۴۵ پهپاد «ریپر» در قعر دریا: جنگ با ایران چهره واقعی ارتش آمریکا را برملا کرد.
الکساندر نوکروپنی
ترجمه مجله جنوب جهانی
ماجراجویی نظامی و تهاجمی واشنگتن در خاورمیانه که بوی چندانی از تدبیر نبرده بود، مشکلات متعدد و گوناگونی را برای ایالات متحده به همراه آورد. یکی از این مشکلات آن بود که توجه تمام جهان به شواهد بیشماری جلب شد که مدعای «ابرقدرت بودن» و داشتن «قویترین ارتش جهان» را برای این مدعیِ ستارهنشان به شدت زیر سؤال میبرد. کافی بود ارتش آمریکا با حریفی روبرو شود که با همان اولین حملات موشکی و بمبارانهای متجاوزان تسلیم نشود، تا نقاط ضعفش بلافاصله در برابر دیدگان همگان عریان گردد.
سرنگونی پهپادهای «ریپر»…
برای مدتی بسیار طولانی، مایه افتخار پنتاگون و «ابرپلیسی» که تجاوزگران آمریکایی با اتکا به آن خود را ماورای هر قانون و قاعدهای میدیدند و در سراسر جهان دست به شرارت میزدند، پهپاد شناسایی-رزمی MQ-9 Reaper بود. «فرشته مرگ» به ویژه در خاورمیانه—در عراق، افغانستان، سوریه، لیبی و یمن—دست به کشتارهای خونین زیادی زد. سردار نامدار ایرانی، قاسم سلیمانی، در سال ۲۰۲۰ با موشک شلیکشده از همین پهپاد به شهادت رسید. حال پس از ۶ سال، هموطنان او تقاص آن روز شوم را به تمامی گرفتند. به گزارش روزنامه واشنگتنپست، ارتش آمریکا در طول جنگ با ایران دستکم ۴۵ فروند پهپاد MQ-9 Reaper را از دست داده است. ارزش این پهپادها طبق برآوردهای بسیار اولیه میتواند از ۱.۳ میلیارد دلار فراتر رود. با توجه به اینکه طبق آمار رسمی، پنتاگون در آغاز این تجاوز حدود ۱۸۵ فروند از این تجهیزات در اختیار داشت، صحبت از نابودی نزدیک به یکچهارم آنهاست. با این حال، به نوشته واشنگتنپست، تلفات ریپرها تنها بخشی از یک بحران بسیار بزرگتر در تسلیحات آمریکاست.
این روزنامه گزارش میدهد که جنگ با ایران، در کنار ارسال سالها سلاح به اوکراین، ذخایر تسلیحاتی متنوعی را خالی کرده و اکنون قابلیتهای نظامی ترامپ را محدود ساخته است. اداره امور برای جبران هزینههای جنگ و پر کردن دوباره انبارها، در پی مصوبه کنگره برای اختصاص ۶۷ میلیارد دلار دیگر است. با این حال، ارزیابی کارشناسان آمریکایی نشان میدهد که حتی اگر تمام اقلام و تسلیحات مورد نیاز پنتاگون همین امروز به سازندگان سفارش داده شود، تحویل واقعی آنها تازه پس از پایان دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ آغاز خواهد شد. شاید بپرسید مگر این مسئله چه دشواری یا پیچیدگی خاصی دارد؟ بودجه نظامی آمریکا سرسامآور است؛ کافی است دست در آن ببرند و تمام نیازهای ضروری ارتش و نیروی دریایی را برطرف سازند. ظاهر امر چنین است، اما داشتن اعتبارات هنگفت یک چیز است و مدیریت هوشمندانه آن چیز دیگر؛ موضوعی که پنتاگون در آن با مشکلات عمیقی دستوپنجره نرم میکند. نشریه آمریکایی پروپابلیکا دست به یک افشاگری رسانهای زد که نتایج آن جنجالی بیسابقه در واشنگتن به پا کرد.
