وحشت‌افکنی جاسوسی پیرامون انویدیا: طبقه حاکم در پی شکست محاصره تراشه‌ای چین به جان خود افتاده است
نویسنده: گری ویلسون
ترجمه: مجله جنوب جهانی
در یک نگاه
رسوایی جاسوسی پیرامون مدیرعامل شرکت انویدیا، صحنه نبرد درونی طبقه حاکم ایالات متحده بر سر چگونگی پیشبرد جنگ اقتصادی علیه چین است؛ شکافی عمیق میان جناح موافق فروش تراشه‌های درجه دو برای وابسته نگه داشتن پکن و دستگاه امنیت ملی که خواهان محاصره تمام‌عیار است.
در حالی که نهادهای اطلاعاتی آمریکا بدون ارائه هیچ‌گونه مدرک علنی و با تکیه بر کلیشه‌های کهنه نژادپرستانه و جنسیت‌زده، پرونده زندگی خصوصی جنسن هوانگ را درست در آستانه دیدار سران آمریکا و چین به رسانه‌ها درز داده‌اند، واقعیت میدانی نشان می‌دهد که هر دو راهبرد محاصره و وابسته‌سازی شکست خورده‌اند و چین با سرمایه‌گذاری کلان و برنامه‌ریزی‌شده، به خودکفایی در صنعت تراشه‌های هوش مصنوعی دست یافته است.
رسوایی جاسوسی انویدیا، در حقیقت نبردی در درون طبقه حاکم ایالات متحده بر سر چگونگی پیشبرد جنگ اقتصادی علیه چین است. یک جناح می‌خواهد تراشه‌های درجه دو را به چین بفروشد و این کشور را در وابستگی نگه دارد؛ جناح دیگر خواهان محاصره‌ای تمام‌عیار است. اکنون دستگاه امنیت ملی آمریکا از یک ماجرای جنسی و جاسوسی بهره می‌برد تا کفه ترازو را به سود خود سنگین کند و موج تازه‌ای از وحشت‌افکنی جاسوسی علیه شهروندان چینی به راه بیندازد. در پسِ این درگیری، محاصره‌ای قرار دارد که شکست خورده است.
در هشتم نوامبر، جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، در ایمیلی به کارکنان خود اعلام کرد که رابطه‌ای خارج از چارچوب ازدواج داشته است. او نامی از آن زن نبرد، اما روزنامه‌های نیویورک تایمز و فایننشال تایمز پیش‌تر هویت او را فاش کرده بودند: آلیس هوانگ، شهروند چین و مدیر اجرایی پیشین شرکت مگااسپید؛ یک شرکت مرکز داده مستقر در سنگاپور که از خریداران تراشه‌های انویدیا است. سازمان‌های اطلاعاتی ایالات متحده مدعی‌اند وزارت امنیت دولتی چین او را جذب کرده است.
هیئت‌مدیره انویدیا تحقیقاتی را در این باره آغاز کرد و هم‌زمان اعلام کرد که «هیچ دلیلی وجود ندارد که نشان دهد امنیت ملی یا اسرار شرکت انویدیا به خطر افتاده است». هوانگ همچنان در سمت مدیرعاملی باقی مانده است. با این حال، ارزش سهام این شرکت در نهم نوامبر به‌شدت سقوط کرد و حدود ۱۹۰ میلیارد دلار از ارزش بازار آن تنها در یک روز از میان رفت.
انویدیا بر بازار تراشه‌های پیشرفته‌ای که نیروی محرکه هوش مصنوعی هستند سلطه دارد و دولت ایالات متحده این شرکت را از فروش بهترین تراشه‌های خود به چین منع کرده است.
