
حزب و مردم
نویسنده: الیور وارگاس
ترجمه: مجله جنوب جهانی
در یک نگاه
الیور وارگاس، روزنامهنگار بریتانیایی-بولیویایی، در این گزارش به واکاوی مصوبات پنجمین نشست عمومی بیستمین کمیته مرکزی حزب کمونیست چین در پکن میپردازد و مفهوم کلیدی «اداره کامل و سختگیرانه حزب بر خویشتن» را تشریح میکند. نویسنده نشان میدهد که چگونه انضباط سازمانی، مبارزه ساختارمند با فساد و مهار قدرت در «قفس نهادی»، نه یک شعار انتزاعی، بلکه پیششرط تحقق نوسازی سوسیالیستی در کشوری با بیش از صد میلیون عضو حزبی است. وارگاس سپس برای مشاهده بازتاب این سیاستها در زندگی روزمره شهروندان، به استان جزیرهای هاینان و شهر هایکو سفر میکند تا نشان دهد سامانه دیجیتال «تکفرم» چگونه با حذف کاغذبازیهای فرساینده و شناسایی خودکار سالمندان مشمول یارانه تأمین اجتماعی، پیوند عملی میان اصلاحات درونحزبی و خدمترسانی بیواسطه به مردم را برقرار کرده است.
با خرسندی مقاله پیش رو را به قلم الیور وارگاس، روزنامهنگار بریتانیایی-بولیویایی شبکه «سیجیتیان» (CGTN)، منتشر میکنیم. این نوشتار تبیینی روشن و قابلفهم از برخی مفاهیم کلیدی نهفته در پس پنجمین نشست عمومی بیستمین کمیته مرکزی حزب کمونیست چین به دست میدهد؛ نشستی که از ۲۶ تا ۲۹ اکتبر در پکن برگزار شد و قطعنامهای را درباره پایداری بر «اداره کامل و سختگیرانه حزب بر خویشتن» تصویب کرد.
الیور در این گزارش توضیح میدهد که «اداره کامل و سختگیرانه حزب بر خویشتن» به چه معناست — یعنی مقررات سختگیرانه، نظارت دقیق، مبارزه با فساد و انضباط درونی، در پیوند با خودنوسازی مستمر — و چرا حزب کمونیست چین آن را در این مرحله از حرکت چین به سوی نوسازی سوسیالیستی حیاتی میداند.
او در ادامه بررسی میکند که این اصول چگونه در سطوح پایه و مردمی پیاده میشوند و در همین راستا از یک مرکز خدمات اداری در شهر هایکو (مرکز استان هاینان) بازدید میکند؛ جایی که سامانه جدید «تکفرم» کاغذبازیهای تکراری را برچیده و به شناسایی سالمندانی کمک کرده است که مشمول یارانههای تأمین اجتماعی بودند، اما هرگز برای دریافت آنها اقدام نکرده بودند.
خوانندگان همچنین میتوانند متن کامل قطعنامه این نشست عمومی و تبیین شی جینپینگ از آن را که پیشتر منتشر کردهایم، مطالعه کنند.
مقاله زیر برای نخستین بار به زبان انگلیسی در این پایگاه منتشر شده است.
همزمان با فرارسیدن پاییز سرد پکن، رهسپار استان جزیرهای و گرمسیری هاینان شدم. در میان نخلهای سربهفلککشیده، ادارات دولتی محلی جا خوش کردهاند؛ نهادهایی که مردم برای انجام امور روزمره خود، همچون ثبت پروانه کسبوکار یا نامنویسی در سامانه تأمین اجتماعی، به آنها مراجعه میکنند. امروزه انبوه کاغذبازیها و پوشههای پر از فتوکپی به تاریخ پیوستهاند؛ چراکه فناوریهای نوین به کار گرفته شدهاند تا همگان را از شر فرآیندهای اداری طاقتفرسایی که وقت مردم را میبلعد، رها سازند. این ماجرا شاید در نگاه نخست روایتی کوچک و محلی به نظر برسد، اما در حقیقت ذرهبینی است بر پدیدهای بسیار بزرگتر: اینکه حزب کمونیست چین چگونه برای شناسایی و حل مسائل روزمره پیش روی مردم عمل میکند. در سراسر جهان، بسیاری میپرسند که حکمرانی سوسیالیستی در عمل چگونه میتواند کارآمد باشد و مشخصاً در چین چگونه عمل میکند. این تجربه، دریچهای برای درک این سازوکار است.
پنجمین نشست عمومی بیستمین کمیته مرکزی حزب کمونیست چین، روز پنجشنبه ۲۹ اکتبر در پکن پایان یافت. در طول چهار روز، رهبران مرکزی حزب گرد هم آمدند تا به پرسشهای بنیادین و نهادی بپردازند.
