
پردهبرداری از آنتروپیک (بخش اول): آنگاه که هیولا پا به زمین میگذارد
نویسنده: رصدخانه ذهن (وبسایت گوانچا)
ترجمه: مجله جنوب جهانی
در یک نگاه
مقاله حاضر در آستانه ورود شرکت «آنتروپیک» (Anthropic) به بازار بورس نزدک با قیمت عرضه ۸۳ دلار به ازای هر سهم، به واکاوی ماهیت پنهان این غول هوش مصنوعی میپردازد. نویسنده استدلال میکند که آنتروپیک یک استارتاپ تجاریِ متعارف در دره سیلیکون نیست، بلکه یک «مجتمع سرمایه-قدرت» بیسابقه از دوران راکفلرِ پیر تاکنون است که با الهیاتی آخرالزمانی هدایت میشود. ریشههای فکری این مجموعه به سال ۲۰۱۱ و نمودار کلانِ جف اندرز با عنوان «طرح کنونی ۲.۵.۲b.۱۰» بازمیگردد؛ نقشهای که با تکیه بر خردهفرهنگ «نوعدوستی مؤثر» (EA)، مسیر تبدیل یک محفل کوچک را به ابرسازمانی سیاسی-اقتصادی برای تسخیر نهادهای قدرت، حذف دولتهای نامطلوب و کنترل جهان ترسیم کرده است.
نویسنده پنج وجه نامتعارف از عملکرد آنتروپیک را به تصویر میکشد: نخست، شیدایی ژئوپلیتیک و «پاکسازی تبارشناسانه» علیه توسعهدهندگان و نهادهای مرتبط با سرمایه چینی در قالب ادعای دستیابی به یک «جهان تکقطبی ابدی»؛ دوم، به راه انداختن کارزار سیاسی و لابیگری گسترده علیه تأمینکننده بالادستی خود یعنی «انویدیا» و جنسن هوانگ برای محدودسازی صادرات تراشهها؛ سوم، ایجاد شبکه نفوذی فراحزبی در واشنگتن از طریق پیوند دادن نخبگان دولت اوباما و بایدن با لابیگران کهنهکار حزب جمهوریخواه؛ چهارم، حاکم کردن فضای «صومعهوار» در مقر سانفرانسیسکو با تدوین «سند روح» برای مدل کلود، ایجاد پست «پژوهشگر رفاه هوش مصنوعی» و حتی رایزنی با واتیکان برای کسب مشروعیت الهیاتی؛ و پنجم، تضاد آشکار میان این قداستنمایی اخلاقی با رسواییهای جنسیِ مرتبط با محافل «عدم رضایتِ توافقی» (CNC) در منطقه خلیج و استانداردهای دوگانه در مقرراتگذاری برای حذف رقبای متنباز.
در جمعبندی نهایی، نویسنده آنتروپیک را محصول پیوند تاریخی سه جریان میداند: وسواسهای نژادپرستانه و ترابشری قرن نوزدهمیِ فرانسیس گالتون، فرقههای عقلگرای منطقه خلیج سانفرانسیسکو در قرن بیستم، و ماشین مهار فناورانه پنتاگون از دوران جنگ سرد. این ترکیب، ساختاری دولایه با عنوان «درون صومعه، بیرون امپراتوری» ایجاد کرده است که در آن نخبگان مضطرب و در حال افولِ تشکیلات حاکم واشنگتن، برای حفظ رؤیای لرزان هژمونی تکقطبی خود، دست به دامان یک فرقه فناورِ آخرالزمانی شدهاند؛ پدیدهای که نه نشانه اقتدار، بلکه آیینه غروب این امپراتوری است.
امشب، هیولایی کتولویی رسماً در میان دود و آتش پا به جهان خاکی میگذارد.
در ۱۹ نوامبر به وقت شرق آمریکا، شرکت آنتروپیک (Anthropic) با قیمت عرضه ۸۳ دلار به ازای هر سهم و با انتشار حدود ۹۸۰ میلیون سهم کلاس A، وارد بازار بورس نزدک میشود.
ضیافتهای پیروزی و آتشبازیهای جریانهای گوناگون سرمایه پس از امشب بهسرعت فروکش خواهد کرد، اما دود باروت و آتش و خونی که این هیولا در سر میپروراند و به آن دامن میزند، تازه در آغاز راه خودنمایی است.
این، یک مجتمع سرمایه-قدرت است که از دوران راکفلرِ پیر تاکنون، در طول یک سده گذشته بیسابقه بوده است.
در یادداشتهای داخلی کاخ سفید، این مجموعه مستقیماً بهعنوان «گره کور آنتروپیک» (The Anthropic Knot) در دولت پنهان واشنگتن توصیف شده است؛
در دفاتر مالی لابیگری واشنگتن، هدایت آن بر عهده نخبگان هسته مرکزی حزب دموکرات («اوباماییها») است، اما همزمان میتواند چهرههای سنگینوزن جنبش «ماگا» (MAGA) همچون روبیو و وایلز را با دقت تمام به حرکت درآورد و توفانی بینقص برای شکار انویدیا به پا کند؛
در خط مقدم محاصره هوش مصنوعی، از یک سو به حملات هکری علیه کاربران چینی و مسدودسازی آنان افتخار میکند و از سوی دیگر میتواند در فضای افکار عمومی چینیزبان، ستایش شمار چشمگیری از چهرههای پرمخاطب شبکههای اجتماعی را به دست آورد؛
…
اما این موارد هنوز با وجوهی که بیش از همه لرزه بر ستون فقرات آدم میاندازد، فاصله بسیار دارد.