دو جناح، یک هدف
هوانگ رهبری جناحی را بر عهده دارد که خواهان ادامه تجارت است و انگیزه‌اش نیز سودآوری است. چین دومین بازار بزرگ رایانش در جهان است. به گفته هوانگ، انویدیا زمانی تقریباً تمامی بازار تراشه‌های پیشرفته چین را در اختیار داشت، اما از زمان آغاز محدودیت‌ها بخش عمده آن را از دست داده است. هر ممنوعیت جدید، این بازار را دو دستی تقدیم تراشه‌سازان خودِ چین می‌کند. در هشتم دسامبر ۲۰۲۵، در پی لابی‌گری‌های هوانگ، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد که انویدیا می‌تواند دومین تراشه قدرتمند خود را به چین بفروشد، مشروط بر آنکه یک‌چهارم درآمد حاصل از این فروش به جیب دولت ایالات متحده برود. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، کنترل‌های تراشه‌ای را «برگ چانه‌زنی» در مذاکرات تجاری با چین خواند. به گزارش روزنامه واشنگتن پست، انویدیا همچنین متعهد شد ۲۵ میلیون دلار به صندوق ساخت تالار رقص کاخ سفیدِ ترامپ کمک کند.
هوانگ می‌گوید چینی‌ها «دشمن ما نیستند»؛ اما این زبانِ یک تاجر است. استدلالی که جناح او در محافل سیاست‌گذاری مطرح می‌کند بسیار بی‌پرده‌تر است: فروش تراشه به چین، هزینه پژوهش در ایالات متحده را تأمین می‌کند و صنعت هوش مصنوعی چین را به فناوری آمریکا وابسته نگه می‌دارد. در این نگاه، فروش خود یک سلاح است و وابستگیِ ناشی از آن نیز سلاحی دیگر. کشوری که به تراشه‌های یک انحصار خارجی معتاد شود، همچنان به آن انحصار پول می‌پردازد، هرگز صنعت بومی خود را نمی‌سازد و هر زمان که دولت ایالات متحده اراده کند، می‌توان شریان‌هایش را قطع کرد.
جناح مقابل خواهان مسدود کردن کامل فروش تراشه به چین است. این جناح را دستگاه امنیت ملی تشکیل می‌دهد: سازمان‌های جاسوسی، پلیس صادرات وزارت بازرگانی و رؤسای جمهوری‌خواه سه کمیته مجلس نمایندگان؛ یعنی کمیته‌های امور خارجه، اطلاعات و کمیته ویژه‌ای که مجلس نمایندگان در سال ۲۰۲۳ برای هدایت کارزار علیه چین تشکیل داد. در چهارم نوامبر، رؤسای این سه کمیته از هوانگ خواستند تا در هجدهم نوامبر در یک جلسه توجیهی غیرعلنی حاضر شود. دموکرات‌ها نیز به آن‌ها پیوسته‌اند؛ حکیم جفریس، رهبر دموکرات‌های مجلس نمایندگان، تنها چند روز پس از پیروزی حزبش و به دست گرفتن کنترل کنگره در انتخابات سوم نوامبر، خواستار برگزاری جلسه توجیهی مشابهی شده است. هر دو حزب از کارزار علیه چین حمایت می‌کنند.
هر دو جناح یک هدف مشترک دارند: مهار و عقب نگه داشتن توسعه کشوری یک میلیارد و چهارصد میلیون نفری که یک انقلاب سوسیالیستی را به ثمر رسانده است. دعوای آن‌ها تنها بر سر تاکتیک است.
خودِ درز اطلاعات، اصل ماجراست
جدول زمانی ماجرا را در گزارش خودِ نیویورک تایمز دنبال کنید. نظارت اطلاعاتی بر آلیس هوانگ در دوران دولت بایدن آغاز شد. حدود یک سال پیش ترامپ در جریان این موضوع قرار گرفت، اما دست به هیچ کاری نزد. به نوشته تایمز، ترامپ نگران بود که این موضوع فروش تراشه‌های انویدیا را که «به چرخش اقتصاد و رونق بازار سهام کمک می‌کنند» مختل کند. به خودِ جنسن هوانگ نیز هرگز آن هشدار مرسومی داده نشد که نهادهای ضداطلاعات به افرادی می‌دهند که گمان می‌رود هدف یک دولت خارجی قرار گرفته‌اند. اوایل سال جاری میلادی، یک یادداشت اطلاعاتی در میان مقامات دست‌به‌دست شد و سرانجام در بیست‌ونهم اکتبر، این داستان به نقل از افراد ناشناسی که در جریان این عملیات نظارتی قرار داشتند، در نیویورک تایمز منتشر شد.
