«مهم‌ترین انتخابات قارهٔ آمریکا»: آیا استقلال عمل آمریکای لاتین فرصتی تازه می‌یابد؟
گفت‌وگوی وانگ کای‌ون (گوان‌چا / 观察者网) با مارسیو پوشمان (Marcio Pochmann)، رئیس مؤسسهٔ ملی جغرافیا و آمار برزیل
ترجمه مجله جنوب جهانی
در یک نگاه
مارسیو پوشمان، اقتصاددان و رئیس مؤسسهٔ ملی جغرافیا و آمار برزیل، دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل را که لولا را در برابر فلاویو بولسونارو قرار می‌دهد، «مهم‌ترین انتخابات قارهٔ آمریکا» می‌نامد، زیرا پیروزی لولا را شرط بازسازی هماهنگی میان کشورهای آمریکای لاتین و کاهش وابستگی منطقه به ایالات متحده می‌داند. او بهبود بازار کار برزیل را دستاورد دولت کنونی می‌شمارد، اما تأکید می‌کند که نابرابری، ناپایداری شغلی و بدهی خانوارها همچنان پابرجاست و احزاب و اتحادیه‌ها باید با شکل‌های تازهٔ کار، به‌ویژه کار پلتفرمی جوانان، سازگار شوند. در حوزهٔ سیاست خارجی، پوشمان استقلال عمل را به معنای رویارویی نمی‌داند، بلکه به معنای گفت‌وگو با همهٔ طرف‌ها و حفظ حق تعیین اولویت‌های ملی می‌داند. به باور او همکاری با چین می‌تواند برزیل را از قید صادرات متمرکز بر کالاهای اولیه برهاند، به شرط آنکه خود برزیل در صنعتی‌سازی، نوآوری و توان فناورانه سرمایه‌گذاری کند. او هم‌زمان نسبت به «استعمار دیجیتال» هشدار می‌دهد و حاکمیت بر داده‌ها و زیرساخت‌های دیجیتال را شرط جلوگیری از وابستگی دائمی می‌شمارد.
انتخابات قطعی برزیل فرا رسیده است. در ۲۵ اکتبر، لولا که برای چهارمین دورهٔ ریاست‌جمهوری تلاش می‌کند، در رأی‌گیری نهایی با فلاویو بولسونارو، پسر ژایر بولسونارو رئیس‌جمهور پیشین، روبه‌رو می‌شود. در دور نخست، فلاویو با حدود دو درصد اختلاف پیش افتاده بود.
در برابر چالش نیرومند جناح راست افراطی، آیا بهبود اشتغال و درآمد در برزیل می‌تواند حمایت کافی را برای لولا فراهم کند؟ در شرایطی که ایالات متحده فشار بر آمریکای لاتین را افزایش داده است، برزیل چگونه استقلال خود را حفظ خواهد کرد و فرصت‌های همکاری با چین و جنوب جهانی را به دست خواهد آورد؟
گوان‌چا اخیراً دربارهٔ مجموعه‌ای از همین پرسش‌ها با مارسیو پوشمان، اقتصاددان و رئیس مؤسسهٔ ملی جغرافیا و آمار برزیل، گفت‌وگو کرده است.
به نظر او این «مهم‌ترین انتخابات قارهٔ آمریکا» است و اگر لولا دوباره انتخاب شود، شرایطی فراهم می‌آید تا آمریکای لاتین هماهنگی خود را بازسازی کند و وابستگی‌اش به ایالات متحده کاهش یابد. او دربارهٔ توسعهٔ خود برزیل تأکید می‌کند که همکاری با چین می‌تواند به برزیل کمک کند از محدودیت ساختاری تمرکز صادرات بر کالاهای اولیه عبور کند و تحول تولیدی و فناورانه را پیش ببرد.
