سی ان ان
ترجمه مجله جنوب جهانی
ایالات متحده روز چهارشنبه متن رسمی یادداشت تفاهمی را که در پایان هفته با ایران به دست آمده بود، منتشر کرد.
یکی از مقامات ارشد دولت ایالات متحده این سند ۱۴ مادهای را قرائت نمود؛ سندی که مفاد مربوط به بازگشایی تنگه هرمز، کاهش برخی محدودیتهای مالی علیه ایران و الزامات مرتبط با رسیدگی به برنامه هستهای ایران در جریان مذاکرات فنی آتی را تبیین میکند.
این سند که «یادداشت تفاهم اسلامآباد میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران» نام دارد، پس از اعتراضات گسترده به عدم انتشار عمومی متن آن، در اختیار رسانهها قرار گرفت.
این مقام ارشد آمریکایی اظهار داشت: «این اساساً توافقی است که به ما اجازه میدهد تنگه هرمز را فوراً بازگشایی کنیم، ایرانیها را به نابود کردن غبار هستهای متعهد سازیم و سپس اهرمی در اختیار ما میگذارد که اگر ایرانیها رفتار مناسبتری پیشه کنند، ما نیز با افزایش گشایشهای اقتصادی و کاهش تحریمها پاسخ دهیم؛ امری که میتواند آنان را به کشوری شکوفاتر تبدیل کند.»
قرار است این یادداشت تفاهم روز جمعه به طور رسمی امضا شود که این امر آغازگر یک بازه زمانی ۶۰ روزه برای مذاکره پیرامون شروط نهایی توافق خواهد بود. پیش از این، شبکه سیانان (CNN) گزارشی درباره پیشنویس این توافق که شروط را تبیین میکرد، منتشر کرده بود. متن رسمی منتشرشده توسط ایالات متحده مشابه آن پیشنویس است، اما تفاوتهای عبارتی خاصی دارد؛ از جمله اینکه متن رسمی به یک «روششناسی حداقلی» برای بینظرسازی ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران اشاره میکند، در حالی که در پیشنویس چنین مطلبی وجود نداشت.
متن کامل و رسمی سند:
ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران در تاریخ [__] با حسن نیت متقابلاً بر موارد زیر توافق نمودند:
۱ — ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران و متحدان آنها در جنگ کنونی، این یادداشت تفاهم را به منظور اعلام خاتمه فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبههها، از جمله در لبنان، امضا میکنند و از این پس متعهد میشوند که هیچگونه جنگ یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و از تهدید یا توسل به زور علیه یکدیگر خودداری ورزند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین نمایند. توافق نهایی، خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبههها، از جمله در لبنان و سایر مفاد این بند را تأیید خواهد کرد.
۲ — ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد میشوند که به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری نمایند.
۳ — ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد میشوند که حداکثر ظرف مدت ۶۰ روز، که با توافق طرفین قابل تمدید است، مکتوبات مربوط به توافق نهایی را مذاکره و محقق سازند.
۴ — بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده آمریکا فرآیند رفع محاصره دریایی و هرگونه ایجاد مزاحمت یا مانع در برابر جمهوری اسلامی ایران را آغاز خواهد کرد و ظرف مدت ۳۰ روز محاصره دریایی را به طور کامل پایان خواهد داد. در این بازه زمانی، تردد شناورها متناسب با حجم ترافیک پیش از جنگ که توسط جمهوری اسلامی ایران احیا میشود، جریان خواهد یافت. ایالات متحده آمریکا افزون بر این متعهد میشود که نیروهای خود را ظرف مدت ۳۰ روز پس از توافق نهایی، از مجاورت جمهوری اسلامی ایران خارج کند.
۵ — پس از امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران با بهکارگیری بیشترین تلاش خود، تمهیدات لازم را برای عبور امن و بدون هزینه کشتیهای تجاری، صرفاً به مدت ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد. تردد کشتیهای تجاری فوراً آغاز خواهد شد و با در نظر گرفتن لزوم رفع موانع فنی و نظامی، عملیات مینروبی توسط جمهوری اسلامی ایران ظرف مدت ۳۰ روز برقرار میگردد. جمهوری اسلامی ایران به منظور تبیین نحوه اداره و خدمات دریایی آتی در تنگه هرمز، با سلطنت عمان و در رایزنی با سایر کشورهای ساحلی خلیج فارس، همسو با قوانین بینالمللی مرجع و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، گفتگو خواهد کرد.
