نویسنده: ادواردو میگوئل آلوارز استوز

ترجمه مجله جنوب جهانی

مسکو می‌گوید ما متحدان استراتژیک هستیم؛ این جمله را در هر نشست، در هر بیانیه و در هر سالگرد روابط دوجانبه تکرار می‌کند. اما از نفت خبری نیست. نفت‌کش‌ها پیدا‌شان نمی‌شود و خاموشی‌ها همچنان ادامه دارد. از من خواسته بودید علت را بررسی کنم؛ این هم نتیجه‌اش:

واقعیت: افت ناگهانی صادرات نفت

از مه ۲۰۲۶، جریان نفت روسیه به سمت کوبا تقریباً قطع شده است. نفت‌کش «آناتولی کولودکین» با ۷۳۰ هزار بشکه نفت، صرفاً به‌لطف معافیت بشردوستانه‌ای که واشنگتن به قطره‌چکانی صادر کرد، وارد بندر ماتانزاس شد؛ این تنها محموله بود. نفت‌کش «یونیورسال» هم که پشت سر آن با ۲۷۰ هزار بشکه گازوئیل حرکت می‌کرد، هفته‌ها در اقیانوس اطلس سرگردان ماند و در نهایت محموله‌اش را در ونزوئلا تخلیه کرد. «سی هورس» هم مسیرش را به سمت ترینیداد و توباگو تغییر داد. شرکت‌های کشتی‌رانی که پیش‌تر نفت خام روسیه را به کوبا می‌بردند، رسماً کار را تعطیل کرده‌اند. این اتفاقی نبود، یک تصمیم بود.

دلیل: محاصره دریایی ایالات متحده

در ۳۰ مه ۲۰۲۶، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هشداری داد که در تمام بنادر جهان پیچید: هر شناوری، با هر پرچمی، که نفت روسیه را به کوبا حمل کند، تحریم خواهد شد. نه فقط خود کشتی، بلکه شرکت کشتی‌رانی، شرکت بیمه و بانکی هم که سرمایه‌گذاری این عملیات را بر عهده دارد تحریم می‌شوند؛ یعنی همه چیز. ایالات متحده نیازی ندید نیروهای دریایی‌اش را برای توقیف کشتی‌ها بفرستد. فقط کافی بود شرکت‌های حاضر در تجارت بین‌الملل را تهدید کند. هیچ شرکت کشتی‌رانی حاضر نیست دسترسی‌اش را به سیستم مالی دلاری، سر یک محموله به مقصد کوبا به خطر بیندازد. روسیه این را می‌داند و درست به همین دلیل کشتی‌هایش راهی کوبا نمی‌شوند.

حقیقت تلخ: مسکو قصد تنش ندارد

اصل مطلب این‌جاست: روسیه توان نظامی لازم برای اسکورت یک نفت‌کش تا ماتانزاس را دارد؛ زیردریایی‌های هسته‌ای، ناوچه‌های مجهز به موشک‌های هایپرسونیک و بمب‌افکن‌های دوربرد دارد. اما این کار را انجام نمی‌دهد. نه اینکه نتواند، بلکه نمی‌خواهد هزینه سیاسی و نظامیِ یک رویارویی مستقیم با نیروی دریایی آمریکا را در کارائیب بپردازد. برای روسیه، کوبا فقط یک مهره در رقابت‌های ژئوپلیتیک است؛ ابزاری برای فشار بر واشنگتن، پایگاهی برای بمب‌افکن‌های استراتژیک و نمادی ضدامپریالیستی که در جنوب جهانی به آن‌ها اعتبار می‌دهد. اما یک اولویت حیاتی نیست؛ اوکراین نیست، قطب شمال نیست و مرزهای مستقیمش هم محسوب نمی‌شود. وقتی اوضاع سخت می‌شود، مسکو دست به انتخاب می‌زند و نبرد سر نفت کوبا در فهرست اولویت‌هایش جایی ندارد.

سکوت کرملین

نکته افشاگرانه، حرف‌های روسیه نیست، بلکه سکوتش است. نه اعتراض تند و تیزی در شورای امنیت سازمان ملل مطرح شد، نه واشنگتن به تلافی تهدید شد و نه کرملین بیانیه‌ای داد که بگوید «به هر قیمتی، سوخت متحد استراتژیک‌مان را تأمین می‌کنیم». چیزی که وجود دارد فقط سکوت دیپلماتیک است. در همین حال، بیانیه‌ها همچنان از «همکاری استراتژیک» و «برادری ملت‌ها» دم می‌زنند؛ واژه‌های زیبایی که نه اجاقی را روشن می‌کنند و نه درمانی برای بیمارستان‌ها می‌شوند.

موضع من

پرسش شما بجا است و پاسخ آن تلخ. روسیه فرستادن نفت را متوقف کرد چون ایالات متحده تحویل آن را برای تمام دنیا ممنوع ساخت، و مسکو هم حاضر نیست در عمل با این ممنوعیت مقابله کند و فقط به شعار بسنده کرده است. آیا آن‌ها متحدان استراتژیک هستند؟ در سخنرانی‌ها، بله؛ اما در عمل، وقتی فشار تحریم‌ها بالا می‌رود، هر کس به فکر خویش است. این‌ها را از سر خشم نمی‌نویسم، از روی واقع‌بینی می‌نویسم. زیرا انقلاب کوبا از مدت‌ها پیش آموخته که همبستگی بین‌المللی اهمیت دارد، اما تنها ضامن بقای ما، خودمان هستیم. اگر نفت روسیه هم نرسد، بدون آن گلیم خود را از آب بیرون می‌کشیم؛ همان‌طور که در دهه ۹۰، پس از فروپاشی ناگهانی اتحاد جماهیر شوروی کارمان را پیش بردیم، همان روزهایی که می‌گفتند کوبا ظرف چند هفته سقوط می‌کند. آن زمان سقوط نکردیم، حالا هم سقوط نخواهیم کرد.

چرا که قدرت ما در مسکو نیست، در درون خود ماست. یا میهن یا مرگ. پیروز خواهیم شد.