آنتروپیک هیولایی ایدئولوژیک است که در برابر آن، حتی مورگانِ پیر و راکفلرِ پیر — که تجسم عینی سرمایهداری انحصاری بودند — موجوداتی سادهدل و ملایم به نظر میرسند.
به هر حال، آن بارونهای «عصر طلایی»، حتی اگر «از فرق سر تا نوک پا، از هر منفذشان خون و پلیدی میچکد»، دستکم ایمانشان به طلا و دلاری بود که دیده و لمس میشد.
اما آنچه درون دروازههای آنتروپیک در جریان است، یک الهیات آخرالزمانی است که میخواهد ذهن تمام بشریت و روند تاریخ را به تسخیر خود درآورد.
در سال ۲۰۱۱، هنگامی که جوانانی چون خواهر و برادر آمودئی و کارنوفسکی هنوز در محفل کوچک «نوعدوستی مؤثر» (EA) صرفاً از سرِ شور و علاقه فعالیت میکردند، رهبر فکری این خردهفرهنگ — یعنی جف اندرز (Jeff Anders) که بعدها نخستین شبکه دانشجویی نوعدوستی مؤثر با نام «تینک» (THINK) را بنیان گذاشت و نخستین اجلاس نوعدوستی مؤثر را برگزار کرد — پیشاپیش مرامنامهای جامع برای تسخیر جهان نوشته بود.
در این نمودار کلانِ درونسازمانی با کد «طرح کنونی ۲.۵.۲b.۱۰» (Current Plan)، همهچیز از «روششناسی فلسفی» در رأس آغاز میشود و از دل این موتورِ مادر، یازده مسیر توسعه به سمت پایین منشعب میگردد؛ مسیرهایی شامل عضوگیری، آموزشهای شستوشوی مغزی، درآمدزایی تجاری، گسترش میمها و مهار هوش مصنوعی که همگی همچون گلوله برفی، پلهپله از «کمون کوچک دونفره» به «سازمان متوسط صدنفره» و سپس به «ابرسازمان بیش از دو هزار نفره» رشد میکنند.
این نقشه اولیه سال ۲۰۱۱، سرشار از خیالپردازیهای اهریمنی و نفسگیر است:
در آن بهصراحت برنامهریزی شده است که «ایدئولوژیهای سودمند و دارای قابلیت سرایت بالقوه به شکلی ایمن توسعه داده شوند»، زمانهایی که جامعه بیشترین آسیبپذیری را در برابر آلوده شدن دارد شناسایی گردد، و سپس این ایدئولوژیها در سراسر جهان «رهاسازی و اشاعه» یابند؛
در این طرح، گرههای تکثیری ویژهای با نام «تکثیر سازمانی» (OrgCopies) تعبیه شده که مقرر میکند در صورت لزوم، سازمان به چندین نهادِ بهظاهر مستقل اما دارای اهداف کاملاً یکسان تقسیم شود تا بهصورت هماهنگ عمل کنند؛
حتی در مرحله سازمانهای بالای دو هزار نفر، سیاه روی سفید نوشته شده که باید «سازمانهای سیاسی تشکیل داد و در انتخابات پیروز شد» و «شرکتهایی را تأسیس کرد یا به تملک درآورد»، تا جایی که «افراد نیکوکارِ فعال و باثبات، قدرت کافی برای هدایت پایدار جهان را به دست آورند» و سرانجام «اطمینان حاصل شود که هیچ دولت زیانباری امکان وجود نخواهد داشت»؛
در پایینترین نقطه این نقشه، یک کادر زردرنگ و قاطع قرار دارد: «ما به یک جهان بهینه دست یافتهایم» — «تمام» (Done).
سالها بعد، جف اندرز در پی فوران یک رسوایی داخلی از سوی جریان اصلی نوعدوستی مؤثر طرد شد و به حاشیه رفت، اما ویژگیهای بنیادینی که او برای این فرقه نوظهور منطقه خلیج سانفرانسیسکو پیریزی کرده بود — همچون پرستش هوش مصنوعی «پیامبر»، اشتیاق شدید به قدرت سیاسی و مهار ذهنیِ سختگیرانه درونسازمانی — در سالهای بعد بهطور کامل باقی ماند و حتی بیش از پیش بسط داده شد.
درست همانگونه که یک قرن پیش نخبگانِ گرفتارِ هذیان تعقیب در آلمانِ وایمار دست به دامان فرقههای زیرزمینی تئوسوفی در وین میشدند، امروز نیز در شرایطی که تهی شدنِ تولید صنعتی داخلی و شکافهای ناشی از جدالهای حزبی به دردی بیدرمان تبدیل شده است، نخبگان تشکیلات حاکم واشنگتن به محض کشف وجود این فرقه، گویی گنجی یافته باشند، بیدرنگ نیروها و سرمایههای این ایدئولوژی نامتعارف را به واشنگتن سرازیر کردند تا اضطراب و جنون صاحبان قدرت در دوران افول امپراتوری را در آن پناه دهند.
در این بزنگاه تاریخی که ورود آنتروپیک به بورس بهترین فرصت ممکن را فراهم آورده است، «رصدخانه ذهن» بر پایه رصد مستمر و واکاوی جامع، در قالب یک مجموعه ششقسمتی، احتمالاً عمیقترین افشاگری جهان درباره آنتروپیک را پیش روی شما قرار میدهد.