آنچه در پی می‌آید متن گفت‌وگوست (با حذف‌هایی):
گوان‌چا: شما سال‌هاست کار، درآمد و ساختار اجتماعی برزیل را مطالعه می‌کنید. به‌زعم شما، در انتخابات امسال دغدغهٔ اصلی برزیلی‌های عادی چیست؟ رقابت لولا و فلاویو بولسونارو هنوز تنگاتنگ است؛ به نظر شما متغیرهای کلیدیِ تعیین‌کنندهٔ مسیر انتخابات کدام‌اند؟
مارسیو پوشمان: مسائلی که مردم برزیل را نگران می‌کند، با اشتغال، درآمد، هزینهٔ زندگی، امنیت و امکان بهبود زندگی خودشان پیوند نزدیک دارد.
باید دید که در این مرحله، برزیل در عرصهٔ اقتصادی و اجتماعی به دستاوردهای مهمی رسیده است. بازار کار بهبودی بسیار نیرومند را تجربه کرده است. در سال ۲۰۲۵ نرخ بیکاری برزیل به ۵٫۶ درصد کاهش یافت و پایین‌ترین سطح از آغاز این آمارگیری در سال ۲۰۱۲ را ثبت کرد؛ هم‌زمان شمار شاغلان به بالاترین سطح تاریخی رسید و درآمد واقعی کار نیز رکورد زد.
این نتایج نشان می‌دهد که برزیل با سیاست‌هایی مانند افزایش حداقل دستمزد، گسترش اشتغال، پرداخت‌های انتقالی و سرمایه‌گذاری، نه‌تنها پویایی اقتصادی را تقویت کرده، بلکه زندگی روزمرهٔ عموم مردم را نیز به‌راستی بهبود بخشیده است.
این انتخابات بازتاب داوری مردم دربارهٔ درآمد و بهبود اقتصادی چند سال گذشته خواهد بود و همچنین برآورد آنان را دربارهٔ ادامه و تعمیق این روند در سال‌های آینده نشان خواهد داد.
در انتخاباتی که به‌شدت قطبی شده است، باید دید برنامه‌های سیاسیِ گوناگون چگونه به نیازهای روزمرهٔ مردم پاسخ می‌دهند. در نهایت، نتیجهٔ رأی‌گیری ترکیبی خواهد بود از نگاه مردم به وضعیت کنونی زندگی‌شان، انتظارشان از آینده، هویت سیاسی‌شان و میزان اعتمادشان به نهادها.
خلاصه آنکه این انتخابات فقط رقابت میان رهبران سیاسی نیست، بلکه به آیندهٔ توسعهٔ برزیل مربوط است.
گوان‌چا: فلاویو بولسونارو، به‌عنوان وارث خط سیاسی پدرش، نمایندهٔ راست افراطی برزیل شمرده می‌شود و در دور نخست از لولا پیش افتاد. شما میان نابرابری اجتماعی، انسداد تحرک رو‌به‌بالا و جذابیت راست افراطی پیوند می‌بینید. اگر به این دورهٔ دولت لولا نگاه کنیم، کدام مسائل بهبود یافته و کدام نارضایتی‌های ریشه‌دار هنوز پاسخ کافی نگرفته است؟ آیا حزب کارگران نیز باید کارگران امروز، به‌ویژه جوانان، را از نو بشناسد؟
مارسیو پوشمان: بله. دولت کنونی بخش قابل‌توجهی از مشکلاتی را که رکود اجتماعی و اقتصادی پیشین بر جا گذاشته بود حل کرده و در احیای اشتغال، افزایش درآمد و تکمیل نظام حمایت اجتماعی پیشرفت‌های مثبتی داشته است. اما این دستاوردها تضادهای ساختاریِ دیرپای برزیل را از میان نبرده است؛ تضادهایی مانند نابرابری، ناپایداری شغلی و بدهی خانوارها.
جامعه تغییر کرده و بازار کار هم تغییر کرده است. جوانان امروز با شیوه‌های تازهٔ به‌کارگیری نیرو، ساعت‌های کاری پراکنده‌تر و الگوهای اشتغالی روبه‌رو هستند که روزبه‌روز بیشتر پلتفرم‌های دیجیتال در آن نقش واسطه را بازی می‌کنند.