سازمان‌های اطلاعاتی به‌خوبی بلدند چگونه چنین هشدارهایی بدهند. به گزارش وال‌استریت ژورنال در سال ۲۰۱۸، این نهادها در اوایل سال ۲۰۱۷ به جرد کوشنر، داماد ترامپ، هشدار داده بودند که دوستش، وندی دنگ مرداک، بازرگان چینی‌تبار آمریکایی، ممکن است از این دوستی برای پیشبرد منافع دولت چین استفاده کند. اما هوانگ هیچ هشدار مشابهی نگرفت.
سازمان‌های جاسوسی دست‌کم یک سال تمام می‌دانستند زنی که تحت نظر دارند، با مدیرعامل یکی از بزرگ‌ترین ابرشرکت‌های جهان ارتباط نزدیک دارد. آن‌ها پرونده را نزد خود نگه داشتند، هیچ چیز به او نگفتند و آن‌گاه پرونده سر از مطبوعات درآورد.
هر کسی که این اطلاعات را به بیرون درز داد، انگیزه‌ای مشخص داشت. وکیل ارشد خودِ انویدیا نیز به همین نکته اشاره کرد و به گزارش فایننشال تایمز، به افراد درون شرکت گفت که منابع افشاگر «با جنسن خرده‌حساب دارند». به نوشته نیویورک تایمز، مقامات دولتی گلایه داشتند که نزدیکی هوانگ به ترامپ، تلاش‌های آن‌ها برای تشدید محدودیت‌های تراشه‌ای را عقیم گذاشته است.
انویدیا نیز نفوذی‌های خود را در درون دولت دارد. وکیل ارشد انویدیا ایمیلی به بازرسان وزارت بازرگانی که روی پرونده مگااسپید کار می‌کردند فرستاد و درباره روند تحقیقاتشان پرس‌وجو کرد. او به بازرسان گفت که برای این پرس‌وجو از مقام مافوق آن‌ها در وزارت بازرگانی — فردی منصوبِ ترامپ — اجازه گرفته است. به گزارش نیویورک تایمز و بلومبرگ در نهم نوامبر، تحقیقات وزارت بازرگانی بلافاصله متوقف و پرونده به وزارت دادگستری ارجاع شد.
دولت سرمایه‌داری از منافع کلیت طبقه سرمایه‌دار دفاع می‌کند. هنگامی که سودجوییِ یک انحصار با راهبرد کلان کلِ این طبقه در تقابل قرار می‌گیرد، پلیس مخفی دولت وارد عمل می‌شود تا آن انحصار را به خط کند. این دقیقاً همان بلایی است که بر سر هوانگ آورده می‌شود. در نگاه سازمان‌های جاسوسی، گناه او این است که فروش انویدیا به چین را بر محاصره اقتصادی مقدم دانسته است. او اکنون با تحقیقات هیئت‌مدیره، شکایت سهام‌داران، احضاریه سه کمیته مجلس نمایندگان و به گفته خودِ ترامپ، با تحقیقات پلیس فدرال (اف‌بی‌آی) روبه‌روست. این فشار از مجرای او، مستقیماً معاملات و چانه‌زنی‌های ترامپ را هدف گرفته است.
ترامپ اما عقب‌نشینی نکرده است. او در نهم نوامبر به خبرنگاران گفت که از هوانگ پرسیده آیا می‌دانسته آن زن جاسوس است یا نه. ترامپ گفت: «او گفت: ‹اصلاً روحم هم خبر نداشت که جاسوس است› و من واقعاً حرفش را باور می‌کنم.» نبرد میان دو جناح همچنان ادامه دارد.