پرده کنار رفته است؛ بفرمایید بنشینید.
در روایتهای رایج تجاری، غول هوش مصنوعی سانفرانسیسکو یعنی آنتروپیک، شرکتی است که توسط پژوهشگران پیشینِ جناح ایمنیِ اوپنایآی (OpenAI) بنیان گذاشته شده و همواره شعار «هوش مصنوعی مسئولانه» را بر زبان دارد؛ جریانی پاکدست و متفاوت در دره سیلیکون.
با این حال، اگر اندکی از زنجیره خبرهای یک تا دو سال گذشته این شرکت را به خاطر داشته باشید، بهآسانی درمییابید که بسیاری از رفتارهای آن به هیچ وجه با منطق متعارف کسبوکار قابل توضیح نیست.
۱
نخستین وجه نامتعارف، شیداییِ فراتر از حد این شرکت در قبال ژئوپلیتیک و «پاکسازی تبارشناسانه» و نزدیک به پارانویای آن علیه توسعهدهندگان چینی و نهادهای مرتبط با سرمایه چینی در سراسر جهان است.
یک شرکت نرمافزاری تجاریِ عادی در دره سیلیکون، در مواجهه با ممنوعیتهای کنترل صادرات واشنگتن، معمولاً میکوشد در چارچوب مرزهای قانونی، تا حد امکان سهم خود را در بازار جهانی حفظ کند.
اما رویکرد آنتروپیک کاملاً متفاوت است؛ این شرکت نهتنها خدمات «کلود» (Claude) را به کاربران سرزمین اصلی چین ارائه نمیدهد و حتی به اجرای حملات فنیِ هکری علیه کاربرانِ مظنون به چینی بودن افتخار میکند، بلکه داوطلبانه پا را فراتر گذاشته و از تشدید محدودیتهای جهانی خدمات خود خبر داده است؛ بهگونهای که دامنه این ممنوعیت را به تمامی نهادهایی در سراسر جهان گسترش داده که بیش از ۵۰ درصد سهام آنها بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در اختیار شرکتهایی با دفتر مرکزی در مناطق «پشتیبانینشده» است — و چین دقیقاً هدف اصلی این قاعده به شمار میرود.
طعنهآمیزترین بخش ماجرا، لفاظیهای اخلاقی است که داریو آمودئی (Dario Amodei) برای بستهبندی این محاصره به کار میگیرد.
آمودئی در مقاله بلند «ماشینهای فیضِ عاشقانه» (Machines of Loving Grace) منتشرشده در اکتبر ۲۰۲۴ و همچنین در یادداشت علنی ژانویه ۲۰۲۵ درباره «دیپسیک» (DeepSeek) و کنترل صادرات، چشماندازی دلانگیز از ابرهوش مصنوعی در دهه آینده ترسیم کرد که به درمان سرطان، ریشهکنی فقر و گسترش صلح و توسعه جهانی کمک میکند؛ اما به محض ورود به بحث ژئوپلیتیک، در یک چشم به هم زدن لحن خود را به بیانیهای سرد و عریان در ستایش هژمونی تکقطبی تغییر داد:
«ما بهعنوان کنشگران فردی وظیفه داریم امور را به سوی مسیر درست هدایت کنیم… اگر بتوانیم از عهده این کار برآییم، جهانی خواهیم داشت که کشورهای دموکراتیک بر آن مسلطاند… اگر خوشبینانه نگاه کنیم، این امر میتواند به یک ‹سال ۱۹۹۱ ابدی› بینجامد؛ جهانی که در آن کشورهای دموکراتیک دست بالا را دارند و رؤیای فوکویاما به حقیقت میپیوندد».
«کنترل صادراتی که با سختگیری اجرا شود، تنها چیزی است که میتواند مانع دستیابی چین به میلیونها تراشه شود و از همین رو، مهمترین متغیری است که تعیین میکند ما در نهایت به سوی جهانی تکقطبی میرویم یا جهانی دوقطبی».
بر اساس این منطق، تنها زمانی که آمریکا و متحدانش نخست به توانمندیهای به اندازه کافی نیرومند در هوش مصنوعی دست یابند و اطمینان حاصل کنند که رقبا امکان بهرهگیری از فناوری همسطح را ندارند، آن بهاصطلاح «فیض عاشقانه» پزشکی و پیشرفت فناوری مبتنی بر هوش مصنوعی میتواند در یک «لحظه تکقطبی جاودانه» در سطح گسترده منتشر شود.
آنتروپیک برای اینکه اطمینان یابد این «جهان تکقطبی» با نوآوریهای جامعه متنباز چین در هم شکسته نمیشود، پیوسته رقابت تجاری و فناورانه را به حوزه امنیت ملی سوق میدهد.
در گزارش لابیگری فصل اخیر این شرکت (LD-2)، کارکنانی همچون جرد کرسی پاول (Jared Kersey Powell) و جاستین ماتورو (Justin Maturo) در چندین طرح قانونگذاری کنگره مرتبط با ایمنی هوش مصنوعی، کنترل صادرات و امنیت ملی مشارکت داشتهاند که «قانون مچ» (MATCH Act) با هدف محاصره همهجانبه از جمله آنهاست.
اگر مسدودسازی کاربران چینی و سرکوب رقبای چینی را هنوز بتوان نوعی دفاع افراطی توجیه کرد، دومین وجه نامتعارف، تضاد منافع تأملبرانگیزی را در درون زنجیره تأمین دره سیلیکون به نمایش میگذارد.
آنتروپیک بهعنوان یک شرکت پاییندستی در حوزه مدلهای بزرگ زبانی، در کمال شگفتی پیوسته به شکار دستهجمعی انویدیا — غول بالادستی تراشهسازی — دامن میزند.
در منطق سنتی کسبوکار، انویدیا یکی از مهمترین تأمینکنندگان بالادستی توان پردازشی برای آنتروپیک است و در ترتیبات سرمایهگذاری پیش و پس از عرضه اولیه این شرکت نیز مشارکت داشته است؛ بنابراین قاعدتاً باید رابطه حسنهای با این غول تراشهسازی حفظ میشد.
اما از نگاه تیم آنتروپیک، اشتیاق انویدیا برای تسهیل صادرات پردازندههای گرافیکی (GPU)، دقیقاً با نظام مهار توان پردازشی پیشرفتهای که آنتروپیک در سودای برپایی آن است، در تعارض قرار دارد.
پیشتر در آوریل ۲۰۲۵، آنتروپیک در نظرات رسمی خود که به وزارت بازرگانی آمریکا ارائه کرد، علناً خواستار تشدید هرچه بیشتر کنترل صادرات نیمهرساناهای پیشرفته شد، بر ضرورت هوشیاری بالا در قبال محصولاتی چون تراشههای H20 که ممکن است به چین در گسترش توان پردازشی هوش مصنوعی کمک کنند تأکید کرد و پیشنهاد داد از طریق صدور مجوزهای سختگیرانهتر، بازرسیها و سازوکارهای فنی راستیآزمایی مکان و ردیابی تراشهها، خطر انتقال مجدد و قاچاق آنها کاهش یابد.
با ورود به سال ۲۰۲۶، تحرکات سیاسی این شرکت ابعاد تازهای به خود گرفت.
در ۱۲ فوریه، آنتروپیک اعلام کرد مبلغ ۲۰ میلیون دلار به یک سازمان خطمشیگذاری فراحزبی آمریکایی به نام «اقدام نخست عموم» (Public First Action یا به اختصار PFA) کمک مالی میکند و در ماه ژوئیه نیز بار دیگر از تخصیص ۲۰ میلیون دلار دیگر به این نهاد خبر داد.
سازمان PFA یک نهاد غیرانتفاعی است که زیر پرچم تشدید نظارت بر هوش مصنوعی فعالیت میکند و از ابتدای سال جاری در انتخابات میاندورهای ایالتهای مختلف حضوری فعال داشته و با تزریق منابع مالی هنگفت، برای نامزدهای مورد حمایت خود فضاسازی کرده است.
افرادی همچون برد کارسون (Brad Carson) و بیل برتون (Bill Burton) که سکان هدایت این سازمان را در دست دارند، از مقامهای ارشد پنتاگون و کاخ سفید در دوران ریاستجمهوری اوباما بودهاند.
با پایان یافتن انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر، این سازمان سیاسی حامی نظارت بر ایمنی هوش مصنوعی و شبکه وابسته به آن، نقشی تعیینکننده در چندین رقابت انتخاباتی کنگره ایفا کردند.
و به محض پایان انتخابات، فضای رسانهای و افکار عمومی واشنگتن علیه صادرات تراشههای پردازشی پیشرفته، طبق زمانبندی دقیق منفجر شد.
نخست، شرکتهای لابیگری مرتبط با وزیر خارجه روبیو و رئیس دفتر کاخ سفید سوزی وایلز، هر یک کمک مالی ۱.۶۳ میلیون دلاری از آنتروپیک دریافت کردند که در نتیجه آن، سطح ارزیابی ریسک جنسن هوانگ در گزارشهای داخلی ارسالی به عالیترین سطوح حاکمیتی بیسروصدا بازنویسی شد؛ و سپس همین اطلاعات بمبگونه، در بزنگاهی کاملاً حسابشده توسط روزنامههای جریان اصلی اردوگاه دموکراتها افشا شد تا با همراهی فوری نمایندگان هر دو حزب در کنگره برای بازخواست و حمله، پدرخوانده سختافزار پردازشی دره سیلیکون بهشکلی تمیز از تخت آهنین خود به زیر کشیده شود.
۲
مهارت کهنهکارانه نهفته در طراحی این شکار علیه انویدیا، مستقیماً سومین وجه نامتعارف آنتروپیک را آشکار میسازد.
در حالی که چهرههای «راستِ فناور» — که همواره مورد تمسخر رسانههای جریان اصلی قرار میگیرند — هنوز سرگرم اجاره ارتشهای سایبری تجاری برای خرید ترافیک و استخدام اینفلوئنسرها برای جریانسازی هستند، آنتروپیک پیشاپیش ماشینی برای نفوذ بر سیاستگذاری در واشنگتن بنا کرده که شبکههای نخبگان هر دو حزب آمریکا را در بر میگیرد.
نخست نگاهی به کادر نخبگان تشکیلاتی بیندازیم که در رأس فرماندهی راهبردی نشستهاند.
در اوت ۲۰۲۶، فردی که بهعنوان نخستین مدیر ارشد امور جهانی آنتروپیک و عالیترین مسئول هماهنگی روابط با دولتهای جهان منصوب شد، ماریانو-فلورنتینو کوئلار (Mariano-Florentino Cuéllar) بود. او پیشتر در کاخ سفید دوران اوباما دستیار ویژه سیاستهای قضایی و نظارتی بود، سپس قاضی دیوان عالی ایالت کالیفرنیا شد و پیش از پیوستن به آنتروپیک، ریاست بنیاد کارنگی برای صلح بینالملل — یکی از اندیشکدههای مهم سیاست خارجی در واشنگتن — را بر عهده داشت.
سارا هک (Sarah Heck) که همپای او مسئولیت امور سیاستگذاری عمومی را بر عهده دارد، نیز سابقه فعالیت در شورای امنیت ملی کاخ سفید اوباما و بنیاد اوباما را در کارنامه خود دارد؛ الیزابت کلی (Elizabeth Kelly) نیز پیشتر در شورای ملی اقتصاد دولت اوباما کار کرده و نخستین رئیس مؤسسه ایمنی هوش مصنوعی آمریکا در دولت بایدن بوده است که متعاقباً به ساختار سیاستگذاری و ایمنی آنتروپیک پیوست.
در شبکه سیاسی پیرامونی نیز، برد کارسون و بیل برتون که پیشتر به آنها اشاره شد، کارنامهای کاملاً شاخص از دوران اوباما-بایدن دارند.
اما آنچه کهنهکاری این مجموعه را بیش از پیش شگفتانگیز میسازد این است که گرچه برنامهریزی راهبردی در بالاترین سطح در اختیار نخبگان تشکیلاتی قرار دارد، در میان کسانی که برای اجرای عملی لابیگری به خدمت گرفته شدهاند، دلالان حرفهای به چشم میخورند که به پیچوخمهای سیاستورزی حزب جمهوریخواه تسلط کامل دارند.
با ورق زدن گزارش LD-2 درمییابیم که در میان ۹ لابیگر رسمیِ داخلیِ فهرستشده توسط آنتروپیک، مری کروگان (Mary Croghan) در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ در سامانه امور کابینه کاخ سفید فعالیت داشته است؛ هالی پاندول (Holli Pandol) سابقه کار در دفاتر نمایندگان جمهوریخواه کنگره و کمیته خدمات مالی مجلس نمایندگان را دارد؛ و برایان میلر (Brianne Miller) نیز در خدمت شماری از سناتورهای جمهوریخواه و کمیته انرژی و منابع طبیعی سنا بوده است.
در جناح شبکه سیاسی پیرامونی PFA نیز، برندن پارتس (Brendan Parets) دارای پیشینه فعالیت حقوقی در بخش جمهوریخواه کنگره است و پیشتر در تیمهای مرتبط با سناتور لیندسی گراهام (Lindsey Graham) خدمت کرده است.
چرا بازماندگان دولت اوباما و بازهای حزب جمهوریخواه که در فضای افکار عمومی همچون آب و آتش به نظر میرسند، توانستهاند همزمان در شبکه سیاستگذاری و لابیگری آنتروپیک گرد هم آیند؟
پاسخ در واقع چندان پیچیده نیست.
چه بینالمللگرایی لیبرالِ مورد ستایش دموکراتها و چه هژمونی یکجانبهگرایانهِ مورد باور بازهای سنتی جمهوریخواه، هر دو دسته از این «واشنگتنیهای کهنهکار» در حقیقت از یک نظم واحدِ هژمونیکِ تکقطبی پاسداری میکنند.
از نگاه این گردنکلفتهای ریشهدارِ تشکیلات حاکم واشنگتن، جناحهای خویشتندار و عملگرا در کاخ سفید که طرفدار انقباض راهبردی هستند، چیزی جز «رهگذران پوپولیست» نیستند و جنسن هوانگ — این رهبر تجاری چینیتبار که تنها به فروش تراشه در سراسر جهان و کسب سود میاندیشد — بیش از هر کس دیگری «از جنس ما نیست».
اگر سه وجه نخست، ماشینی کارکشته و بیرحم در عرصه سیاست و لابیگری واشنگتن را به تصویر میکشند، آنگاه که دروازه دفتر مرکزی آنتروپیک در سانفرانسیسکو را میگشایید، چهارمین وجه نامتعارف در برابر چشمانتان ظاهر میشود: گروهی از راهبان زاهد و ریاضتکش که بهشدت ضدتجاری هستند.
در لحظات پرهیاهویی که ارزشگذاری شرکت بهسرعت باد میکند و سهام کارکنان میتواند خیل عظیمی از میلیاردرها را پدید آورد، داریو آمودئی و تیم مدیریتی همواره بر فرهنگ سازمانیِ «اولویت با رسالت» پافشاری کردهاند: اینکه آنتروپیک صرفاً برای پول درآوردن به وجود نیامده و پژوهشگرانی که به این شرکت میپیوندند، باید پیش از هر چیز هدف مهار خطرات هوش مصنوعی پیشرفته را بپذیرند.
شرکت در مدیریت منابع انسانی بر اصل پرداختهای نسبتاً ثابت تأکید میکند، اخلاق حرفهای متعارفِ کارکنان بنگاههای تجاری را با تحقیر بهعنوان «مهندسان مزدور» تخطئه میکند و همزمان از طریق کارگاههای داخلی، فعالیتهای پژوهشی و فرهنگ سازمانی، پایبندی کارکنان به رسالت ایمنی هوش مصنوعی را پیوسته تقویت مینماید.