برای آنکه کارگران امروز به‌راستی شناخته شوند، اتحادیه‌ها و احزاب باید شیوهٔ سازمان‌دهی خود را تعدیل کنند، از منافع کارگران بهتر نمایندگی کنند و ارتباطشان را با آنان بهبود دهند؛ به‌ویژه احزاب مترقی‌ای مانند حزب کارگران.
جوانان به پیشرفت شغلی و چشم‌انداز آینده می‌اندیشند و برزیل در حال گذار دیجیتال است؛ سیاست‌های عمومی و سازمان‌های اجتماعی نیز باید خواسته‌های تازه‌ای را که در بستر این دگرگونی پدید آمده است، به‌راستی درک کنند.
گوان‌چا: به نظر شما نتیجهٔ این انتخابات چه تأثیری بر مسیر سیاست خارجی برزیل خواهد گذاشت؟
مارسیو پوشمان: دیپلماسی برزیل پیش از هر چیز در خدمت منافع بلندمدت ملی است؛ از جمله کسب فرصت‌های توسعهٔ بیشتر، حفظ استقلال ملی و گسترش شرکا در جهانی که روزبه‌روز چندقطبی‌تر می‌شود.
برزیل توان آن را دارد که با کشورهای مختلف روابطی سازنده داشته باشد و برای حل مسائل از راه مذاکره نیز نقش ایفا کند. کلید حفظ استقلال دیپلماتیک این است که بتوان ضمن مشارکت در همکاری‌های بین‌المللی، از منافع خودی نیز پاسداری کرد.
در سال‌های اخیر، یکی از هدف‌های مهم دیپلماسی برزیل بازگرداندن نفوذ بین‌المللی این کشور، پیشبرد یکپارچگی آمریکای لاتین، تقویت همکاری جنوب جهانی و احیای چندجانبه‌گرایی بوده است. تجربهٔ اخیر برزیل نشان می‌دهد که این کشور کاملاً می‌تواند هم‌زمان با چین، ایالات متحده، اروپا، آمریکای لاتین، آفریقا و دیگر شرکا در گفت‌وگو باشد، بی‌آنکه دیپلماسی را به «انتخاب یکی از دو طرف» تبدیل کند.
این توان گفت‌وگو با همهٔ طرف‌ها یکی از مزیت‌های مهم برزیل در نظم بین‌المللی امروز است. چالش واقعی این است که این مزیت به تجارت، سرمایه‌گذاری، همکاری فناورانه و فرصت‌های توسعهٔ بیشتر تبدیل شود و به کشورها کمک کند از عقب‌ماندگی و توسعه‌نیافتگی رها شوند.
گوان‌چا: در سال‌های اخیر نیروهای سیاسی راست در شماری از کشورهای آمریکای لاتین دوباره به قدرت رسیده‌اند و چندی پیش میان برزیل و آرژانتین نیز اصطکاک‌های دیپلماتیک پیش آمد. اگر لولا دوباره انتخاب شود، به نظر شما روابط برزیل با این کشورهای زیر حکومت راست چه تغییراتی خواهد کرد؟
مارسیو پوشمان: لولا اکنون در دورهٔ سوم ریاست‌جمهوری خود است و اگر در این انتخابات پیروز شود، ممکن است وارد دورهٔ چهارم نیز بشود. چشم‌انداز امروز آمریکای لاتین با زمان دو دورهٔ نخست او، از ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۰، بسیار فرق کرده است.
در آن زمان کشورهای آمریکای لاتین نسبتاً متحد بودند و در برابر تلاش ایالات متحده برای ساختن بازار مشترک بر پایهٔ به‌اصطلاح «موافقت‌نامهٔ تجارت آزاد آمریکای شمالی» (نفتا) (توضیح مترجم چینی: در اینجا منظور منطقهٔ تجارت آزاد قاره‌های آمریکا، ALCA است)، موضعی واحد و بسیار مهم نشان دادند. آن وضعیت نزدیکِ همبستگی آمریکای لاتین، شرایطی مساعد برای این منطقه پدید آورد.