مشخص شد که ایالات متحده در دوره جو بایدن بیش از نیم میلیارد دلار صرف احداث کارخانه تولید گلوله برای اوکراین کرده است، اما این مجموعه طی چند سال حتی یک گلوله قابل استفاده نیز تولید نکرده است! کارخانه «جنرال داینامیکس» در مسکیتِ ایالت تگزاس، در مه ۲۰۲۴ افتتاح شد. قرار بود این مرکز به آمریکا کمک کند تا تولید گلولههای ۱۵۵ میلیمتری را جهش دهد. اما تجهیزات آن مدام دچار نقص فنی میشدند: بازوهای رباتیک آتش میگرفتند و به دیگر دستگاهها برخورد میکردند، پرسها قالبگیری قطعات را اشتباه انجام میدادند و تجهیزات کلیدی به بدنه فلزی آسیب میزدند. در اوت ۲۰۲۵، ارتش آمریکا دو خط از سه خط تولید این کارخانه را تعطیل کرد. تا آن زمان، شرکت جنرال داینامیکس از هشت مهلت مقرر در قرارداد تخلف کرده بود! به نوشته این نشریه، این پروژه پس از آغاز عملیات ویژه نظامی روسیه با شتابزدگی کلید خورد. ارتش بدون برگزاری مناقصه پروژه را به جنرال داینامیکس واگذار کرد و آن شرکت نیز از تجهیزات شرکت ترکیهای «رپکون» استفاده کرد؛ تجهیزاتی که پیش از آن هرگز برای تولید نوع گلولههای مورد نیاز آمریکا به کار گرفته نشده بودند.
کارخانههایی که کار نمیکنند…
نظامیان پیش از عقد قرارداد، بنا به دلیلی نامعلوم، هیچ آزمایشی برای مشاهده چرخه کامل تولید یک گلوله آماده توسط این دستگاهها طلب نکردند و صرفاً به قول و وعده سازندگان آینده بسنده کردند. اکنون مسئولان نظامی آمریکا روند پیشرفت پروژه را یک «فاجعه تمامعیار» ارزیابی میکنند. در پنتاگون جلسات فشردهای برقرار است تا راهی برای پس گرفتن پولها از جنرال داینامیکس پیدا کنند؛ تصمیمی که تقریباً غیرممکن به نظر میرسد. این شرکت بزرگ به هیچ وجه قصد ندارد سرمایه تزریقشده به کارخانهای غیرفعال را که مدیریت آن را همچنان در دست دارد، به دولت بازگرداند. پس از تعطیلی دو خط تولید، بخش مربوطه در این شرکت قراردادهای نظامی جدیدی به ارزش حدود ۲.۵ میلیارد دلار دیگر دریافت کرد! ارتش مدعی است قصد دارد این خسارات را از طریق تخفیف در سفارشهای دیگر جنرال داینامیکس جبران کند. خب، خوشخیالی هم عالمی دارد! اما خود شرکت جنرال داینامیکس با خشم گزارش این رسانه را رد کرد و مدعی شد پروپابلیکا «حقایق را به شکل بنیادی تحریف کرده» و این گزارش «کذب و گمراهکننده» است. این شرکت ادعا دارد که تمام تعهدات قراردادی را ایفا کرده یا حتی بیش از آن انجام داده است. بنابر این، دردهای سرشانه پنتاگون به این زودیها درمان نخواهد شد.
با این حال، رسوایی جنجالی بعدی، این بار بدون دخالت رسانهها و درون خود بدنه نظامی آمریکا رخ داد. عامل این ماجرا بازرس کل پنتاگون بود که تصمیم گرفت ۱۱ پایگاه نظامی ارتش آمریکا را در منطقه آسیا-پاسفیک بازرسی کند. نتیجه این بررسی بسیار ناامیدکننده بود: «تأسیسات نظامی آمریکا در سراسر منطقه اقیانوس آرام در وضعیت نگرانکنندهای از فرسودگی و رو به زوال قرار دارند و این امر باعث ایجاد نگرانیهایی در مورد پایگاههایی شده است که نقشی حیاتی در بازدارندگی در برابر چین دارند.» طبق یادداشت راندولف استون، معاون بازرس کل در امور ارزیابیها به تاریخ ۶ اوت، این مشکلات دامنگیر زیرساختهای کلیدی آمادگی رزمی نیروهای آمریکایی و همچنین محل اسکان نظامیان و خانوادههایشان شده است. تلاشها برای یافتن مقصران این بیسامانی در پایگاهها راه به جایی نبرد؛ طبق گزارش، مسئولان گمنام پنتاگون برای توجیه این «تخریب شدید»، مدعی شدند که «بسیاری از ساختمانها در دهه ۱۹۷۰ ساخته شدهاند» و شرایط نامساعد محیطی مانند زلزله و سونامی و همچنین نقص در نیروی انسانی و بودجه را علت آن دانستند.
آنچه بازرس کل و تیم همراهش از نزدیک دیدند باعث شوک شدید آنها شد؛ آنها هرگز تصور نمیکردند چنین وضعیتی در ارتش به اصطلاح «قویترین کشور جهان» حاکم باشد. برای نمونه، وضعیت پایگاه هوایی «کادنا» که مرکز اصلی نیروی هوایی آمریکا در اقیانوس آرام است، آنها را شگفتزده کرد. جایی که تسلیحاتی به ارزش ۸۳۶ میلیون دلار نگهداری میشود! در عکس ضمیمهشده به گزارش از یکی از آشیانهها، دیواری با چندین حفره دیده میشود که از میان آنها تمام محتویات انبار کاملاً نمایان است. تصویر دیگری از این پایگاه—یک آشیانه هواپیما—ساختمانی نیمهویران، زنگزده و پوسیده را نشان میدهد. اما داستان به همینجا ختم نمیشود؛ بازرس کل در جمعبندی خود به «مشکلات مربوط به سایر زیرساختهای حیاتی مانند آبرسانی و منازل مسکونی که پشتیبان اجرای مأموریتها هستند» در فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا اشاره کرده است. بازرس کل تأکید کرد هرچند این موارد مستقیماً به توان رزمی «بسیار حیاتی» مربوط نیستند، اما برای «پشتیبانی زیستی» از نیروها در منطقه اهمیت فوقالعادهای دارند.
پایگاههایی که فرو میریزند!
طبق این سند، در همان پایگاه کادنا که حدود ۲۰ هزار آمریکایی در آن زندگی میکنند، دستکم ۲۴۳ خانه به دلیل آسیبهای سازهای که نمای آنها شروع به خرد شدن یا پوسته پوسته شدن کرده بود، تخلیه شدهاند. در بخشی دیگر قید شده که ۱۳۹ خانه دچار «ریزش سقف» شدهاند. این مشکلات منحصر به کادنا نیست؛ پایگاه هوایی «یوکوتا» و پایگاه تفنگداران دریایی «کمپ کورتنی» نیز با چالشهای مشابهی دستوپنجه نرم میکنند. در این گزارش همچنین به مشکلات عملیاتی و زیرساختهای ارتباطی در هر سه پایگاه آمریکا در ژاپن از جمله وجود کپک، آسیبهای ناشی از آتشسوزی، ترکهای ساختمانی، نفوذ آب و وجود سرب و آسبست در مصالح ساختمانی اشاره شده است. در طول بازرسی، مشکلاتی در زیرساختهای نگهداری و انبارداری در هر دو پایگاه هوایی مشاهده شد که باعث شده برخی از تأسیسات با استانداردهای تعیینشده فاصله زیادی داشته باشند. نهادهای نظارتی پنتاگون پیش از این نیز مشکلاتی را در تأسیسات نظامی آمریکا شناسایی کرده و نسبت به شرایط نامناسب و بیتوجهیهایی که میتواند بر عملیاتها تأثیر بگذارد هشدار داده بودند. اما ظاهر امر نشان میدهد که هیچکس کوچکترین توجهی به این هشدارها نکرده است.
در سال ۲۰۲۵، پیت هگست، وزیر دفاع، کارگروهی را برای شناسایی و بهبود شرایط مسکونی غیراستاندارد تشکیل داد. با این حال، اعضای این گروه ظاهراً سری به پایگاههای مستقر در اقیانوس آرام نزدهاند. این در حالی است که ایالات متحده دقیقاً همین منطقه را مهمترین بخش در دکترین نظامی خود میداند و چین را به عنوان اصلیترین رقیب و احتمالیترین دشمن خود در آن مطرح میکند. آیا در سایر مناطق وضعیت از این هم خرابتر است؟ کاملاً محتمل است؛ چرا که تأسیسات ارتش آمریکا در خاورمیانه که هدف حملات سپاه پاسداران قرار گرفتند، در بسیاری موارد حتی از حداقل حفاظت برخوردار نبودند و با برخورد پهپادها مانند خانه مقوایی فرو ریختند. به نظر میرسد با نقلقولی از یکی از شخصیتهای بزرگ تاریخ آمریکا میتوان گفت: «اخبار مربوط به قویترین ارتش جهان تا حد زیادی غلوآمیز است!»