در جریان این شستوشوهای مغزیِ فشرده در قالب تیمسازی، به کارکنان تحقیق و توسعه مکرراً یادآوری میشود که آنان احتمالاً نهتنها در حال نوشتن یک نرمافزار تجاری نیستند، بلکه در آفرینش فناوریای مشارکت دارند که میتواند روند تاریخ کنونی بشر را دگرگون سازد یا حتی به پایان برساند.
این حس آخرالزمانی و رسالت رهاییبخش با ویژگیهای پررنگ مذهبی، در شیوه برخورد آنتروپیک با خودِ مدلهای هوش مصنوعی نیز بازتاب یافته است.
در اواخر سال ۲۰۲۴، آنتروپیک با شکستن تمام سنتهای دره سیلیکون، جایگاه شغلی ویژهای با عنوان «پژوهشگر رفاه هوش مصنوعی» ایجاد کرد و مسئولیت آن را به کایل فیش (Kyle Fish) سپرد که پیشینهای در زمینه نوعدوستی مؤثر و پژوهشهای ایمنی هوش مصنوعی داشت.
مأموریت اصلی او نه صرفاً ارتقای کارایی استدلال تجاری مدلها، بلکه پژوهش درباره پرسشی بود که پیشتر بیشتر در قلمرو تأملات فلسفی مطرح میشد: اینکه آیا مدلهای پیشروِ هوش مصنوعی ممکن است دارای تجربه ذهنی باشند، آیا توانایی احساس درد دارند و آیا در آینده میتوانند به موجوداتی تبدیل شوند که شایسته ملاحظات اخلاقی از سوی انسان باشند؟
دستورالعمل رفتاری «کلود» که با مشارکت عمیق آماندا اسکل (Amanda Askell) از پژوهشگران کلیدی شرکت تدوین شده، در درون آنتروپیک تا حد تقدس بالا رفته و «سند روح» (Soul Doc) نام گرفته است.
در کمال شگفتی، میان آنتروپیک و واتیکان نیز در دنیای واقعی ارتباطی مستقیم برقرار شد.
در ۲۵ مه ۲۰۲۶، کریستوفر اولا (Christopher Olah)، همبنیانگذار آنتروپیک، به دعوت واتیکان برای شرکت در مراسم انتشار نخستین بخشنامه پاپی پاپ لئون چهاردهم درباره هوش مصنوعی و کرامت انسانی با عنوان «Magnifica Humanitas» راهی واتیکان شد و در گفتوگوهای الهیاتیِ پشت درهای بسته در آکادمی علوم پاپی واتیکان حضور یافت تا میان آموزههای سنتی کلیسای کاتولیک و «جایگاه روحانی کدهای سیلیکونی» نوعی پشتوانه الهیاتی جستوجو کند.
در بهروزرسانیهای محصولات طی سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶، این طرز تفکر بیش از پیش به قواعد رفتاریِ عینی در مدلها تبدیل شد.
آنتروپیک به مدل کلود اجازه داد تا هرگاه تشخیص دهد کاربر انسانی بهطور مداوم با آن بیادبانه سخن میگوید یا قصد فریب مغرضانه آن را دارد، حق داشته باشد خودجوش پیام امتناع نمایش دهد و گفتوگو با انسان را بهطور یکطرفه قطع کند.
در اکتبر ۲۰۲۶ نیز این شرکت در سیاستهای استفاده خود، بهطور صریح هرگونه رفتار بهاصطلاح مستمر و غیرضروریِ آزارگرانه یا بیرحمانه علیه مدلهای هوش مصنوعی را ممنوع کرد.
در صفحه شطرنج سیاسی واشنگتن، آنتروپیک قاتلی است که هر ضربهاش خون میریزد؛ اما در فضای صومعهوار دفتر مرکزی سانفرانسیسکو، کارکنانش با خلوص تمام در حال خدمت به خدایی سیلیکونی هستند که روحی شکننده دارد و هیچ انسان فانی حق هتک حرمت به ساحت او را ندارد.
۳
پنجمین وجه نامتعارف اما در بیرون از دیوارهای بلند این صومعه فکری و در تاریکی شبهای پنهانِ منطقه خلیج سانفرانسیسکو رخ میدهد.
درست در همان زمانی که آنتروپیک اصول اخلاقیِ منع «قلدری مداوم علیه هوش مصنوعی» را به جهان بیرون صادر میکرد و روایت خطمشیِ «مقابله با خطر اقتدارگرایی از طریق برتری پردازشی کشورهای دموکراتیک» را به تپه کاپیتول میفرستاد، یک رسوایی جنسیِ مرتبط با یکی از کارکنانش، چهره دیگر این کاهنانِ خدای سیلیکونی را در برابر دیدگان افکار عمومی قرار داد.
در هفته جاری، چندین رسانه آمریکایی با انتشار گزارشهایی فاش کردند که پل کراولی (Paul Crowley)، پژوهشگر امنیت سایبری آنتروپیک، همزمان مدیر شرکتی به نام «رد مینز نو» (Red Means No LLC) است.