اما در سال‌های اخیر آمریکای لاتین روزبه‌روز پاره‌پاره‌تر شده است. برخی احزاب در کشورهای خود پیروز شده‌اند و نیرو می‌گیرند؛ این احزاب از نظر ایدئولوژیک راست‌اند و پیوندی نزدیک با ایالات متحده دارند.
به همین دلیل به نظر من انتخاباتی که در آن لولا برای دورهٔ چهارم تلاش می‌کند، مهم‌ترین انتخابات در کل قارهٔ آمریکاست. اگر لولا پیروز شود و دولتش ادامه یابد، آمریکای لاتین فرصت می‌یابد هماهنگی را از نو تقویت کند و ساختاری منطقه‌ای شکل دهد که وابستگی کمتری به ایالات متحده داشته باشد.
البته این امر نیازمند آن است که برزیل منافع خود را با اعضای مرکوسور (بازار مشترک جنوب) بهتر هماهنگ کند، به‌ویژه با آرژانتین. باید گفت که با وجود اختلاف‌ها، آرژانتین هرگاه پای منافع مشترک کشورها در میان بوده، همواره کوشیده است با دیگران هم‌گام عمل کند.
گوان‌چا: دولت ترامپ در دورهٔ دوم خود «دکترین دانرو» (唐罗主义) را با شدت پیش می‌برد و می‌کوشد کنترل خود بر نیمکرهٔ غربی، از جمله آمریکای لاتین، را تقویت کند. شیوه‌های اعمال نفوذ ایالات متحده در مقایسه با گذشته چه تغییری کرده است؟ کشورهای آمریکای لاتین در برابر این فشارها چگونه می‌توانند برای توسعهٔ مستقل فضا به دست آورند؟
مارسیو پوشمان: ایالات متحده امروز برای اعمال نفوذ بر آمریکای لاتین فقط به ابزارهای سنتی مانند دیپلماسی، تجارت، اعتبار و همکاری نظامی تکیه نمی‌کند، بلکه فناوری، داده، امور مالی و کنترل بر زیرساخت‌های راهبردی را نیز به کار می‌گیرد.
«دکترین دانرو» نشان می‌دهد که دولت ترامپ حفظ رهبری ایالات متحده در نیمکرهٔ غربی را در جایگاهی برجسته‌تر قرار داده است. این سیاست هم تدابیر امنیتی و فشار دیپلماتیک را دربر می‌گیرد و هم مخالفت با حضور قدرت‌های بیرون از منطقه را.
در برابر چنین وضعیتی، آمریکای لاتین می‌تواند از راه یکپارچگی منطقه‌ای، همکاری علمی و فناورانه، تنوع‌بخشی به تجارت و تقویت هماهنگی سیاسی کشورها در مسائل توسعه، استقلال عمل خود را گسترش دهد.
استقلال به معنای رویارویی نیست. آنچه اهمیت واقعی دارد این است که بتوان ضمن حفظ حق تعیین مستقل اولویت‌ها، با همهٔ طرف‌ها گفت‌وگو کرد. برزیل از حق همهٔ کشورها در انتخاب مستقل، از همکاری آزاد، از صلح و از توسعه‌ای در خدمت جامعه دفاع می‌کند.
با کشورهایی که با این موضع هم‌سو نیستند، برزیل معمولاً مراودهٔ کمتری دارد. ایالات متحده نمونه‌ای از آن است: سهم ایالات متحده در تجارت خارجی برزیل پیوسته کاهش یافته و پیوند شرکت‌های آن با اقتصاد برزیل نیز در حال سست شدن است.