زمان‌بندی این جنجال به‌روشنی نشان می‌دهد که دعوا بر سر چیست. این رسوایی درست چند روز پیش از دیدار برنامه‌ریزی‌شده ترامپ با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در اجلاس هجدهم و نوزدهم نوامبر در شهر شنژنِ چین فاش شد. پژوهشگران در چین به روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست گفته‌اند انتظار دارند کنگره از این فضا استفاده کند تا محدودیت‌های تراشه‌ای را به قانون تبدیل کند؛ اقدامی که درست در لحظه‌ای که ترامپ پای میز چانه‌زنی می‌نشیند، اختیار صدور مجوزهای تراشه‌ای را از دست او خارج خواهد کرد.
یک کلیشه کهنه نژادپرستانه
این ماجرا را همچون یک تریلر جاسوسی به خورد افکار عمومی می‌دهند: زنی چینی به دستور پکن، مردی قدرتمند را اغوا می‌کند. این همان کلیشه «بانوی اژدها» است؛ یکی از کهنه‌ترین تهمت‌های نژادپرستانه و جنسیت‌زده علیه زنان آسیایی که رسانه‌های وابسته به کلان‌سرمایه‌داران با ولع تمام به آن پر و بال دادند.
سایه این وحشت‌افکنی بر سر خودِ جنسن هوانگ نیز سنگینی می‌کند، چرا که او چینی‌تبار است. با میلیاردرهای سفیدپوست رفتاری کاملاً متفاوت می‌شود. هنگامی که جف بزوس، بنیان‌گذار آمازون، وارد یک رابطه پنهانی شد، ماجرا صرفاً خوراک ستون‌های شایعات و زردنویسی بود و هیچ‌کس نپرسید که او به کدام کشور وفادار است. بیل گیتس، بنیان‌گذار مایکروسافت، سال‌ها با جفری اپستین، مجرم محکوم‌شده جنسی، ارتباط داشت و یک کمیته مجلس نمایندگان نیز در ژوئن ۲۰۲۶ او را در این باره بازجویی کرد. در پرونده‌های خودِ وزارت دادگستری که اوایل سال ۲۰۲۶ منتشر شد، گزارشی از اف‌بی‌آی وجود دارد که مدعی است اپستین برای دستگاه اطلاعاتی اسرائیل کار می‌کرده است. این ادعا تأییدنشده است؛ درست همان‌طور که ادعای مطرح‌شده علیه آلیس هوانگ نیز بدون سند و تأییدنشده است. اما ارتباطات گیتس با اپستین هرگز مسئله‌ای مرتبط با امنیت ملی تلقی نشد. همان‌طور که رائو یی، دانشمند دانشگاه پکن، اشاره کرده است، وقتی پای فردی چینی‌تبار در میان باشد، سازمان‌های جاسوسی زندگی خصوصی او را زیر ذره‌بین می‌برند، منابع دولتی آن را به مطبوعات درز می‌دهند و بلافاصله پرونده‌های بازجویی گشوده می‌شود.
هیچ مدرکی به‌طور علنی ارائه نشده است. تمامی ادعاها مبنی بر همکاری آلیس هوانگ با اطلاعات چین، صرفاً بر گفته مقامات ناشناس ایالات متحده استوار است. نه علیه او و نه علیه شرکت مگااسپید هیچ اتهام کیفری مطرح نشده است. انویدیا می‌گوید اتهامات پیشین مبنی بر اینکه مگااسپید به چین تراشه قاچاق کرده است، سال گذشته بررسی و «بی‌اساس» اعلام شده است. در سی‌ام اکتبر، گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، این گزارش را «گمانه‌زنی بی‌اساس» با هدف سیاه‌نمایی علیه چین خواند.
وحشت‌افکنی‌های جاسوسی ابزاری برای جلب حمایت افکار عمومی به سود جنگ‌افروزی در خارج و سرکوب در داخل است. «طرح چین» که وزارت دادگستری آمریکا در سال ۲۰۱۸ به راه انداخت، دانشمندان چینی و چینی‌تبار آمریکایی را به ظن جاسوسی به دادگاه کشاند؛ اما پرونده‌ها یکی پس از دیگری فرو ریختند. هنگامی که وزارت دادگستری در ژانویه ۲۰۲۱ علیه گانگ چن، استاد مهندسی مؤسسه فناوری ماساچوست (ام‌آی‌تی)، اعلام جرم کرد، بیش از صد نفر از همکارانش با امضای نامه‌ای سرگشاده اعلام کردند: «همه ما گانگ چن هستیم». دادستان‌ها یک سال بعد تمامی اتهامات را پس گرفتند. سازمان‌های آمریکایی‌های آسیایی‌تبار، دانشمندان و گروه‌های دانشگاهی به مبارزه ادامه دادند و سرانجام وزارت دادگستری را وادار کردند در فوریه ۲۰۲۲ پرونده «طرح چین» را ببندد. ماجرای انویدیا بار دیگر همان درِ بسته را باز می‌کند.
محاصره در حال شکست است
این داستان جاسوسی از خوانندگان می‌خواهد باور کنند که چین آن‌قدر برای به دست آوردن تراشه‌های انویدیا مستأصل است که ناچار شده یک مدیرعامل را اغوا کند. شرکت‌های چینی هنوز هم هر جا که بتوانند تراشه‌های انویدیا را اجاره می‌کنند یا می‌خرند و مشتری اصلی شرکت مگااسپید نیز غول فناوری چینی، علی‌بابا، است. اما مسیر حرکت چین در جهت کاملاً معکوسی تنظیم شده است. هنگامی که ترامپ در دسامبر ۲۰۲۵ درِ فروش تراشه را باز کرد، نهادهای نظارتی چین به شرکت‌های داخلی دستور دادند دست نگه دارند و هر خریداری را ملزم کردند توضیح دهد که چرا تراشه‌های ساخت چین کارشان را راه نمی‌اندازد.
چین در حال ساختن صنعت تراشه‌سازی مستقل خود است و این کار را بر پایه برنامه‌ریزی پیش می‌برد. دولت چین خودکفایی در حوزه تراشه را به یکی از اولویت‌های برنامه پنج‌ساله خود تبدیل کرده و ده‌ها میلیارد دلار سرمایه دولتی را به کارخانه‌های تراشه‌سازی، ماشین‌آلات تولید تراشه و طراحی آن‌ها تزریق کرده است. مهندسان و کارگران کارخانه‌ها در شرکت هواوی و دیگر شرکت‌های چینی اکنون تراشه‌هایی تولید می‌کنند که دقیقاً همان کاری را انجام می‌دهند که ممنوعیت‌های صادراتی قرار بود جلویش را بگیرد. تراشه‌های ساخت چین هم‌اکنون حدود نیمی از بازار تراشه‌های هوش مصنوعی این کشور را تأمین می‌کنند؛ بازاری که تنها چند سال پیش تقریباً در انحصار انویدیا بود.
طبقه حاکم ایالات متحده هم حربه محاصره را آزموده و هم حربه وابسته‌سازی را به کار گرفته است تا چنگال خود را بر توسعه پیشرفته‌ترین فناوری‌های جهان حفظ کند. هر دو روش شکست خورده‌اند و همین شکست است که دو جناح حاکمیت آمریکا را به جان هم انداخته است. هر جناحی که در نبرد بر سر هوانگ پیروز شود، واقعیت بزرگ‌تر پابرجاست: توسعه مستقل چین در حال شکست دادن هر دو شیوه سلطه‌گری امپریالیستی است.
یادداشت هیئت تحریریه مانثلی ریویو: مجله مانثلی ریویو لزوماً با تمامی دیدگاه‌های مطرح‌شده در مقالاتی که در وب‌سایت «ام‌آر آنلاین» بازنشر می‌شوند موافق نیست. هدف ما به اشتراک گذاشتن طیف متنوعی از دیدگاه‌های چپ است که گمان می‌کنیم برای خوانندگان ما جالب یا مفید خواهد بود.