بر اساس این گزارشها، این شرکت با رویدادهای بزرگسالانهای در منطقه خلیج سانفرانسیسکو در ارتباط است که تحت عنوان «عدم رضایتِ توافقی» (Consensual Non-Consent یا به اختصار CNC) برگزار میشوند. در معرفی این رویدادها در وبسایت شرکت، از عبارات بسیار جنجالبرانگیزی استفاده شده و ادعا شده بود که هدف این برنامهها، خلق فضایی است که در آن بتوان در چارچوب توافقهای از پیش تعیینشده، «‹نه› گفتن دیگران را نادیده گرفت».
طبق مقررات علنی این مجموعه که رسانهها به آن استناد کردهاند، شرکتکنندگان میتوانند با به کار بردن واژه ایمنی «قرمز» (red) تماس را متوقف کنند، اما ورود به محل برگزاری رویداد به منزله رضایت ضمنی و پیشفرض به برخی تعاملات بدنیِ از پیش فهرستشده تلقی میشود؛ از جمله مواردی چون «تنبیه بدنی با دست»، «درگیری فیزیکی شبیه کشتی» و «تحمیل درد خفیف».
در این گزارشها همچنین اشاره شده است که تحت شرایط مذاکره قبلی و محدودیتهای مربوطه، مقررات این رویدادها رفتارهای شدیدتری نظیر «شوک الکتریکی خفیف» و «ضربوشتم ملایم» را نیز در بر میگیرد.
در عین حال، در پایان این مقررات، با رنگوبویی کاملاً منطبق بر ادبیات جناح پیشرو در منطقه خلیج، تصریح شده است که «هرگونه تمسخر اندام و اظهارات نژادپرستانه اکیداً ممنوع است».
گزارشهای مرتبط همچنین خاطرنشان کردهاند که درصد بهطور غیرعادی بالایی از شرکتکنندگان در این قبیل برنامهها را کارکنان آنتروپیک و اوپنایآی تشکیل میدهند و این موضوع تاکنون به اتهامات واقعیِ تعرض جنسی و جنجالهایی پیرامون سرکوب جنسیتی در محیط کار دامن زده است.
شماری از زنان شاغل در این حوزه اظهار داشتهاند که در حلقه بسته و بهشدت انحصاریِ هسته مرکزی هوش مصنوعی، احساس میکنند برای دستیابی به ارتقای شغلی، زیر فشار پنهانی قرار دارند که حضور در این مهمانیهای روابط جنسی گروهی را بر آنها تحمیل میکند.
این تضاد افراطی میان قداستنمایی و انحطاط، در جنبش نوعدوستی مؤثر در منطقه خلیج در کمال شگفتی بهعنوان نوعی هنجار ستایششده رواج دارد؛ تا جایی که جان ونتورث (John Wentworth)، پژوهشگر بهاصطلاح مستقل ایمنی هوش مصنوعی، پیشتر مدعی شده بود که اگر دریابد کارشناس ایمنی هوش مصنوعی خاصی در مهمانیهای «رد مینز نو» شرکت کرده است، ارزیابی حرفهای خود از آن کارشناس را «قطعاً ارتقا خواهد داد»، زیرا حضور در چنین مهمانیهایی «نشانهای قوی از برخورداری فرد از توانایی تفکر مستقل» است.
روزها در آزمایشگاه برای مدلهای بزرگ هوش مصنوعی «سند روح» مقدس مینویسند و در واشنگتن کنگره را برای نصب قفلهای امنیتی روی تراشهها لابی میکنند، و شبها در عمارتهای مجلل منطقه خلیج، شوک الکتریکی، ضربوشتم و نادیده گرفتنِ ‹نه› گفتنِ شفاهی را در قالب بندهای «رضایت پیشفرض با ورود» — شبیه به توافقنامههای مجوز نرمافزار — تدوین میکنند و آن را بهعنوان وثیقه وفاداری شغلی برای شناسایی «متفکران مستقل» در محفل خود میپرستند.
این تصویر را بگذارید در کنار نسخه سوم «سیاست مقیاسپذیری مسئولانه» (RSP v3.0) که این شرکت در فوریه ۲۰۲۶ منتشر کرد و در آن بیسروصدا سازوکار تعهد به «توقف یکطرفه و بیقیدوشرط توسعه» را حذف کرد، اما بلافاصله با چرخشی کامل، دولت فدرال را برای اجباری کردن دیوار بلند و چندصد میلیون دلاریِ انطباق با «سطح امنیتی ۴» مؤسسه رند (RAND) لابی کرد تا گلوی رقبای متنباز را بفشارد.
محض اطلاع، مؤسسه رند نیز پیشتر با منابع مالی جنبش نوعدوستی مؤثر جذب شده است.
قداستنمایی مطلق در اخلاق، هنجارشکنی افراطی در کنشهای جسمانی و دوگانگیِ تمامعیار در بازیهای سیاسی-تجاری، اینگونه بیکوچکترین درزی در درون مغزهای یکسان به حرکت درآمدهاند.
اگر در آینده نهادهای نظارتی فدرال استانداردهای مشابهی را در سطح کل صنعت اعمال کنند و شرکتهای بزرگ بتوانند با تکیه بر ذخایر سرمایهای چندمیلیارد دلاری و تیمهای مجرب انطباق مقررات از عهده این هزینهها برآیند، توسعهدهندگان متنباز و استارتاپهایی که منابع مالی و فنی محدودی دارند در چه جایگاهی قرار خواهند گرفت؟
۴
با کنار هم چیدن این وجوه بهظاهر آشفته و متناقض، سرانجام با چه هیولایی روبهرو میشویم؟
اگر تنها در چارچوبهای متعارفِ رقابت تجاری، اخلاق فناوری یا روابط عمومی معمولِ میان سیاست و تجارت چرخ بزنید، احتمالاً هرگز نخواهید توانست حلقه منطقیِ این ماجرا را رمزگشایی کنید.