۶ — ایالات متحده آمریکا متعهد میشود که با همکاری شرکای منطقهای، طرحی قطعی و مورد توافق طرفین را با بودجه حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار آمریکا برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تدوین کند. سازوکار اجرای این طرح به عنوان بخشی از توافق نهایی ظرف مدت ۶۰ روز نهایی خواهد شد. تمامی مجوزها، معافیتها و اجازهنامههای لازم برای تراکنشهای مالی مربوطه از سوی ایالات متحده آمریکا اعطا خواهد شد.
۷ — ایالات متحده آمریکا متعهد میشود که کلیه انواع تحریمها علیه جمهوری اسلامی ایران، شامل قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد، قطعنامههای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و تمامی تحریمهای یکجانبه ایالات متحده (اعم از اولیه و ثانویه) را طبق جدول زمانی توافقشده به عنوان بخشی از توافق نهایی لغو کند. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا اهمیت حیاتی موضوع لغو تحریمهای فوقالذکر را به رسمیت میشناسند و عزم خود را برای رسیدگی فوری به این مسائل در مذاکرات به منظور دستیابی به توافق متقابل اعلام میدارند.
۸ — جمهوری اسلامی ایران مجدداً تأیید میکند که به دنبال دستیابی یا توسعه تسلیحات هستهای نخواهد بود. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق نمودهاند که وضعیت مواد غنیشده ذخیرهشده را بر اساس سازوکاری که با توافق طرفین و همسو با جدول زمانی مندرج در بند هفت تعیین میشود، مشخص کنند؛ بدین صورت که روششناسی حداقلی برای رقیقسازی در محل تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعمال گردد. طرفین همچنین توافق کردند که در خصوص مسئله غنیسازی و سایر موضوعات مورد توافق طرفین مرتبط با نیازهای هستهای جمهوری اسلامی ایران، بر مبنای چارچوبی رضایتبخش که در توافق نهایی مکتوب میشود، گفتگو کنند. توافق نهایی مفاد این بند را تأیید خواهد کرد. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران اهمیت حیاتی موضوعات هستهای فوقالذکر را به رسمیت میشناسند و عزم خود را برای رسیدگی فوری به این مسائل در مذاکرات به منظور دستیابی به توافق متقابل اعلام میدارند.
۹ — تا زمان حصول توافق نهایی، ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران با حفظ وضع موجود موافقت میکنند. جمهوری اسلامی ایران وضع موجود برنامه هستهای خود را حفظ خواهد کرد و ایالات متحده آمریکا هیچگونه تحریم جدیدی اعمال ننموده و نیروهای اضافی در منطقه مستقر نخواهد کرد.
۱۰ — ایالات متحده آمریکا متعهد میشود که بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان لغو کامل تحریمها، وزارت خزانهداری ایالات متحده معافیتهایی را برای صادرات نفت خام ایران، فرآوردههای نفتی و مشتقات آن و کلیه خدمات مرتبط از جمله تراکنشهای بانکی، بیمه، حملونقل و غیره صادر کند.
۱۱ — ایالات متحده آمریکا متعهد میشود که با اجرای این یادداشت تفاهم، وجوه و داراییهای مسدودشده یا محدودشده جمهوری اسلامی ایران را به طور کامل جهت استفاده در دسترس قرار دهد. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران در جریان مذاکرات درباره رویههای مربوط به آزادسازی این وجوه توافق خواهند کرد. این وجوه، خواه در حساب اصلی نگهداری شوند و خواه منتقل گردند، باید برای پرداخت به هر ذینفع نهایی که از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین میشود، کاملاً قابل استفاده باشند. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود که بر همین اساس، کلیه مجوزها و تأییدیههای لازم را صادر کند.
۱۲ — ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق دارند که یک سازوکار اجرایی برای نظارت بر اجرای موفقیتآمیز این یادداشت تفاهم و پایبندی آتی به توافق نهایی ایجاد شود.