کار این نشست در دو مأموریت کلیدی خلاصه میشد: گزارشدهی دفتر سیاسی درباره عملکرد اخیر خود و بررسی کمیته مرکزی درباره اینکه اداره کامل و سختگیرانه حزب بر خویشتن در عمل به چه معناست.
«اداره کامل و سختگیرانه حزب بر خویشتن» چیست؟
ناظران خارج از چین شاید با این اصطلاح آشنا نباشند، اما درک آن برای فهم اولویتهای عملیاتی حزب ضروری است. این مفهوم در بنیاد خود به معنای پاسخگو نگه داشتن حزب از رهگذر مقررات سختگیرانه، نظارت دقیق، کارزارهای مبارزه با فساد و انضباط درونی است؛ آن هم در پیوندی ناگسستنی با خودنوسازی مستمر. تحت رهبری دبیرکل شی جینپینگ، کمیته مرکزی تمرکز ویژهای بر این پرسش داشته است که یک حزب مارکسیستِ دیرپا در قدرت، چگونه میتواند در عصر جدید به خودسازی بپردازد و خویش را با شرایط نوین سازگار کند. در چارچوب «اندیشه شی جینپینگ درباره حزبسازی»، این رویکرد در چند اصل بههمپیوسته تبلور مییابد:
خوداصلاحی مستمر: هدف قرار دادن فساد، دیوانسالاری، فرمالیسم و هر عاملی که میان حزب و تودههای مردم فاصله میاندازد.
محصور کردن قدرت در «قفس نهادی»: اجرای قاطع مقررات و پاسخگویی ساختارمند، بهجای تکیه صرف بر اخلاقیات فردی یک مقام مسئول.
حفظ ظرفیت سازمانی: جلوگیری از چندپارگی، فرسودگی یا کندی یک حزب سیاسی با بیش از ۱۰۰ میلیون عضو.
پیوند دادن اصلاحات حزبی با توسعه ملی: نگریستن به پاکسازی درونی بهعنوان پیشران مستقیم نوسازی فراگیر کشور.
نزدیک ماندن به مردم: ایجاد سازوکارهای عملیاتی برای شناسایی مستمر نیازهای عمومی و پاسخگویی به آنها بهمحض پیدایش.
چرا اکنون؟
حزب تمام تمرکز خود را بر هدف کلان خویش، یعنی دستیابی به نوسازی بنیادین سوسیالیستی، قرار داده است. این هدف در عمل به معنای پیشبرد ارتقای صنعتی، گذار به انرژی سبز، پر کردن شکاف میان شهر و روستا و گشایش بازارهاست. عبور موفق از این چالشهای مدرن، نیازمند کادری منضبط از مقامات حزبی است. از همین رو، نشست عمومی برای هدایت این مسیر به جلو، هفت اصل راهنما را برای اداره حزب بر خویشتن تدوین کرد:
«خدمت به مأموریتها و وظایف حزب؛ در پیش گرفتن تقویت سیاسی حزب بهعنوان اصل فراگیر؛ اعمال حکمرانی سختگیرانه در تمامی سطوح؛ اتخاذ رویکردی مسئلهمحور؛ پاسداشت اصول بنیادین در عین نوآوری و گشودن افقهای تازه؛ پایبندی به رویکرد هدایت از بالا به پایین؛ و اداره حزب بر مبنای مقررات.»
از سازمانهای حزبی در هر سطحی انتظار میرود که با تکیه بر باور سیاسی راسخ، مهارتهای حرفهای، اخلاق کاری قوی و انضباط آهنین، ظرفیت رهبری و توان تشکیلاتی خود را تقویت کنند. بیانیه رسمی این نشست در اشاره به کارزار مستمر مبارزه با فساد تصریح میکند که «برداشتن گامهای یکپارچه برای تضمین اینکه مقامات نه جسارت، نه فرصت و نه میلی به ارتکاب فساد داشته باشند، هم راهبردی مهم برای اداره کامل و سختگیرانه حزب بر خویشتن است و هم خطمشی بنیادین ما در نبرد با فساد به شمار میرود.»
کمیته مرکزی تأکید کرد که این انضباط درونی در مقطعی که شرایط جهانی و داخلی با شتابی فزاینده دگرگون میشود، نقشی سرنوشتساز دارد. وظیفه صیانت از حاکمیت، امنیت و منافع توسعهای چین — در عین پاک و کارآمد نگه داشتن حزب — همچنان مأموریتی سترگ و خطیر است. شرایط مساعدی وجود دارد، اما در کنار آن، اوضاع و چالشهای پیچیده و تازهای نیز سر برآوردهاند.