گوان‌چا: چین بزرگ‌ترین شریک تجاری برزیل است و اقتصاد دو کشور مکمل یکدیگر است. با این حال در داخل برزیل این نگرانی هم هست که اگر ساختار تجارت عمدتاً بر صادرات محصولات کشاورزی و معدنی و واردات کالاهای ساخته‌شده استوار باشد، ممکن است برزیل را در تقسیم کار بین‌المللی در موقعیتی نامساعد قرار دهد. نظر شما دربارهٔ این دیدگاه چیست؟
مارسیو پوشمان: برای برزیل، رابطه با چین یکی از فرصت‌های بزرگ آغاز قرن بیست‌ویکم است. چالشی که در پرسش آمده واقعاً وجود دارد؛ به نظر من برزیل می‌تواند این رابطهٔ تجاریِ پویا اما متمرکز بر صادرات کالاهای اولیه را متحول کند و تجارت محصولات با فناوری بالا و ارزش افزودهٔ بالا را گسترش دهد.
همکاری با چین دقیقاً می‌تواند به برزیل کمک کند از این محدودیت ساختاری کنونی عبور کند؛ اما به این شرط که خود برزیل نیز سرمایه‌گذاری را افزایش دهد، توان فناورانه‌اش را ارتقا دهد و صنعتی‌سازی و نوآوری را پیش ببرد.
همکاری برزیل و چین باید از تجارت کالاهای اولیه فراتر رود و بیشتر به سمت فعالیت‌های تولیدی‌ای برود که با علم، فناوری و توسعه درآمیخته است. سیاست خارجی برزیل کاملاً توان آن را دارد که از این فرصتِ برآمده از همکاری با چین بهره بگیرد.
گوان‌چا: شما سال‌هاست مسئلهٔ صنعتی‌سازی مجدد برزیل را دنبال می‌کنید و بارها به چین سفر کرده‌اید. به نظر شما برزیل و چین در کدام حوزه‌ها می‌توانند همکاری را عمق دهند و برزیل را در توسعهٔ خود یاری کنند؟
مارسیو پوشمان: صادرات محصولات کشاورزی، دامی و معدنی برای برزیل بسیار مهم است و به‌راستی نیاز بازار چین را برآورده می‌کند. اما برزیل نمی‌تواند به همین دلیل خود را در جایگاه تأمین‌کنندهٔ مواد خام تثبیت کند.
کاری که برزیل باید بکند این است که ارزش افزودهٔ محصولات خود را بالا ببرد، پایهٔ صنعتی را تقویت کند و هم‌زمان توان علمی و فناورانهٔ خود را پرورش دهد. این امر مستلزم آن است که تجارت خارجی با سرمایه‌گذاری در نوآوری و آموزش حرفه‌ای پیوند بخورد و به‌ویژه به گذار دیجیتال توجه شود.
در همکاری برزیل و چین هنوز زمینه‌های فراوانی وجود دارد؛ مانند انرژی‌های تجدیدپذیر، حمل‌ونقل برقی، تجهیزات صنعتی، نیمه‌رساناها، مخابرات، هوش مصنوعی، زیست‌فناوری، بهداشت و درمان و فناوری‌های محیط زیستی.
اگر بخواهیم این همکاری‌ها به‌راستی در بلندمدت اثر بگذارد، نمی‌توان به تجارت بسنده کرد و باید تجارت را با همکاری‌های ژرف‌تر درآمیخت. برای برزیل هدف نهایی ارتقای توان نوآوری، تولید و انتخاب مستقل مسیر توسعهٔ خویش است.
گوان‌چا: شما به‌عنوان رئیس مؤسسهٔ ملی جغرافیا و آمار برزیل بارها دربارهٔ خطر «استعمار دیجیتال» هشدار داده‌اید. از دید شما، کنترل غول‌های فناوری غربی بر داده و الگوریتم چه خطرهای مشخصی برای برزیل به همراه دارد؟
مارسیو پوشمان: این یکی از مهم‌ترین چالش‌های امروز است. اگر داده، الگوریتم، پلتفرم و زیرساخت دیجیتال به‌شدت در دست شمار اندکی از بازیگران متمرکز شود، ممکن است نوعی وابستگی تازه شکل بگیرد. از این رو نگرانی‌ای که رئیس‌جمهور لولا دربارهٔ حاکمیت فناورانه و حاکمیت دیجیتال ابراز کرده کاملاً بجاست.