۱۳ — پس از امضای این یادداشت تفاهم و مشروط به آغاز اجرای بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و تداوم اجرای این اقدامات، ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران مذاکرات را پیرامون توافق نهایی صرفاً در خصوص سایر بندها آغاز خواهند کرد.
۱۴ — توافق نهایی از طریق یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد مورد تأیید قرار خواهد گرفت.
پیشنویس توافق بهدستآمده توسط سیانان (CNN)
روز چهارشنبه، پیش از آنکه متن مذکور به طور رسمی منتشر شود، شبکه سیانان نسخهای از آن را که از یک مقام آمریکایی به دست آورده بود، منتشر نمود. دیپلماتی که این متن را در جریان نشست سران گروه هفت (G7) در فرانسه دیده بود، محتوای آن را تأیید کرد؛ همانطور که دو منبع دیپلماتیک دیگر مطلع از مذاکرات نیز آن را تأیید نمودند.
با توجه به پنهانکاری ایالات متحده و ایران درباره عبارات متن، مشخص نبود که آیا پیشنویس به اشتراک گذاشته شده با سیانان منعکسکننده الفاظ دقیق سند نهایی که قرار است روز جمعه به صورت حضوری در سوئیس امضا شود خواهد بود یا خیر. سخنگوی کاخ سفید صبح چهارشنبه اظهار داشت که این متن منعکسکننده یادداشت تفاهم واقعی نیست.
یکی از تفاوتهای اصلی میان سند پیشنویس و متن رسمی نهایی، گنجانده شدن «روششناسی حداقلی» برای بینظرسازی ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران است. این بند یک «روششناسی حداقلی» را برای رقیقسازی اورانیوم در حد تسلیحاتی با مواد دارای غنای پایینتر، تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی (دیدهبان هستهای سازمان ملل متحد) مشخص میکند. پیشنویس اولیه شامل چنین عباراتی نبود.
متن نهایی همچنین تصریح میکند که ایران به کشتیهای تجاری اجازه خواهد داد «صرفاً به مدت ۶۰ روز و بدون هزینه» از تنگه هرمز عبور کنند؛ شرطی که در پیشنویس ذکر نشده بود.
این مقام آمریکایی به سیانان گفت متنی که در اختیار این شبکه قرار گرفته، منعکسکننده توافقی است که روز یکشنبه به صورت دیجیتال توسط رئیسجمهور دونالد ترامپ، معاون رئیسجمهور جیدی ونس و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران امضا شده است.
مقامات آمریکایی در گفتگو با سیانان اهمیت خود این یادداشت تفاهم را تقلیل داده و آن را یک «سند سیاسی» خواندهاند که منعکسکننده تعهدات حیاتی کانالهای پشتیبان ایران به ایالات متحده، بهویژه در خصوص آینده برنامه هستهای تهران نیست. کاخ سفید در مواجهه با پیشنویس بهدستآمده توسط سیانان، به درخواستها برای اظهار نظر پاسخ نداد. خبرگزاری نیمهرسمی ایرانی تسنیم، نسخههای لو رفته از پیشنویس را نادرست توصیف کرد. پیش از این، بلومبرگ نیز نسخهای از این پیشنویس را منتشر کرده بود.
متن کامل پیشنویس سند به روایت سیانان:
۱ — جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده به همراه متحدان خود در جنگ کنونی، با امضای این یادداشت تفاهم، خاتمه فوری و دائمی جنگ در تمامی جبههها از جمله لبنان را اعلام مینمایند و متعهد میشوند که از این پس هیچگونه اقدام خصمانهای علیه یکدیگر آغاز نکنند و از تهدید یا توسل به زور علیه یکدیگر خودداری ورزند. توافق نهایی مفاد این ماده و سایر مواد را تأیید خواهد کرد.
۲ — جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده متعهد میشوند که به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری نمایند.
۳ — جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده متعهد میشوند که ظرف حداکثر ۶۰ روز، که با توافق طرفین قابل تمدید است، مذاکره نموده و به توافق نهایی دست یابند.
