بر اساس گزارشهایی که به نقل از مقامات ارشد آمریکایی در چند رسانه منتشر شده، ایالاتمتحد و جمهوریاسلامیایران بر سر توقف درگیریها و ادامهٔ گفتوگوهای صلحآمیز در دوحه، پایتخت قطر، در روز سهشنبه به توافق رسیدهاند.
این توافق در حالی حاصل میشود که دو طرف روزهای جمعه و شنبه دست به تبادل حملاتی زدند که تنها یازده روز پس از امضای تفاهمنامهای صورت گرفت که برای پایان قطعی مناقشهای که از اواخر فوریه و با حملهٔ مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شده بود، طراحی شده بود. در خلال روزهای پایانی هفته، ایالاتمتحد پس از آنکه ایران را به انجام حملات پهپادی به کشتیهای عبوری از تنگهٔ هرمز متهم کرد، اهداف نظامی را در جنوب ایران هدف قرار داد. ایران نیز در پاسخ، موشکهایی به سوی کویت و بحرین، که میزبان پایگاههای آمریکایی هستند، شلیک کرد.
یک مقام آمریکایی روز یکشنبه به خبرگزاری اکسیوس گفت: «تصمیم گرفتیم که تمام فعالیتهای جنبی را متوقف کنیم.» مقام دیگری نیز به روزنامهٔ هیل گفت: «گفتوگوهای فنی در تمام زمینههای مندرج در تفاهمنامه ادامه خواهد یافت. دو طرف فعلاً آتشبس را رعایت کرده و کشتیها میتوانند آزادانه تردد کنند.» هر دو مقام تأکید کردهاند که انتظار میرود دو کشور روز سهشنبه در دوحه دیدار کنند.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) پیشتر هشدار داده بود که حملات بیشتر آمریکا به «توقف کامل تمام فرایندهای دیپلماتیک» منجر خواهد شد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، روز یکشنبه در نشست خبری در بغداد اعلام کرد که تنگهٔ هرمز «ظرف سی روز به ظرفیت پیشازجنگ خود بازخواهد گشت و مدیریت آن منحصراً در اختیار ایران خواهد بود.» وی تأکید کرد که «مسئولیت اجرای این ترتیبات صرفاً بر عهدهٔ جمهوریاسلامی است» و هشدار داد که «هرگونه مداخله یا تلاش برای ایجاد ترتیبات موازی» اوضاع را پیچیده کرده و بازگشایی این آبراهٔ راهبردی را با تأخیر مواجه خواهد کرد.
گفتنی است که تفاهمنامهٔ امضاشده در تاریخ ۱۷ ژوئن، بازهٔ شصتروزه (با قابلیت تمدید) را برای مذاکرات نهایی میان واشنگتن و تهران تعیین کرده بود.
به گزارش اکسیوس، مذاکرهکنندگان در ابتدا قصد داشتند در سوئیس گرد هم آیند و دربارهٔ برنامهٔ هستهای ایران گفتوگو کنند، اما تشدید اخیر تنشها، کانون مذاکرات را به تنگهٔ هرمز معطوف کرده است. ایران بر حق خود برای تعیین رژیم حاکم بر این آبراه و دریافت عوارض تأکید دارد، در حالی که آمریکا این خواستهها را نمیپذیرد.
تنگهٔ هرمز که حدود یکچهارم از تجارت نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند، در طول این مناقشه عملاً به روی تردد تقریباً همهٔ کشتیها بسته بوده است.