک شده بودند، با موفقیت رهگیری کرده است. فرودگاه کویت نیز در اثر این حملات آسیب دید. هنگامی که از ترامپ پرسیدند آیا با توجه به آخرین حملهٔ ایران به کویت، آتشبس میان آمریکا و ایران همچنان پابرجاست، او پاسخ داد: «همه چیز دلیل خودش را دارد»، و گفت که ارتش آمریکا دو شب پیش حملات نسبتاً سنگینی علیه ایران انجام داده است، «پس این اتفاقات بیدلیل نیست و دلیلش معمولاً کم و بیش منطقی است». او همچنین اظهار داشت که اقدام ایران «مسئلهٔ چندان مهمی نبود» و افزود: «ما اوضاع را تحت کنترل داریم و خیلی زود آن را مهار کردیم.»
دموکراتها بر فشار جنگ بر معیشت مردم تأکید دارند، جمهوریخواهان آن را نمایشی سیاسی میخوانند
علیرغم خوشبینی مکرر ترامپ به روند اوضاع، تأثیر جنگ بر معیشت مردم آمریکا به دغدغهای فراگیر تبدیل شده است. نمایندگان دموکرات تأکید کردهاند که ترامپ بدون داشتن برنامهای روشن، ممکن است آمریکا را به جنگی طولانی بکشاند. این نمایندگان همچنین حمله کردند که از زمان حملات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، قیمت بنزین، مواد غذایی و دیگر کالاهای اساسی و همچنین هزینهٔ خدمات در آمریکا به شدت افزایش یافته است. در آوریل، شاخص قیمت تولیدکننده در آمریکا به بیشترین میزان خود در چهار سال گذشته رسید.
دموکراتها موضوع گرانی و فشار بر معیشت را به یکی از محورهای اصلی کارزار انتخاباتی خود برای انتخابات میاندورهای نوامبر تبدیل کردهاند. گرگوری میکس، ارائهدهندهٔ این قطعنامه، پس از پایان رأیگیری در بیانیهای اعلام کرد: «تصویب این قطعنامه دربارهٔ اختیارات جنگ، نقطهٔ عطف مهمی است. روزبهروز بر تعداد جمهوریخواهانی که صدای رأیدهندگان را میشنوند افزوده میشود. مردم آمریکا دیگر نمیخواهند کشورشان در خاورمیانه گرفتار جنگی بیپایان شود.» او این اقدام را گام نخست برای پایان دادن کامل به این جنگ خواند.
در مقابل، نمایندگان جمهوریخواه مخالف این قطعنامه، ارائهٔ چنین طرحی از سوی دموکراتها را نمایشی سیاسی ارزیابی کردند که هدفش تضعیف آمریکا و فرصتطلبی علیه ترامپ است.