۴ — بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده محاصره دریایی را رفع کرده و از هرگونه مداخله یا ممانعت علیه جمهوری اسلامی ایران جلوگیری به عمل میآورد و ترافیک دریایی را ظرف حداکثر ۳۰ روز به ظرفیت کامل خود بازمیگرداند؛ تردد کشتیها متناسب با حجم ترافیک پیش از جنگ از سوی جمهوری اسلامی ایران خواهد بود. ایالات متحده همچنین متعهد میشود که نیروهای خود را ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی از مناطق پیرامونی خارج کند.
۵ — پس از امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران فوراً گامهایی را برخواهد داشت تا اطمینان حاصل شود که تردد کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس ظرف ۳۰ روز به حجم پیش از جنگ بازمیگردد؛ این امر با در نظر گرفتن لزوم رفع موانع فنی و خنثیسازی مینها توسط ایران صورت میگیرد.
۶ — ایالات متحده متعهد میشود که به همراه شرکای منطقهای خود، طرحی جامع و مورد توافق طرفین برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند و در عین حال تأمین مالی حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار را تضمین نماید. سازوکار اجرای این طرح، به عنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز تدوین خواهد شد.
۷ — ایالات متحده متعهد میشود که بر اساس جدول زمانی توافقشده به عنوان بخشی از توافق نهایی، به کلیه انواع تحریمهایی که در حال حاضر جمهوری اسلامی ایران با آنها مواجه است، از جمله قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد و شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) و تمامی تحریمهای یکجانبه ایالات متحده، اعم از اولیه و ثانویه، پایان دهد.
۸ — جمهوری اسلامی ایران مجدداً تکرار میکند که هرگز تسلیحات هستهای تولید نخواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق نمودهاند که سرنوشت مواد غنیشده و سرنوشت سایر موضوعات مرتبط با هستهای مورد توافق طرفین، از جمله نیازهای هستهای ایران، به نحو مقتضی در توافق نهایی مورد رسیدگی قرار گیرد؛ توافق نهایی مفاد این ماده را تأیید خواهد کرد.
۹ — جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق دارند که تا زمان حصول توافق نهایی، وضع موجود را حفظ کنند: ایران وضع موجود را در برنامه هستهای خود حفظ خواهد کرد و ایالات متحده تحریمهای جدیدی علیه ایران اعمال نخواهد کرد و نیروهای خود را در منطقه تقویت نخواهد نمود.
۱۰ — ایالات متحده متعهد میشود که بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم و تا تاریخ لغو تحریمها، وزارت خزانهداری ایالات متحده معافیتهایی را برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها و کلیه خدمات مرتبط از جمله بانکداری، بیمه، حملونقل و نظایر آن صادر کند.
۱۱ — ایالات متحده متعهد میشود که با توجه به پیشرفت مذاکرات به سمت توافق نهایی، وجوه و داراییهای مسدودشده یا محدودشده جمهوری اسلامی ایران آزاد شده و به طور کامل جهت استفاده در دسترس قرار گیرد. این وجوه، خواه در حساب اصلی نگهداری شوند و خواه منتقل گردند، برای هرگونه پرداخت به ذینفع نهایی که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین میشود، استفاده خواهد شد و به طور کامل جهت استفاده در دسترس خواهد بود. ایالات متحده متعهد میشود که کلیه مجوزها و پروانههای لازم را بر این اساس صادر کند.
۱۲ — جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق دارند که یک سازوکار اجرایی برای نظارت بر اجرای موفقیتآمیز و پایبندی آتی به توافق نهایی ایجاد شود.
۱۳ — در پی امضای این یادداشت تفاهم و پس از دریافت اطمینان در خصوص آغاز اجرای مواد ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و تداوم اجرای این گامها، جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده وارد مذاکرات برای توافق نهایی صرفاً در رابطه با مواد باقیمانده خواهند شد.
۱۴ — توافق نهایی از طریق قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب خواهد رسید.
این گزارش با اطلاعات تکمیلی بهروزرسانی شده است.
مورگان لیسون از سیانان (CNN) در تنظیم این گزارش مشارکت داشته است.