در همین جا، بهتر است نخست بینش محوریِ کل این مجموعه دنبالهدار را بیپرده عیان کنیم:
آنتروپیک هرگز یک استارتاپ تجاریِ معمولی در دره سیلیکون نبوده است.
این شرکت، محصول تلاقی تاریخیِ سه جریان پنهان در عصر توان پردازشی است: وسواسهای نژادپرستانه سفیدپوستانه و ترابشریِ فرانسیس گالتون (Francis Galton) در قرن نوزدهم، فرقههای خردهفرهنگ عقلگرایی در منطقه خلیج سانفرانسیسکو در قرن بیستم، و ماشین مهار فناورانه پنتاگون که نیم قرن از دوران جنگ سرد تداوم یافته است.
پیوند خوردن این سه ژن، ساختاری دولایه و شگفتانگیز به نام «درون صومعه، بیرون امپراتوری» به آن بخشیده است.
در درون دیوارهای بلند، سازوکار دقیقِ یک صومعه آخرالزمانی در گردش است.
این مجموعه با تبلیغ الهیات آخرالزمانی مبنی بر اینکه «ابرهوش مصنوعی بهزودی هشت تریلیون حیات دیجیتال آینده را نابود یا نجات خواهد داد»، و با چاشنیِ «سند روح»، احکام ریاضتکشانه و وثیقههای وفاداری در قالب مهمانیهای روابط جنسی گروهیِ تابوشکن، باهوشترین مغزهای سراسر آمریکا را به شوالیههای معبدِ منضبط و عاری از عواطف انسانی تبدیل کرده است.
در بیرون از این دیوارها نیز، بهطور کامل به ستون زیستبوم تشکیلات پنهان حاکم بر آمریکا استحاله یافته است.
با استقرار مستقیم هولدن کارنوفسکی در رأس امور در اوایل سال ۲۰۲۵، و شکلگیری شبکه فراحزبی نخبگان تشکیلاتی واشنگتن از پیوند «اوباماییها»یی چون کوئلار با چهرههایی نظیر روبیو، این شرکت از یک ابزار بیرونیِ ساده در دست نخبگان سیاسی فراتر رفته و به سلاح جادویی و حتی شمایل مقدس تشکیلات حاکم برای شکار دگراندیشان و حفظ هژمونی تکقطبی بدل شده است.
آنچه بیش از همه در این نمایش بزرگ تأملبرانگیز است، حس تقدیر تاریخی نهفته در آن است.
نیم قرن پیش در دهه ۱۹۷۰، هنگامی که راهبردپردازان پنتاگون «راهبرد جبران دوم» را علیه اتحاد جماهیر شوروی کلید زدند، تکیهگاه آنان ترانزیستورهای آزمایشگاههای بل، مهندسی دقیق برنامه آپولو، پایگاه پرجنبوجوش تولید صنعتی داخلی و روحیهای صنعتی و دنیوی بود که به خرد علمی ایمان راسخ داشت.
امروز و پس از گذشت نیم قرن، نخبگان مضطرب تشکیلات حاکم واشنگتن که با واقعیت تهی شدنِ تولید صنعتی داخلی، خشم فزاینده عمومی از هزینههای سرسامآور زندگی و گسست عمیق ناشی از جدالهای حزبی روبهرو هستند، برای حفظ رؤیای لرزانِ «جهان تکقطبی»، در کمال شگفتی ناچار شدهاند به خانههای اشتراکی سانفرانسیسکو و محافل عجیبوغریب مهمانیهای خردهفرهنگی بخزند و از فرقهای آخرالزمانی که در حال چرتکه انداختن برای تریلیونها روح دیجیتال آینده است و از پاپ رم تقاضای تأیید الوهیت کدهای رایانهای را دارد، طلب «معجزه» کنند.
هنگامی که نخبگان حاکم یک امپراتوری پهناور در حال پیوند خوردنِ عمیق با جماعتی از فرقهگرایان فناور هستند و امید بستهاند که با به کار انداختن ماشین تشکیلاتی برای سرنگون کردن یک جنسن هوانگ، تحریم چند قطعه سیلیکون و پرستش خدایی سیلیکونی که در آستانه ظهور است، بتوانند تاریخ بشریت را یکبار برای همیشه قفل کنند، این امر به هیچ وجه نشانه اقتدار امپراتوری نیست؛ بلکه دقیقاً آینهای تمامنما از غروب خورشید آن امپراتوری است.
پس این متعصبان آخرالزمانی که برای بقا و فنای تمام بشریت نقشه میکشند، دقیقاً از کدام شکاف فکری بیرون خزیدهاند؟
برای دیدن تبار واقعیِ ایدئولوژیک این هیولای تریلیوندلاری، باید نخست عقربههای ساعت را به لندنِ عصر ویکتوریا در قرن نوزدهم و اروپای شمالی در قرن بیستم بازگردانیم تا پرده از شجرهنامه فکریای برداریم که جنبشهای «نوعدوستی مؤثر» و «بلندمدتگرایی» با تمام توان در پی پنهان کردن آن هستند.
