آیا سیل معبد پادشاه اژدها را برده است؟  جمهوری‌خواهان مورمون ترامپ را با تماس‌های تلفنی بمباران می‌کنند: «همین حالا مسیرتان را تغییر دهید!»

گزارشی از مجله جنوب جهانی

در دنیای سیاست آمریکا، گاهی تنش‌های درونی چنان عمیق می‌شوند که حتی متحدان سنتی یک حزب را در برابر یکدیگر قرار می‌دهند. این بار این تنش نه بر سر بودجه یا سیاست خارجی، که بر سر موضوعی الهیاتی و هویتی روی داده است: نسبت مورمون‌ها با مسیحیت. پیت هگزت، وزیر دفاع آمریکا که همواره سعی داشته روحیهٔ مسیحی‌ایوانجلیکال را به ساختار پنتاگون تزریق کند، به تازگی با تصمیمی ظاهراً ساده و اداری، آتش زیر خاکستری را شعله‌ور ساخت. تصمیم او برای کاهش فهرست کدهای دینی نظامیان از دویست و یازده عنوان به سی و یک عنوان، اگرچه با شعار بهینه‌سازی و سهولت کار کشیش‌های نظامی اعلام شد، اما در عمل به میدان نبرد الهیاتی میان دو جریان قدرتمند جمهوری‌خواه تبدیل گشت.

نکتهٔ حساس ماجرا این بود که در فهرست جدید، بیست و یک فرقهٔ مسیحی ذیل عنوان کلی «مسیحیت» دسته‌بندی شدند، اما نام «کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخرالزمان» که به مورمون‌ها معروف است، پیشوند «مسیحی» را دریافت نکرد. این یعنی پنتاگون عملاً وارد یکی از قدیمی‌ترین و حساسترین مناقشات الهیاتی در آمریکا شد: آیا یک مورمون، مسیحی محسوب می‌شود یا خیر؟ از نگاه جریان اصلی مسیحیت انجیلی و کاتولیک، پاسخ منفی است. اما مورمون‌ها خود را نه فقط مسیحی، که بازگردانندهٔ مسیحیت حقیقی می‌دانند. حالا وزارت دفاع با یک طبقه‌بندی ساده، عملاً موضع یک سوی این مناقشه را گرفته بود.

واکنش سناتورهای جمهوری‌خواه ایالت یوتا، که ایالت مادر مورمون‌ها محسوب می‌شود، فوری و خشمگینانه بود. مایک لی که نام کامل او مایک لی است، در رأس منتقدان قرار گرفت. او در شبکهٔ اجتماعی ایکس فیلمی منتشر کرد و با لحنی تند و عاطفی، این اقدام را محکوم کرد. مایک لی گفت که این کار نه فقط به باورهای شخصی او، که به ده‌ها هزار نظامی مورمون حاضر در ارتش آمریکا توهین است. اما فراتر از آن، او یک اصل مهم را مطرح کرد: دولت فدرال حق ندارد وارد اختلافات کلامی و فرقه‌ای میان ادیان شود. مایک لی صریحاً اعلام کرد که این اقدام برخلاف قانون اساسی و سنت بنیادین آزادی دینی در آمریکاست.

نکتهٔ جالب اینجاست که مایک لی دست به دامان کسی شد که معمولاً متحد مسیحیان انجیلی است: دونالد ترامپ. او مستقیماً با رئیس‌جمهور تماس گرفت و موضوع را توضیح داد. ترامپ که همواره به حساسیت‌های انتخاباتی در میان مورمون‌ها توجه داشته، ظاهراً سریعاً وارد عمل شد. گزارش‌ها حاکی از آن است که تماس‌های تلفنی متعددی میان مایک لی، ترامپ و پیت هگزت صورت گرفت. حتی گلن بک، مفسر محافظه‌کار و سرشناس که خود مورمون است، گفت که ترامپ در ساعت پنج و سی دقیقه صبح روز دوشنبه با او تماس گرفت و اعلام کرد که مشکل را حل کرده است.

نتیجهٔ این لابی‌گری شدید، چیزی بود که در واشنگتن به «عقب‌نشینی سریع» معروف است. پنتاگون یک روز بعد، بدون پذیرش صریح اشتباه، فهرست جدیدی منتشر کرد که در آن هیچ فرقه‌ای پیشوند «مسیحی» نداشت. بیانیهٔ رسمی وزارت دفاع با زبانی دیپلماتیک گفت که نسخهٔ قبلی فقط یک پیش‌نویس بوده و حاوی «تکرار و برچسب‌های زائد» و اکنون «خطاها اصلاح شده» است. جالب اینجاست که همین وزارت دفاع تاکید کرد وظیفهٔ آن «قضاوت دربارهٔ مناقشات الهیاتی نیست، بلکه احترام به همهٔ باورهای صادقانه در ارتش است». مایک لی هم با رضایت نسبی این توضیح را پذیرفت و از هگزت ابراز سپاس‌گزاری کرد.

اما آنچه این ماجرا را عمیقاً جالب می‌کند، تضاد پنهان در دل حزب جمهوری‌خواه است. از یک سو، مورمون‌های یوتا و نواحی دیگر، که بر اساس نظرسنجی‌های پیو ریسرچ سنتر، یکی از وفادارترین پایگاه‌های رأی جمهوری‌خواهان هستند. از سوی دیگر، مسیحیان انجیلی که پیت هگزت نمایندهٔ برجسته‌ی آنان در کابینه است و همواره مورمون‌ها را مسیحی حقیقی نمی‌دانند. هگزت که پیش از این یک کشیش انجیلی به نام داگ ویلسون را برای موعظه در پنتاگون دعوت کرده بود، به خوبی می‌داند که در سنت الهیاتی او، مورمون‌ها در زمرهٔ فرقه‌های انحرافی طبقه‌بندی می‌شوند. حالا این سوال پیش می‌آید: آیا هگزت واقعاً نمی‌دانست که حذف پیشوند «مسیحی» برای مورمون‌ها چه طوفانی به پا می‌کند؟ یا اینکه این اقدام کاملاً آگاهانه بود و او در پی تثبیت الهیات انجیلی در بدنهٔ ارتش بود؟

از یک زاویهٔ دیگر، این ماجرا نشان می‌دهد که چگونه مسائل دینی و هویتی در سیاست داخلی آمریکا می‌توانند بر ائتلاف‌های حزبی فشار بیاورند. همان حزبی که همواره شعار «آزادی دینی» سر می‌دهد، حالا درگیر اختلافی شده که ریشه در تعریف «مسیحی حقیقی» دارد. مایک لی در مصاحبه‌های خود گفت: «دولت نباید تعیین کند که چه کسی مسیحی است.» این حرف در ظاهر ساده، اما در واقع خطاب به همان نیروهایی است که می‌خواهند مسیحیت را به یک جریان خاص و انحصاری محدود کنند.

در نهایت، این رویداد را می‌توان نمادی از تحولات عمیق‌تر در حزب جمهوری‌خواه دانست. جایی که ائتلاف مورمون‌ها و انجیلی‌ها، که زمانی برای پیروزی در انتخابات ضروری بود، حالا با تنش‌های الهیاتی روبه‌رو شده است. پنتاگون با تغییر سریع فهرست خود، نشان داد که در عمل نمی‌تواند پای ثابت یک مناقشهٔ کلامی بماند، اما این سوال همچنان باقی است: آیا این ماجرا فقط یک اشتباه اداری بود یا تلاشی برای تغییر مرزهای هویتی در نیروهای مسلح؟ و مهم‌تر اینکه، دفعهٔ بعد که هگزت یا همفکرانش بخواهند چنین تغییراتی اعمال کنند، چه واکنشی از سوی متحدان سنتی جمهوری‌خواه رقم خواهد خورد؟ آنچه روشن است، این که آب سردی که روی آتش این اختلاف ریخته شد، شاید شعله را برای لحظه‌ای فرو نشاند، اما زغال‌های داغ این مناقشه همچنان زیر خاکستر داغ است.