برزیل باید توان تولید، ذخیره‌سازی، پردازش و حکمرانی داده‌های خود را پرورش دهد. اما حاکمیت دیجیتال به معنای دربستن و ردّ فناوری پیشرفته نیست. جوهر آن این است که یک کشور بتواند بر داده‌ها و نظام‌های فناورانهٔ خود مسلط باشد و در عین حال در به‌کارگیری این توان‌ها به حقوق شهروندان و منافع عمومی احترام بگذارد.
داده خود یک منبع راهبردی است و به این برمی‌گردد که یک کشور جامعه را چگونه می‌فهمد، سیاست عمومی را چگونه تدوین می‌کند و توسعه را چگونه برنامه‌ریزی می‌کند. اگر گردآوری، پردازش و استفاده از داده‌ها بیش از حد به شرکت‌های خارجی وابسته باشد، کشور روزبه‌روز بیشتر زیر سلطهٔ تصمیم‌های خود آن شرکت‌ها قرار می‌گیرد و فضایی که دولت می‌تواند در آن اعمال نفوذ کند بسیار محدود می‌شود.
این به معنای منزوی کردن برزیل از جهان نیست، بلکه برای جلوگیری از آن است که گشودگی به بیرون به وابستگی فناورانهٔ دائمی بینجامد.
گوان‌چا: برای آنکه برزیل به‌راستی بر حاکمیت دیجیتال مسلط شود، بزرگ‌ترین مانعی که باید از آن عبور کند چیست؟ برزیل و جنوب جهانی در این زمینه چه همکاری‌ای می‌توانند داشته باشند؟
مارسیو پوشمان: بزرگ‌ترین مانع برزیل در حال حاضر همچنان وابستگی فناورانه است؛ یعنی زیرساخت محاسباتی، ذخیره‌سازی ابری، پلتفرم‌ها، نیمه‌رساناها، سامانه‌های هوش مصنوعی و نیروی متخصص.
در این مسئله نیز دیپلماسی می‌تواند نقش داشته باشد و توسعهٔ فناورانه، حاکمیت ملی و همکاری بین‌المللی را به هم پیوند دهد. همکاری با چین و دیگر کشورهای جنوب جهانی هم می‌تواند به برزیل کمک کند این روند را شتاب دهد.
برزیل می‌تواند در شکل‌دادن به نظم فناورانهٔ نوین بین‌المللی مشارکت کند تا دانش، داده و هوش مصنوعی به‌راستی ابزار پیشبرد توسعه شوند و فقط ابزار تمرکز قدرت اقتصادی نباشند.
برای رسیدن به این هدف، برزیل باید راهبردی ملی و بلندمدت داشته باشد، به‌طور پیوسته در علم، آموزش، زیرساخت دیجیتال و توسعهٔ فناوری سرمایه‌گذاری کند و هم‌زمان دولت، دانشگاه‌ها، نهادهای پژوهشی و بنگاه‌ها را به‌راستی در هم‌افزایی با یکدیگر قرار دهد.
آنچه برای برزیل حیاتی است این است که دولت توان حکمرانی بر داده‌های خود، توسعهٔ فناوری و وضع قواعد بر پایهٔ قوانین خود را حفظ کند. همکاری با چین و دیگر کشورهای جنوب جهانی باید در نهایت برزیل را مستقل‌تر کند، نه اینکه صرفاً یک وابستگی را با وابستگی دیگر عوض کند.
گوان‌چا: برزیل کشوری مهم در پیشبرد همکاری جنوب جهانی است. جنوب جهانی می‌خواهد صدای خود را در امور بین‌المللی تقویت کند، اما مراحل توسعه و منافع کشورهایش تفاوت‌های بسیار دارد. به نظر شما در مرحلهٔ کنونی کدام موضوعات بیش از همه می‌توانند به کنش مشترک این کشورها بینجامند؟ برزیل در این میان چه نقشی می‌تواند ایفا کند؟
مارسیو پوشمان: کشورهای جنوب جهانی دستور کار مشترک گسترده‌ای دارند؛ از جمله کاهش فقر، کاستن از نابرابری، تأمین مالی توسعه، امنیت غذایی، گذار انرژی، مقابله با تغییر اقلیم، بهداشت عمومی، گذار دیجیتال و اصلاح حکمرانی بین‌المللی.
با آنکه شرایط اقتصادی و سیاسی این کشورها یکسان نیست، خواستی مشترک وجود دارد: آنها می‌خواهند در تصمیم‌گیری‌های جهانی بیشتر مشارکت کنند و برای توسعهٔ خود شرایط مساعدتری به دست آورند.
برزیل می‌تواند با تکیه بر تجربهٔ خود در سیاست اجتماعی، کشاورزی، انرژی، تولید آمار عمومی و همکاری پژوهشی در این راه سهم بگذارد. برزیل همچنین می‌تواند نقش هماهنگ‌کننده ایفا کند و ابتکارهای همکاری‌ای را پیش ببرد که به تنوع کشورهای شرکت‌کنندهٔ جنوب جهانی احترام می‌گذارد.
همکاری واقعاً مؤثر به دستور کار مشخص، هدف‌های مشترک، ترتیبات تأمین مالی، انتقال فناوری و سازوکارهای پیگیری و اجرا نیاز دارد.
قدرت‌گرفتن کشورهای جنوب جهانی به این بستگی ندارد که بتوانند بلوکی همگن شکل دهند، بلکه به این بستگی دارد که بتوانند منافع ملی همسوی کشورها را در سطح جنوب جهانی به دستاوردهای واقعی تبدیل کنند.
گوان‌چا: سرانجام از شما می‌خواهیم دربارهٔ چشم‌انداز روابط چین و برزیل سخن بگویید. نتیجهٔ این انتخابات هر چه باشد، به نظر شما روابط چین و برزیل در سال‌های آینده چگونه پیش خواهد رفت؟
مارسیو پوشمان: در طول تاریخ، برزیل همواره کوشیده است در روابط دیپلماتیک خود با کشورهای مختلف توازن را حفظ کند. اما اکنون می‌بینیم که میان موضع برزیل و ایالات متحده شکاف آشکار پدید آمده است.
تا سال ۲۰۰۸ — دقیق‌تر، از ۱۹۲۰ تا ۲۰۰۸ — ایالات متحده بزرگ‌ترین شریک تجاری برزیل بود. اما از زمان بحران مالی ۲۰۰۷–۲۰۰۸، سهم نسبیِ ایالات متحده در تجارت خارجی برزیل رفته‌رفته کاهش یافته است. برزیل پیش‌تر نیز به تنوع‌بخشی به شرکای تجاری می‌پرداخت و پس از آن این روند به‌سرعت پیش رفت. از ۲۰۰۹ چین بزرگ‌ترین شریک تجاری برزیل شده و این رابطه تا امروز ادامه یافته است.
اگر سیاست خارجی کنونی ایالات متحده تغییر نکند، رابطهٔ برزیل با ایالات متحده بیشتر تضعیف می‌شود و رابطه‌اش با کشورهای جنوب جهانی بیشتر تقویت می‌شود و مشارکت چین در این میان نقشی به‌ویژه پیش‌برنده خواهد داشت.
به نظر من این روند در سال‌های آینده بیشتر تحکیم می‌شود و دو کشور از راه مبادلات تجاری به هم نزدیک‌تر می‌شوند؛ هم‌زمان سرمایه‌گذاری چین در برزیل نیز اکنون وزنی مهم یافته است، به‌ویژه در صنایعی مانند خودروسازی که جهشی چشمگیر داشته است.
بنابراین در حال حاضر، موضع ایالات متحده بیش از آنکه به نفع منافع خود آن در برزیل باشد، به زیان آن است. این وضعیت برزیل و کشورهای جنوب جهانی، به‌ویژه چین، را نیز به شکل‌دادن به چشم‌اندازی مشترک برای توسعهٔ آینده نزدیک‌تر می‌کند.
منابع و مآخذ
گوان‌چا (观察者网)، ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶، گفت‌وگوی اختصاصی با مارسیو پوشمان