در میدان عمل
اهداف بزرگ و دستورالعملهای عالیرتبه تیتر یک رسانهها را به خود اختصاص میدهند، اما اجرای واقعی در میدان عمل رقم میخورد؛ جایی که رسانههای بینالمللی ردپای تأثیرات روزمره و محلی آن را دنبال نمیکنند. بنابراین، برای مشاهده بیواسطه این روند، از پکن به استان گرمسیری هاینان در جنوب کشور سفر کردم؛ منطقهای که از زمان تبدیل شدن به بزرگترین منطقه ویژه اقتصادی چین و اخیراً بهعنوان یک بندر تجارت آزاد، همواره پیشگام سیاستهای نوآورانه بوده است.
در هایکو، مرکز این استان، از یک مرکز خدمات اداری بازدید کردیم و در آنجا مسئولان سامانه جدید «تکفرم» را برای ما تشریح کردند. این سامانه از فناوریهای نوین برای خودکارسازی کاغذبازیهای تکراری بهره میبرد که مردم پیشتر ناچار به ارائه آنها بودند؛ معضلی که حزب صراحتاً آن را باری سنگین بر دوش شهروندانی میدانست که قصد ثبت کسبوکارهای کوچک یا درخواست خدمات تأمین اجتماعی داشتند. اگر به این دردسرهای اداری رسیدگی نشود، دقیقاً به همان عواملی تبدیل میشوند که به جدایی و گسست میان مسئولان و مردم میانجامند.
وانگ دوجوان، یکی از مسئولان این اداره در هایکو، توضیح داد: «در گذشته، گزارشهای ما باید چندین بار ثبت و ارسال میشد. غربالگری و بررسی پرونده افراد بسیار وقتگیر و طاقتفرسا بود و زمانی را میبلعید که باید صرف خدمترسانی به عموم مردم میشد. پس از راهاندازی سامانه ‹تکفرم›، سیستم این فرآیند بررسی و پالایش را بهصورت خودکار بر عهده گرفت.»
این اصلاحات اداری شاید در ظاهر پرزرقوبرق به نظر نرسند، اما میتوانند زندگی انسانها را دگرگون کنند. برای نمونه، سامانه خودکار در اداره محل کار وانگ، شمار زیادی از سالمندان ساکن منطقه را شناسایی کرد که واجد شرایط دریافت یارانههای تأمین اجتماعی بودند، اما هرگز برای دریافت آنها ثبتنام نکرده بودند. اکنون این سالمندان حمایت مالی مزبور را بهصورت مستقیم دریافت میکنند. این همان چیزی است که «اداره حزب بر مبنای مقررات» در هنگام تبدیل شدن به خدماترسانی خط مقدم به نمایش میگذارد.
گامهای بعدی
هدایت تشکیلاتی با بیش از ۱۰۱ میلیون عضو و ۵.۴ میلیون شاخه حزبی در سطوح پایه، تلاشی لجستیکی و عظیم است. اکنون تبدیل اصول راهنمای این نشست عمومی به دستاوردهای عملی، بهعنوان مأموریت اصلی پیش روی رهبری حزب قرار دارد.
پس از انتشار بیانیه پایانی، کمیته مرکزی نشست خبریای در پکن برگزار کرد و روند برگزاری اجلاس را تشریح کرد. تانگ فانگیو، معاون دفتر پژوهشهای سیاستگذاری کمیته مرکزی حزب کمونیست چین، در جمع خبرنگاران گفت:
«دستاوردهای بزرگ یک سال گذشته در میانه دگرگونیهای شتابان جهانی که در یک قرن اخیر بیسابقه بوده و در بحبوحه افزایش ابهامات و عوامل پیشبینیناپذیر پیش روی توسعه کشور و با ایستادگی در برابر فشارهای سنگین و مخاطرات و چالشهای گوناگون به دست آمدهاند. این دستاوردها بهآسانی حاصل نشدهاند. ما این موفقیتها را مدیون رهبری کمیته مرکزی حزب کمونیست چین با محوریت دبیرکل شی جینپینگ و راهنماییهای خردمندانه اندیشه شی جینپینگ درباره سوسیالیسم با ویژگیهای چینی برای عصر جدید هستیم.
مهمترین دستاورد این نشست، تصویب همین قطعنامه است. حزب ما خویش را وقف دستیابی به عظمت پایدار برای ملت چین کرده است. حزبسازی با آینده حزب و پیروزی آرمانها و برنامههای حزب و کشور گره خورده است… این نشست برنامهریزیهای راهبردی مهمی درباره اداره حزب بر خویشتن، توسعه و تقویت آن انجام داد؛ امری که بسیار مهم و ضروری است.»
منبع: پایگاه دوستان چین سوسیالیستی (Friends of Socialist China) — ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶
