معمار محو کردن: یورش شرمآور تونی بلر به هویت فلسطینی
نوشتهی اقبال جسات
فلسطین کرونیکل
ترجمه مجله جنوب جهانی
بلر با تحمیل واژهها و نامگذاریهای بیگانه، میکوشد محو دائمی تشکیل دولت فلسطینی را زیر نقاب «واقعگرایی» مشروعیت ببخشد.
وقتی خبر سفر تونی بلر، نخستوزیر سابق بریتانیا، به رامالله برای فشار بر تشکیلات خودگردان فلسطین جهت حذف کلمهی «فلسطین» از کتابهای درسی منتشر شد، آه از نهادِ برآمده در خاورمیانه با حس سراسر سرما و شومی از «تجربهی مکرر تاریخ» همراه شد.
گزارشها نشان میدهد بلر که به عنوان فرستادهی «شورای صلح» دونالد ترامپ فعالیت میکند، به محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان، هشدار داده که پاک کردن نام سرزمین مادریشان از متون آموزشی، شرط لازم برای «شریک قابل اعتماد» شناخته شدن است.
تناقض گستاخانه و انزجارآوری است که تونی بلر — کسی که کارنامهی سیاسیاش تا ابد به خونِ ناشی از یک جنگ تجاوزکارانهی غیرقانونی آلوده است — برای ملتی تحت اشغال و محاصره، دربارهی حدود و ثغورِ اعتبار بینالمللی درس اخلاق بدهد. این زیادهخواهی دیپلماتیک اخیر صرفاً یک خطای اداری نیست، بلکه تداوم یک الگوی زیستهی دیرینه است. بلر همان چیزی است که همیشه بوده: یک کارگزار خودرأی امپریالیستی که حاضر است حقیقتِ ملتهای مستقل را از پشت میزهای مجلل شرکتهای خارجی بازنویسی کند.
برای درک وقاحت بیحدومرزِ خواستهی بلر، باید به جنایت محوری و سرنوشتساز دوران کاری او یعنی تجاوز به عراق در سال ۲۰۰۳ بازگشت.
کمیتهی تحقیق چیلکوت، که جامعترین بررسی بریتانیا دربارهی این جنگ بود، کلافِ فریبکاری بلر را از هم گشود. این گزارش به این نتیجه رسید که بلر پیش از به پایان رسیدن تمام گزینههای مسالمتآمیز برای خلع سلاح، پیوستن به تهاجم به رهبری آمریکا را انتخاب کرد و اطلاعات ناقص و تأییدنشده دربارهی سلاحهای کشتار جمعی را با قطعیت و اطمینانی کاملاً غیرقابلتوجیه ارائه داد.
دادگاههای نورنبرگ تثبیت کردند که آغاز یک جنگ تجاوزکارانه «عالیترین جنایت بینالمللی» است. تونی بلر با هموار کردن راه ویرانی عراق، دور زدن شورای امنیت سازمان ملل و شعلهور ساختن آشوبهای فرقهای که جان صدها هزار غیرنظامی را گرفت، موقعیت خود را به عنوان یک جنایتکار جنگی — که فقط روی نیمکت متهمان دادگاه کیفری بینالمللی ننشسته — تثبیت کرد. او دمکراسی به ارمغان نیاورد، بلکه ویرانی آورد؛ او صلح نساخت، بلکه گورستان ساخت.
اکنون پس از بیش از دو دهه، روحِ همان جنگ عراق در کرانهی باختری سر برآورده است. ابزارها از بمبهای هوشمند به کتابهای درسی تغییر یافته، اما هدف بنیادی همان است: تحمیل اجباری ارادهی غربی و امپریالیستی بر یک جمعیت بومی.
ممنوع ساختن کودکان فلسطینی از خواندن واژهی «فلسطین» در کلاسهای درس خودشان، اعمال یک خشونت عمیق فرهنگی است. این اقدامی برای یک پاکسازی زبانی است؛ تلاشی برای محو ساختنِ کل یک هویت ملی از روی نقشه، پیش از آنکه حتی بتواند در ذهن نسل بعدی ریشه بدواند.
بلر با تحمیل نامگذاریهای بیگانه، میکوشد محو دائمی تشکیل دولت فلسطینی را زیر نقاب «واقعگرایی» مشروعیت ببخشد.
با این حساب، تونی بلر کیست که بخواهد «اعتبار» را تعریف کند؟
فردی که پروندهی ساختگی برای جنگ درست کرد، نظم بینالمللی پس از جنگ جهانی دوم را در هم شکست و در نهایت رفت تا با سخنرانیهای میلیون دلاری و مشاوره دادن به مستبدان ثروتاندوزی کند، مطلقاً هیچ صلاحیت اخلاقی ندارد.
اینکه بلر به چشم مردم فلسطین — که دههها زیر بار اشغال نظامی، غصب زمین و آوارگی طاقت آوردهاند — نگاه کند و بگوید زبان آنها مانع صلح است، نمادی بیبدیل از خودشیفتگی استعماری است.
علاوه بر این، ابزار فعلی بلر یعنی «شورای صلح» به سرعت در حال آشکار ساختن چهرهی واقعی خود به عنوان ابزاری برای سلطهگری است نه تثبیت ثبات. این شورا فرسنگها با یک نهاد بیطرف و چندجانبه برای پرورش حق تعیین سرنوشت واقعی فاصله دارد و مانند یک سلطهی متمرکز و دستوری از بالا به پایین عمل میکند.
این شورا با خاورمیانه نه به عنوان منطقهای از مردم مستقل با حقوق بنیادی، بلکه به عنوان یک سبد املاک و مستغلات رفتار میکند که باید مدیریت، تقسیم و رام شود. بلر بهترین ویترین برای چنین ساختاری است: مدیری مبادیآداب و زبانباز که میتواند تسلیم کامل هویت ملی را به عنوان گامی ضروری برای توسعهی اقتصادی قالب کند.
مخالفت قاطع عباس با خواستههای بلر، تنها پاسخ بابوقاری بود که امکان داشت. حاکمیت ملی کالا نیست که بتوان آن را با جلب توجه یک شورای انتقالی معامله کرد، و هویت چیزی نیست که بتوان برای خوشایند اشغالگران خارجی، آن را از کتابهای درسی سانسور کرد.
کارنامهی حرفهای تونی بلر به نقطه آغاز خود بازگشته است. او قرن بیستویکم را با نابودی فیزیکی یک ملت در خاورمیانه آغاز کرد و اکنون میکوشد نیمهی دوم عمرش را صرف محو مفهومیِ ملتی دیگر کند.
جامعهی بینالمللی باید این مداخله را همانگونه که هست ببیند: تلاشی مذبوحانه و شرمآور از سوی یک جنایتکار جنگیِ تعقیبنشده برای ماندن در عرصه، آن هم از طریق همان کاری که در آن استاد است — پایمال کردن حقوق، تاریخ و آیندهی جنوب جهانی.
فلسطین با یک حرکت قلمِ امپریالیستی محو شدنی نیست، و کارنامهی تونی بلر نیز با این ژستهای تازه برای صلحطلبی پاک نخواهد شد.
– اقبال جسات از اعضای ارشد «شبکه مرور رسانهها» در آفریقای جنوبی است. او این مقاله را در اختیار نشریه «فلسطین کرونیکل» قرار داده است. – دیدگاههای مطرحشده در این مقاله لزوماً منعکسکننده موضع تحریریه فلسطین کرونیکل نیست.